Luận án Nghiên cứu loài nấm ký sinh côn trùng có tiềm năng trong phòng chống ve sầu hại cà phê vùng Tây Nguyên

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU LOÀI NẤM KÝ SINH CÔN TRÙNG CÓ TIỀM NĂNG TRONG PHÒNG CHỐNG VE SẦU HẠI CÀ PHÊ VÙNG TÂY NGUYÊN

Ngành:

BẢO VỆ THỰC VẬT

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Nghiên cứu loài nấm ký sinh côn trùng có tiềm năng trong phòng chống ve sầu hại cà phê vùng Tây Nguyên" của Trần Văn Huy tập trung giải quyết vấn đề cấp thiết về sâu hại ve sầu trên cây cà phê, một mặt hàng nông sản chủ lực của Việt Nam. Ve sầu, đặc biệt ấu trùng sống trong đất, gây thiệt hại nghiêm trọng đến rễ cây, làm vàng lá, rụng quả và có thể khiến cây cà phê chết, với mật độ gây hại cao tại các tỉnh Tây Nguyên. Các phương pháp phòng trừ hóa học hiện nay còn hạn chế hiệu quả và gây ô nhiễm môi trường.

Mục tiêu chính của đề tài là xác định thành phần, mức độ phổ biến của nấm ký sinh ve sầu, đồng thời nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái và điều kiện nhân nuôi các loài nấm tiềm năng để phát triển chế phẩm sinh học phòng trừ ve sầu hại cà phê một cách hiệu quả và bền vững.

Kết quả nghiên cứu đã thu thập và xác định được 7 loài nấm ký sinh ve sầu ở Tây Nguyên, trong đó có 2 loài ký sinh ve sầu trưởng thành và 5 loài ký sinh ấu trùng. Loài nấm tua trắng Paecilomyces cicadae được đánh giá có tiềm năng cao nhất với tần suất bắt gặp lớn và hiệu lực gây chết ấu trùng ve sầu đạt 86,7% trong điều kiện phòng thí nghiệm. Luận án đã phân lập được 5 chủng P. cicadae, với chủng Pael thể hiện hiệu lực gây chết cao nhất (87,8% sau 15 ngày xử lý).

Các đặc điểm hình thái, sinh học của nấm P. cicadae (Pael) cũng được xác định chi tiết, bao gồm khả năng sinh trưởng và phát triển bào tử nhanh chóng trên môi trường PDA, với nhiệt độ tối ưu 20-25°C và pH 6.0-6.5. Nấm còn có khả năng sinh các enzyme ngoại bào phân giải chitine, lipid và cellulose, đóng vai trò quan trọng trong cơ chế gây bệnh cho côn trùng.

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng tỷ lệ ấu trùng ve sầu bị nấm P. cicadae ký sinh tự nhiên ở Tây Nguyên đạt đỉnh vào giữa tháng 5 (trung bình 8,03%) và giữa tháng 9 (4,88%). Đề tài đã tối ưu hóa kỹ thuật nhân sinh khối nấm P. cicadae (Pael) bằng phương pháp lên men xốp trên môi trường MT4 (gạo bổ sung 0,5% CaCO3) ở 25°C, độ ẩm 33-35%, thu hoạch sau 10 ngày.

Về hiệu quả ứng dụng, chế phẩm P. cicadae với liều lượng 30kg/ha cho hiệu quả phòng trừ ve sầu đạt 75,7% khi xử lý vào giữa tháng 4. Trong điều kiện nhà lưới, hiệu quả gây chết ấu trùng đạt 82,0% đến 86,0%. Trên đồng ruộng diện hẹp, hiệu lực đạt 78,2% và trên diện rộng đạt 74,6-75,3% sau 30 ngày xử lý. Các mô hình thử nghiệm cũng cho thấy hiệu quả phòng trừ ấu trùng ve sầu đạt 67,8-68,5% và hạn chế cây cà phê bị vàng lá đáng kể.