NGHIÊN CỨU MỐI QUAN HỆ GIỮA SỰ MINH BẠCH TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI, ĐẶC ĐIỂM KIỂM SOÁT QUẢN TRỊ VÀ HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
QUẢN TRỊ KINH DOANH
Luận án tiến sĩ này tập trung nghiên cứu mối quan hệ giữa sự minh bạch trách nhiệm xã hội (CSR), đặc điểm kiểm soát quản trị (KSQT) và hiệu quả tài chính của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Bối cảnh nghiên cứu xuất phát từ áp lực cạnh tranh toàn cầu hóa và sự thiếu thống nhất trong các nghiên cứu trước đây về ảnh hưởng của minh bạch CSR đến hiệu quả tài chính, cũng như vai trò điều tiết của KSQT. Đặc biệt, tại Việt Nam, mức độ thực hành và minh bạch CSR còn khiêm tốn và mang tính tự nguyện.
Mục tiêu chung của nghiên cứu là phân tích ảnh hưởng của mức độ minh bạch CSR đến hiệu quả tài chính, từ đó đề xuất các hàm ý quản trị. Các mục tiêu cụ thể bao gồm phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến sự minh bạch CSR, ảnh hưởng của minh bạch CSR đến hiệu quả tài chính, và tác động điều tiết của tỷ lệ thành viên độc lập trong Hội đồng quản trị (HĐQT), sự kiêm chức của CEO và tỷ lệ sở hữu nước ngoài đến mối quan hệ này. Phạm vi nghiên cứu giới hạn ở các công ty phi tài chính niêm yết tại SGDCK TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội có báo cáo minh bạch CSR liên tục từ năm 2013-2019, với dữ liệu tài chính đo lường bằng ROA và Tobin's Q.
Luận án sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng, với mẫu nghiên cứu gồm 323 công ty phi tài chính. Dữ liệu minh bạch CSR được thu thập bằng phương pháp phân tích nội dung và tính điểm theo thang 0-2. Các phương pháp phân tích số liệu bao gồm thống kê mô tả, phân tích bảng chéo và các mô hình hồi quy như Tobit, Pooled OLS, FEM, REM và GMM.
Kết quả nghiên cứu cho thấy: tuổi, quy mô, khả năng sinh lời, CEO không kiêm chức, tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập, tỷ lệ sở hữu tập trung, tỷ lệ sở hữu nước ngoài và tỷ lệ nữ lãnh đạo trong HĐQT có ảnh hưởng thuận chiều đến điểm minh bạch CSR chung. Ngược lại, đòn bẩy tài chính và tỷ lệ sở hữu nhà nước ảnh hưởng ngược chiều. Quy mô HĐQT và chất lượng kiểm toán không ảnh hưởng. Minh bạch CSR không ảnh hưởng đến ROA nhưng ảnh hưởng thuận chiều đến Tobin's Q. Đặc biệt, tỷ lệ thành viên độc lập trong HĐQT, sự không kiêm chức của CEO và tỷ lệ sở hữu nước ngoài có vai trò điều tiết tích cực đến mối quan hệ giữa sự minh bạch CSR và hiệu quả tài chính.
Từ đó, luận án đề xuất các hàm ý quản trị như tách biệt vai trò Chủ tịch HĐQT và CEO, tăng tỷ lệ thành viên độc lập HĐQT, chọn lọc nhà đầu tư chiến lược, tăng thu hút vốn nước ngoài và giảm dần sở hữu nhà nước. Các công ty cần chú trọng thực hành và minh bạch CSR như một phần chiến lược kinh doanh để gia tăng lợi thế cạnh tranh và hiệu quả tài chính bền vững.
1.1 Đặt vấn đề nghiên cứu
1.2 Mục tiêu nghiên cứu
1.2.1 Mục tiêu chung
1.2.2 Mục tiêu cụ thể
1.3 Phạm vi nghiên cứu
1.3.1 Phạm vi không gian
1.3.2 Phạm vi thời gian
1.3.3 Giới hạn nội dung nghiên cứu
1.4 Phương pháp nghiên cứu
1.5 Những đóng góp của luận án
1.5.1 Đóng góp về mặt học thuật
1.5.2 Đóng góp về mặt thực tiễn
2.1 Các khái nệm nghiên cứu
2.1.1 Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp
2.1.2 Minh bạch trách nhiệm xã hội
2.1.3 Kiểm soát quản trị
2.1.4 Hiệu quả tài chính
2.2 Các lý thuyết nền
2.2.1 Lý thuyết các bên liên quan
2.2.2 Lý thuyết người đại diện
2.3 Tổng quan tài liệu
2.3.1 Các nhân tố ảnh hưởng đến sự minh bạch trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp
2.3.2 Ảnh hưởng của minh bạch CSR đến hiệu quả tài chính
2.3.3 Ảnh hưởng điều tiết của KSQT đến mối quan hệ giữa sự minh bạch CSR và hiệu quả tài chính
2.5 Xây dựng giả thuyết nghiên cứu
2.5.1 Khung nghiên cứu
2.5.2 Nội dung nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
3.1 Phương pháp tiếp cận số liệu minh bạch CSR
3.2 Phương pháp tính điểm cho số liệu minh bạch CSR
3.3 Phương pháp chọn mẫu
3.4 Phương pháp phân tích số liệu
4.1 Kết quả nghiên cứu
4.1.1 Phân tích ảnh hưởng của các nhân tố đến mức độ minh bạch CSR (nội dung nghiên cứu 1)
4.1.2 Phân tích ảnh hưởng của sự minh bạch CSR đến hiệu quả tài chính (nội dung nghiên cứu 2)
4.1.3 Ảnh hưởng điều tiết của tỷ lệ thành viên độc lập trong HĐQT, sự kiêm chức của CEO và tỷ lệ sở hữu nước ngoài đến mối quan hệ giữa minh bạch CSR và hiệu quả tài chính (nội dung nghiên cứu 3)
4.2 Thảo luận kết quả nghiên cứu
4.2.1 Ảnh hưởng của các nhân tố đến sự minh bạch CSR của các công ty niêm yết Việt Nam
4.2.2 Ảnh hưởng của sự minh bạch CSR đến hiệu quả tài chính của các công ty niêm yết Việt Nam
4.2.3 Ảnh hưởng điều tiết của tỷ lệ thành viên độc lập trong HĐQT, sự kiêm chức của CEO và tỷ lệ sở hữu cổ đông nước ngoài đến mối quan hệ giữa minh bạch CSR và hiệu quả tài chính của các công ty niêm yết Việt Nam
5.1 Kết luận
5.2 Các hàm ý quản trị
5.2.1 Hàm ý quản trị cho sự ảnh hưởng của các nhân tố đến minh bạch CSR
5.2.2 Hàm ý quản trị cho sự ảnh hưởng của minh bạch CSR đến hiệu quả tài chính
5.2.3 Hàm ý quản trị về ảnh hưởng điều tiết của KSQT đến mối quan hệ giữa sự minh bạch CSR và hiệu quả tài chính cho các công ty niêm yết Việt Nam
5.3 HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI
5.4 HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO