Tên luận án:
NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC VÀ THÀNH PHẦN HÓA HỌC TINH DẦU CỦA CHI GỪNG (Zingiber Boehm.) VÀ CHI NGẢI TIÊN (Hedychium Koen.) THUỘC HỌ GỪNG (ZINGIBERACEAE Lindl.) Ở BẮC TRUNG BỘ
Ngành:
Thực vật học (Mã số: 9.42.01.11)
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học và thành phần hóa học tinh dầu của chi Gừng (Zingiber Boehm.) và chi Ngải tiên (Hedychium Koen.) thuộc họ Gừng (Zingiberaceae Lindl.) ở Bắc Trung Bộ" giải quyết tính cấp thiết về nhu cầu sử dụng tinh dầu thực vật từ các loài thuộc họ Gừng, đặc biệt là ở khu vực Bắc Trung Bộ, nơi các nghiên cứu về thực vật và hóa tinh dầu còn hạn chế. Mục tiêu chính của nghiên cứu là mô tả các đặc điểm sinh học, phân bố, giá trị sử dụng của các loài trong hai chi Gừng và Ngải tiên, đồng thời xác định thành phần hóa học và hoạt tính sinh học (kháng vi sinh vật, kháng ấu trùng muỗi) của tinh dầu từ chúng.
Nghiên cứu đã xác định 24 loài (19 Zingiber, 5 Hedychium) phân bố tại Bắc Trung Bộ, trong đó có 1 loài mới (Zingiber vuquangense), 2 loài bổ sung cho hệ thực vật Việt Nam và ghi nhận vùng phân bố mới cho 7 loài. Các loài này chủ yếu sống trong rừng nguyên sinh, thứ sinh, dưới tán rừng ẩm và ven suối, có mùa hoa khác nhau tùy chi. Tất cả 24 loài được nghiên cứu đều có giá trị sử dụng, chủ yếu là cho tinh dầu (100%), làm thuốc (62,5%), ăn được (20,8%), làm cảnh và gia vị (16,7%).
Về thành phần hóa học, 39 mẫu tinh dầu từ 12 loài đã được phân tích, với 5 loài lần đầu được nghiên cứu. Tinh dầu chủ yếu chứa monoterpene và sesquiterpene, với hợp chất hydrocacbon thường chiếm ưu thế. Một số mẫu tinh dầu có hàm lượng cao các hợp chất có giá trị như 1,8-cineole, bornyl acetate, linalool, terpinen-4-ol và zerumbone.
Về hoạt tính sinh học, 13 mẫu tinh dầu từ 5 loài được thử nghiệm cho thấy hoạt tính kháng vi sinh vật kiểm định, với tinh dầu thân rễ Zingiber nudicarpum thể hiện khả năng kháng mạnh nhất đối với nhiều chủng vi khuẩn Gram dương, Gram âm (P. aeruginosa) và nấm Candida albicans. Hoạt tính kháng ấu trùng muỗi của 6 mẫu tinh dầu từ 4 loài Zingiber cũng được đánh giá, cho thấy tinh dầu lá Zingiber nudicarpum có hiệu quả diệt ấu trùng cao đối với Aedes aegypti, Aedes albopictus và Culex quinquefasciatus. Kết quả này cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc bảo tồn, phát triển, và khai thác các loài có giá trị này.
Mục lục chi tiết:
- Mở đầu (02 trang)
- Chương 1: Tổng quan tài liệu (22 trang)
- 1.1. Nghiên cứu về họ Gừng (Zingiberaceae Lindl.)
- 1.1.1. Trên thế giới
- 1.1.2. Ở Việt Nam
- 1.2. Nghiên cứu về thành phần loài của chi Gừng (Zingiber Boehm.) và chi Ngải tiên (Hedychium Koen.)
- 1.2.1. Chi Gừng (Zingiber Boehm.)
- 1.2.1.1. Trên thế giới
- 1.2.1.2. Ở Việt Nam
- 1.2.2. Chi Ngải tiên (Hedychium Koen.)
- 1.2.1.1. Trên thế giới
- 1.2.1.2. Ở Việt Nam
- 1.3. Giá trị sử dụng trong chi Gừng (Zingiber Boehm.) và chi Ngải tiên (Hedychium Koen.)
- 1.4. Tìm hiểu về tinh dầu
- 1.4.1. Khái niệm chung về cây tinh dầu
- 1.4.2. Khái niệm và tính chất của tinh dầu
- 1.4.3. Thành phần hóa học của tinh dầu
- 1.5. Nghiên cứu về tinh dầu chi Gừng (Zingiber Boehm.) và chi Ngải tiên (Hedychium Koen.)
- 1.6. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế và xã hội ở Bắc Trung Bộ
- 1.6.1. Vị trí địa lý
- 1.6.2. Địa hình, địa mạo
- 1.6.3. Đặc điểm khí hậu, sông ngòi
- 1.6.4. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế-xã hội
- 1.6.5. Đặc điểm Hệ Thực vật
- Chương 2: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu (08 trang)
- 2.1. Đối tượng nghiên cứu
- 2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
- 2.3. Nội dung nghiên cứu
- 2.4. Phương pháp nghiên cứu
- 2.4.1. Phương pháp nghiên cứu sinh học:
- 2.4.1.1. Phương pháp kế thừa
- 2.4.1.2. Phương pháp điều tra thực địa
- 2.4.1.3. Phương pháp thu mẫu và định loại
- 2.4.1.4. Phương pháp đánh giá đa dạng
- 2.4.1.5. Tìm hiểu về giá trị sử dụng của các loài
- 2.4.2. Phương pháp nghiên cứu thành phần hóa học của tinh dầu:
- 2.4.2.1. Thu mẫu và chưng cất tinh dầu
- 2.4.2.2. Phương pháp định lượng tinh dầu
- 2.4.2.3. Phương pháp phân tích thành phần hoá học tinh dầu.
- 2.4.3. Phương pháp thử hoạt tính sinh học
- 2.4.3.1. Thử vi sinh vật kiểm định
- 2.4.3.2. Thử hoạt tính trên muỗi
- 2.4.4. Phương pháp xử lí số liệu:
- Chương 3: Kết quả và thảo luận (106 trang)
- 3.1. Một số đặc điểm sinh học của các loài trong chi Gừng (Zingiber Boehm.) và chi Ngải tiên (Hedychium Koen.) ở Bắc Trung Bộ
- 3.1.1. Đặc điểm hình thái của chi Gừng (Zingiber Boehm.) và chi Ngải tiên (Hedychium Koen.)
- 3.1.1.1. Đặc điểm hình thái của chi Gừng (Zingiber Boehm.)
- 3.1.1.2. Đặc điểm hình thái của chi Ngải tiên (Hedychium Koen.)
- 3.1.2. Đặc điểm sinh thái, phân bố của chi Gừng (Zingiber Boehm.) và chi Ngải tiên (Hedychium Koen.)
- 3.1.2.1. Chi Gừng (Zingiber Boehm.)
- 3.1.2.2. Chi Ngải tiên (Hedychium Koen.)
- 3.1.3. Đa dạng chi Gừng (Zingiber Boehm.) và chi Ngải tiên (Hedychium Koen.) ở Bắc Trung Bộ
- 3.1.4. Các loài trong chi Gừng (Zingiber Boehm.) và chi Ngải tiên (Hedychium Koen.) ở Bắc Trung Bộ được ghi nhận thêm vùng phân bố
- 3.1.5. Giá trị sử dụng của một số loài trong chi Gừng (Zingiber Boehm.) và chi Ngải tiên (Hedychium Koen.) ở Bắc Trung Bộ.
- 3.1.6. Đặc điểm của các loài trong chi Gừng (Zingiber Boehm.) và chi Ngải tiên (Hedychium Koen.) ở Bắc Trung Bộ.
- 3.1.6.1. Chi Gừng (Zingiber Boehm.)
- 3.1.6.2. Chi Ngải tiên (Hedychium Koen.)
- 3.2. Thành phần hóa học tinh dầu của một số loài trong chi Gừng (Zingiber Boehm.) và chi Ngải tiên (Hedychium Koen.) ở Bắc Trung Bộ
- 3.2.1. Chi Gừng (Zingiber Boehm.)
- 3.2.2. Chi Ngải tiên (Hedychium Koen.)
- 3.3. Hoạt tính sinh học của một số loài trong chi Gừng (Zingiber Boehm.) và chi Ngải tiên (Hedychium Koen.) ở Bắc Trung Bộ
- 3.3.1. Hoạt tính kháng vi sinh vật kiểm định
- 3.3.2. Hoạt tính kháng muỗi
- Kết luận và kiến nghị (02 trang)
- Những đóng góp mới của luận án
- Danh mục công trình công bố liên quan đến luận án
- Tài liệu tham khảo (170 tài liệu được cập nhật đến tháng 5 năm 2021)
- Phụ lục