Luận án Nghiên cứu Matrix Metalloproteinase – 12 (MMP-12) trong bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU MATRIX METALLOPROTEINASE-12 (MMP-12) TRONG BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH

Ngành:

Nội Hô Hấp

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT) là một nguyên nhân gây tử vong và bệnh tật mạn tính hàng đầu toàn cầu, với tỉ lệ mắc tại Việt Nam là 6,7%. Mặc dù có các phương pháp điều trị nhằm cải thiện triệu chứng và giảm đợt cấp, hiện chưa có thuốc làm giảm sự tắc nghẽn tiến triển của bệnh. Điều này thúc đẩy các nghiên cứu tập trung vào cơ chế bệnh sinh ở cấp độ gen, đặc biệt là gen Matrix Metalloproteinase-12 (MMP-12). Gen MMP-12 được chú ý do bị kích hoạt bởi khói thuốc lá, dẫn đến mất cân bằng proteinase-antiproteinase và thoái hóa chất nền phổi, góp phần gây BPTNMT. Tuy nhiên, mối liên quan giữa khói thuốc lá, biểu hiện gen MMP-12 và BPTNMT còn chưa đồng nhất và rõ ràng trong lâm sàng.

Nghiên cứu này được thực hiện trên 351 đối tượng nhằm mô tả đặc điểm dịch tễ, lâm sàng và biểu hiện gen MMP-12 trong tế bào đàm ở các nhóm khác nhau. Các mục tiêu chính bao gồm khảo sát mối liên quan giữa khói thuốc lá với biểu hiện gen MMP-12 dẫn đến BPTNMT, đánh giá mối liên quan giữa biểu hiện gen MMP-12 với biểu hiện lâm sàng và độ nặng của bệnh, cũng như với các dấu hiệu sớm của tắc nghẽn đường dẫn khí nhỏ.

Kết quả nghiên cứu cho thấy biểu hiện gen MMP-12 luôn được tìm thấy trong mẫu đàm và có sự khác biệt rõ rệt giữa các nhóm, tăng cao nhất ở nhóm BPTNMT có hút thuốc lá, và giảm dần ở các nhóm BPTNMT không hút thuốc, khỏe mạnh có hút thuốc và khỏe mạnh không hút thuốc. Khói thuốc lá được xác định là yếu tố nguy cơ chính kích hoạt gia tăng biểu hiện gen MMP-12 ở phổi. Mặc dù sự tăng cao biểu hiện gen MMP-12 trong đàm là điều kiện cần nhưng chưa đủ để kết luận đối tượng mắc BPTNMT. Nghiên cứu cũng chỉ ra mối liên quan thuận giữa mức độ biểu hiện gen MMP-12 trong đàm với mức độ nặng của bệnh nhân BPTNMT trên lâm sàng, cũng như khả năng tiên đoán sự suy giảm chức năng phổi. Quan trọng hơn, biện pháp ngưng hút thuốc lá được chứng minh là hữu hiệu trong việc giảm biểu hiện gen MMP-12 ở phổi, từ đó giảm tình trạng suy giảm chức năng phổi. Xét nghiệm đo mức biểu hiện gen MMP-12 trong đàm còn có tiềm năng giúp phát hiện sớm tắc nghẽn đường dẫn khí nhỏ ở những người hút thuốc lá dai dẳng, tạo cơ sở cho các khuyến cáo ngừng hút thuốc và phòng ngừa BPTNMT.

Mục lục chi tiết:

• GIỚI THIỆU LUẬN ÁN

  • 1. Đặt vấn đề
  • Mục tiêu nghiên cứu
  • 2. Tính cấp thiết của đề tài luận án
  • 3. Những đóng góp của luận án
  • 4. Bố cục luận án

• CHƯƠNG I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU

  • 1.1 Định nghĩa BPTNMT
  • 1.2 Dịch tễ học
  • 1.3 Yếu tố nguy cơ
  • 1.4 Cơ chế bệnh sinh BPTNMT
  • 1.5 Vai trò MMP-12 trong cơ chế bệnh sinh
  • 1.6 Khái niệm biểu hiện gen (expression gene)
  • 1.7 Mối liên quan chu kì ngưỡng với mức độ biểu hiện gen
  • 1.8 Khái niệm về tỉ lệ biểu hiện gen

• CHƯƠNG II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 2.1 Thiết kế nghiên cứu
  • 2.2 Đối tượng NC
  • 2.3 Thời gian NC
  • 2.4 Địa điểm NC
  • 2.5 Cỡ mẫu NC
  • 2.6 Xác định các biến số độc lập và biến số phụ thuộc

• CHƯƠNG III: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

  • 3.1 ĐẶC ĐIỂM NHÂN TRẮC HỌC, LÂM SÀNG VÀ BIỂU HIỆN GEN MMP-12 Ở CÁC NHÓM NGHIÊN CỨU
    • 3.1.1 Tuổi
    • 3.1.2 Giới tính
    • 3.1.3 Số đối tượng ở GOLD I, II, III và IV
    • 3.1.4 Số gói thuốc-năm (pack-years)
    • 3.1.5 Giá trị trung bình các thông số hô hấp
    • 3.1.6 Tỉ lệ đối tượng - có dấu hiệu sớm của tắc nghẽn đường dẫn khí nhỏ
    • 3.1.7 Số đối tượng nhóm A, B, C, D; nhiều triệu chứng; nguy cơ cao
    • 3.1.8 Đặc điểm biểu hiện gen MMP-12 ở 4 nhóm nghiên cứu
  • 3.2 KHẢO SÁT MỐI LIÊN QUAN GIỮA KHÓI THUỐC LÁ VỚI BIỂU HIỆN GEN MMP-12 DẪN ĐẾN BPTNMT Ở CÁC NHÓM NGHIÊN CỨU
    • 3.2.1 So sánh mức độ biểu hiện gen MMP-12 ở nhóm BPTNMT- chung so với nhóm khỏe - chung
    • 3.2.2 So sánh mức độ biểu hiện gen MMP-12 ở nhóm BPTNMT - hút thuốc so với nhóm khỏe - không hút thuốc (nhóm chứng)
    • 3.2.3 So sánh mức độ biểu hiện gen MMP-12 ở nhóm BPTNMT- không hút thuốc so với nhóm khỏe - không hút thuốc (nhóm chứng)
    • 3.2.4 So sánh mức độ biểu hiện gen MMP-12 ở nhóm BPTNMT - hút thuốc so với nhóm khỏe - hút thuốc
    • 3.2.5 So sánh mức độ biểu hiện gen MMP-12 ở nhóm BPTNMT- không hút thuốc so với nhóm khỏe - hút thuốc
    • 3.2.6 So sánh mức độ biểu hiện gen MMP-12 ở nhóm BPTNMT - hút thuốc so với nhóm BPTNMT- không hút thuốc
    • 3.2.7 So sánh mức độ biểu hiện gen MMP-12 ở nhóm khỏe - hút thuốc so với nhóm khỏe - không hút thuốc (nhóm chứng)
  • 3.3. ĐÁNH GIÁ MỐI LIÊN QUAN GIỮA BIỂU HIỆN GEN MMP-12 VỚI BIỂU HIỆN LÂM SÀNG, VÀ VỚI ĐỘ NẶNG CỦA BỆNH Ở NHÓM BN BPTNMT
    • 3.3.1 So sánh mức độ biểu hiện gen MMP-12 ở nhóm BPTNMT - còn hút thuốc so với BPTNMT- ngưng hút thuốc
    • 3.3.2 So sánh mức độ biểu hiện gen MMP-12 ở 4 giai đoạn GOLD I, II, III, IV
    • 3.3.3 So sánh mức độ biểu hiện gen MMP-12 ở nhóm BPTNMT - nhiều triệu chứng so với nhóm BPTNMT - ít triệu chứng
    • 3.3.4 So sánh mức độ biểu gen MMP-12 nhóm BPTNMT - nguy cơ cao so với nhóm BPTNMT - nguy cơ thấp
  • 3.4 ĐÁNH GIÁ MỐI LIÊN QUAN GIỮA BIỂU HIỆN GEN MMP-12 VỚI DẤU HIỆU SỚM CỦA TẮC NGHẼN ĐƯỜNG DẪN KHÍ NHỎ
    • 3.4.1 So sánh mức độ biểu hiện gen MMP-12 ở nhóm khỏe - có dấu hiệu sớm của tắc nghẽn đường dẫn khí nhỏ (FEF25-75%- dự đoán <60%) so với nhóm khỏe - không dấu hiệu sớm của tắc nghẽn
    • 3.4.2 So sánh mức độ biểu hiện gen MMP-12 ở nhóm khỏe - hút thuốc có dấu hiệu sớm của tắc nghẽn đường dẫn khí nhỏ so với nhóm khỏe – hút thuốc - không dấu hiệu sớm của tắc nghẽn dẫn khí nhỏ

• CHƯƠNG IV. BÀN LUẬN

  • 4.1 ĐẶC ĐIỂM NHÂN TRẮC HỌC, LÂM SÀNG VÀ BIỂU HIỆN GEN MMP-12 TRONG TẾ BÀO ĐÀM Ở CÁC NHÓM NGHIÊN CỨU
    • 4.1.1 Tuổi tác
    • 4.1.2 Giới tính
    • 4.1.3 Số gói thuốc-năm (pack-years)
    • 4.1.4 Giá trị trung bình các thông số hô hấp
    • 4.1.5 Tỉ lệ đối tượng - có dấu hiệu sớm của tắc nghẽn đường dẫn khí nhỏ
    • 4.1.6 Số đối tượng nhóm A, B, C, D, và nhóm triệu chứng
    • 4.1.7 Đặc điểm biểu hiện gen MMP-12 ở phổi ở 4 nhóm nghiên cứu
  • 4.2 KHẢO SÁT MỐI LIÊN QUAN GIỮA KHÓI THUỐC LÁ VỚI BIỂU HIỆN GEN MMP-12 DẪN ĐẾN BPTNMT
    • 4.2.1 So sánh mức độ biểu hiện gen MMP-12 ở nhóm BPTNMT - chung so với nhóm khỏe - chung
    • 4.2.2 So sánh mức độ biểu hiện gen MMP-12 ở nhóm BPTNMT - hút thuốc so với nhóm khỏe - không hút thuốc (nhóm chứng)
    • 4.2.3 So sánh biểu hiện gen MMP-12 ở nhóm BPTNMT- không hút thuốc lá so với nhóm khỏe - không hút thuốc (nhóm chứng)
    • 4.2.4 So sánh mức độ biểu hiện gen MMP-12 ở nhóm khỏe - hút thuốc lá so với nhóm khỏe - không hút thuốc lá (nhóm chứng)
    • 4.2.5 So sánh mức độ biểu hiện gen MMP-12 ở nhóm BPTNMT - hút thuốc so với nhóm khỏe - hút thuốc
  • 4.3 ĐÁNH GIÁ MỐI LIÊN QUAN GIỮA BIỂU HIỆN GEN MMP-12 VỚI BIỂU HIỆN LÂM SÀNG, VÀ VỚI ĐỘ NẶNG CỦA BỆNH Ở NHÓM BN BPTNMT
    • 4.3.1 So sánh mức độ biểu hiện gen MMP-12 ở nhóm BPTNMT - còn hút thuốc so với BPTNMT- ngưng hút thuốc
    • 4.3.2 So sánh mức độ biểu hiện gen MMP-12 ở 4 giai đoạn GOLD I, II, III, IV
    • 4.3.3 So sánh mức độ biểu hiện gen MMP-12 ở nhóm BPTNMT - nhiều triệu chứng so với nhóm BPTNMT - ít triệu chứng
    • 4.3.4 So sánh mức độ biểu gen MMP-12 nhóm BPTNMT - nguy cơ cao so với nhóm BPTNMT - nguy cơ thấp
  • 4.4 ĐÁNH GIÁ MỐI LIÊN QUAN GIỮA BIỂU HIỆN GEN MMP-12 VỚI DẤU HIỆU SỚM CỦA TẮC NGHẼN ĐƯỜNG DẪN KHÍ NHỎ

• KẾT LUẬN

• KIẾN NGHỊ

• DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN