NGHIÊN CỨU MỘT SỐ CƠ SỞ KHOA HỌC PHỤC VỤ GÂY TRỒNG VÀ PHÁT TRIỂN CÂY SƯA (Dalbergia tonkinensis Prain) Ở PHÍA BẮC VIỆT NAM
Lâm sinh
Luận án này tập trung vào nghiên cứu cây Sưa (Dalbergia tonkinensis Prain), một loài cây quý hiếm có giá trị kinh tế cao và đã được đưa vào danh lục đỏ Việt Nam. Đề tài hướng tới việc cung cấp các cơ sở khoa học về nhân giống, gây trồng, chính sách và thị trường, phục vụ cho hoạt động gây trồng và phát triển bền vững loài cây này tại các tỉnh phía Bắc Việt Nam.
Nghiên cứu đã tiến hành điều tra tổng kết điều kiện gây trồng, các biện pháp kỹ thuật gieo ươm và gây trồng Sưa, đồng thời khảo sát đặc điểm sinh trưởng của cây ở các giai đoạn khác nhau. Kết quả cho thấy cây Sưa có khả năng sinh trưởng tương đối nhanh, với mức tăng trưởng trung bình về chiều cao và đường kính đáng kể. Cụ thể, ở giai đoạn dưới 5 năm tuổi, cây đạt trung bình 1,32 m chiều cao và 1,41 cm đường kính; ở giai đoạn 5-10 năm tuổi, mức tăng trưởng bình quân là trên 1,14 m/năm về chiều cao và 1,23 cm/năm về đường kính.
Về kỹ thuật nhân giống, tỷ lệ ra rễ của hom Sưa khi giâm trên các loại vật liệu khác nhau (cát vàng, cát sông, đất) đạt từ 76,7% đến 91,1%. Mặc dù không có sự khác biệt thống kê về tỷ lệ ra rễ giữa các loại vật liệu, nhưng số lượng và chiều dài rễ trung bình của hom có sự sai khác rõ rệt. Nghiên cứu cũng khuyến nghị sử dụng hom dài 10-15 cm để tối ưu hóa nguồn vật liệu.
Luận án cũng đề xuất các biện pháp kỹ thuật gây trồng và chăm sóc, bao gồm việc định hình thân cây bằng cách buộc thân vào cọc tre, cho thấy hiệu quả trong việc cải thiện hình thái cây. Đặc biệt, các thí nghiệm kích thích tạo lõi đã mang lại kết quả tích cực, với công thức cắt toàn bộ cành và đảo cây bước đầu đã kích thích tạo lõi gỗ. Về tình hình sâu bệnh hại, ghi nhận có 8 loài nấm và 4 loài sâu gây hại, trong đó bệnh loét thân và bệnh chết héo là phổ biến và gây hại nặng nhất.
Ngoài ra, nghiên cứu còn phân tích nguồn gốc gỗ Sưa được buôn bán ở miền Bắc Việt Nam, chủ yếu từ cây trồng trong vườn hộ và cây phân tán, sau đó được chế biến đồ mỹ nghệ hoặc xuất bán. Các giải pháp kỹ thuật gây trồng và phát triển được đề xuất dựa trên kết quả nghiên cứu và kế thừa từ các công trình khoa học trước đây.