Tên luận án:
NGHIÊN CỨU NHÂN NUÔI VÀ HOẠT HÓA TẾ BÀO DIỆT TỰ NHIÊN (NATURAL KILLER CELL – NK) TỪ MÁU DÂY RỐN TRONG HỖ TRỢ ĐIỀU TRỊ UNG THƯ
Ngành:
Công nghệ sinh học
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án này tập trung vào thách thức toàn cầu của bệnh ung thư và tiềm năng của liệu pháp tế bào miễn dịch, đặc biệt là tế bào diệt tự nhiên (Natural Killer cell – NK). Máu dây rốn được nhận diện là một nguồn cung cấp tế bào NK đồng loài đầy hứa hẹn cho điều trị ung thư do có nhiều ưu điểm như ít gây hiệu ứng mảnh ghép chống chủ (GVHD) và hoạt tính tốt, tuy nhiên lĩnh vực này chưa được khai thác rộng rãi tại Việt Nam.
Mục tiêu chính của nghiên cứu là phân tích các đặc điểm và tỉ lệ quần thể tế bào miễn dịch, tế bào gốc tạo máu trong máu dây rốn của trẻ sơ sinh Việt Nam, đồng thời xây dựng quy trình nhân nuôi và hoạt hóa tế bào NK từ máu dây rốn đạt hoạt tính cao và đáp ứng tiêu chí chất lượng cho trị liệu tế bào.
Nghiên cứu đã thành công trong việc phân tích chi tiết các quần thể tế bào miễn dịch quan trọng trong 59 mẫu máu dây rốn trẻ sơ sinh Việt Nam, chỉ ra những khác biệt về tỉ lệ so với các công bố quốc tế. Đặc biệt, luận án đã thiết lập quy trình đầu tiên tại Việt Nam để nhân nuôi, hoạt hóa và tăng sinh hiệu quả tế bào NK từ máu dây rốn. Quy trình này cho thấy sự gia tăng đáng kể về tỉ lệ (từ 6,38% lên 77,39%) và số lượng tế bào NK (tăng 840,7 lần) sau 21 ngày nuôi cấy. Các tế bào NK thu được biểu hiện mạnh các dấu ấn hoạt hóa (CD94, NKG2D) và thể hiện khả năng tiêu diệt tế bào ung thư dòng K562 cao (đến 74,6% ở tỉ lệ E/T=40/1). Sản phẩm tế bào NK sau nuôi cấy cũng đáp ứng các tiêu chí chất lượng nghiêm ngặt của FDA về định danh, tính vô khuẩn, tinh khiết, an toàn và tiềm năng, tạo tiền đề vững chắc cho các nghiên cứu ứng dụng lâm sàng trong tương lai tại Việt Nam.
Mục lục chi tiết:
- MỞ ĐẦU
- 1. Tính cấp thiết của luận án
- 2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
- * Ý nghĩa khoa học
- * Ý nghĩa thực tiễn
- 3. Mục tiêu nghiên cứu của luận án
- 4. Những đóng góp mới của luận án
- CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN
- 1.1. Tình hình ung thư hiện nay
- 1.1.1. Tình hình ung thư trên thế giới
- 1.1.2. Tình hình ung thư tại Việt Nam
- 1.2. Tổng quan về liệu pháp miễn dịch trong điều trị ung thư
- 1.3. Tình hình nghiên cứu liệu pháp tế bào miễn dịch hiện nay
- 1.3.1. Tình hình nghiên cứu liệu pháp tế bào miễn dịch trên thế giới
- 1.3.2. Tình hình nghiên cứu, ứng dụng liệu pháp tế bào miễn dịch tại Việt Nam
- 1.4. Tổng quan về tế bào tiêu diệt tự nhiên (NK)
- 1.4.1. Chức năng của tế bào NK
- 1.4.2. Đặc điểm của tế bào tiêu diệt tự nhiên (NK)
- 1.4.3. Các thụ thể bề mặt của tế bào NK
- 1.4.3.1. Vai trò của các thụ thể
- 1.4.5. Các nguồn thu nhận và các phương pháp hoạt hóa tế bào NK
- 1.4.6. Ghép đồng loại tế bào diệt tự nhiên (NK) trong trị liệu ung thư
- CHƯƠNG 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- 2.1. Địa điểm, thời gian và đối tượng nghiên cứu
- 2.2. Phương pháp nghiên cứu
- 2.2.1. Thu thập mẫu
- 2.2.2. Phương pháp phân lập tế bào đơn nhân máu dây rốn sử dụng hệ thống AXP
- 2.2.3. Phương pháp phân lập tế bào đơn nhân máu dây rốn sử dụng ficoll
- 2.2.4. Phương pháp phân tích đặc điểm quần thể tế bào miễn dịch sử dụng flow cytometry
- 2.2.5. Phương pháp nhân nuôi tế bào NK
- 2.2.6. Phương pháp nhân nuôi và bảo quản dòng tế bào K562
- 2.2.7. Phương pháp nhân nuôi dòng tế bào KHYG
- 2.2.8. Phương pháp đánh giá hoạt tính tế bào NK
- 2.2.9. Phương pháp phân tích nhiễm sắc thể đồ (karyotyping)
- 2.2.10. Phương pháp xác định nồng độ endotoxin bằng máy Endosafe-PTS
- 2.2.11. Phương pháp xác định mycoplasma bằng kit Mycoalert
- 2.2.12. Phương pháp xác định tỉ lệ sống bằng chất nhuộm xanh trypan
- 2.2.13. Phương pháp đếm số lượng tế bào có nhân bằng thuốc nhuộm Turk's
- 2.2.14. Phương pháp trữ đông lạnh tế bào
- 2.2.15. Xác định hiệu suất thu hồi tế bào đơn nhân
- 2.2.16. Phân tích thống kê số liệu
- CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
- 3.1. Thu thập máu dây rốn
- 3.1.2. Đặc điểm của các đơn vị máu dây rốn thu thập
- 3.1.3. Số lượng tế bào gốc tạo máu trong máu dây rốn (HSC)
- 3.1.4. Kết quả phân tách tế bào đơn nhân máu dây rốn
- 3.2. Mẫu máu ngoại vi
- 3.2.1. Đặc điểm của bênh nhân
- 3.2.2. Mẫu máu ngoại vi thu thập
- 3.3. Đặc điểm quần thể tế bào máu dây rốn
- 3.3.1. Tỉ lệ các loại tế bào miễn dịch (T-B-NK) trong máu dây rốn
- 3.3.2. Mối quan hệ giữa các quần thể tế bào miễn dịch và tế bào gốc
- 3.4. Nuôi cấy chọn lọc và tăng sinh NK máu ngoại vi
- 3.5. Nuôi cấy chọn lọc và tăng sinh NK máu dây rốn
- 3.5.1. Lựa chọn môi trường nuôi cấy
- 3.5.2. Lựa chọn thời gian nuôi cấy
- 3.5.3. Hình thái tế bào trong quá trình nuôi cấy
- 3.5.4. Quần thể tế bào NK (CD3-/CD56+) nuôi cấy chọn lọc
- 3.5.4.1. Sự thay đổi kiểu hình miễn dịch của quần thể NK trong quá trình nuôi cấy
- 3.5.5. Kiểu hình miễn dịch của các quần thể tế bào khác trong quá trình nuôi cấy
- 3.5.5.1. Kiểu hình quần thể HSC
- 3.5.5.2. Tính chọn lọc của môi trường nuôi cấy NK
- 3.5.6. Sự thay đổi về số lượng tế bào nuôi cấy
- 3.5.7. Thời gian nhân đôi của tế bào
- 3.6. Hoạt tính của NK máu dây rốn sau nuôi cấy
- 3.6.1. Sự biểu hiện các dấu ấn hoạt hóa trên tế bào NK
- 3.6.2. Hoạt tính tiêu diệt dòng tế bào ung thư K562 của NK sau nuôi cấy
- 3.7. Đánh giá tỉ lệ sống NK sau rã đông
- 3.8. Chất lượng khối tế bào NK sau tăng sinh, hoạt hóa
- KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ