NGHIÊN CỨU KỸ THUẬT ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ ĐỊA KHÔNG GIAN TRONG QUẢN LÝ LỬA RỪNG TẠI HUYỆN MƯỜNG NHÉ, TỈNH ĐIỆN BIÊN
Quản lý tài nguyên rừng
Rừng đóng vai trò quan trọng đối với đời sống con người, là “lá phổi xanh” hấp thụ khí cacbonic, làm tăng lượng oxi, cung cấp nguyên liệu, bảo tồn gen quý hiếm và cải tạo môi trường sống. Tuy nhiên, suy thoái rừng do nhiều nguyên nhân, trong đó cháy rừng gây thiệt hại nghiêm trọng đối với tài nguyên và môi trường sinh thái, ảnh hưởng đến khí hậu và sức khỏe con người. Việc dự báo, phát hiện và theo dõi cháy rừng, cùng với đánh giá quá trình phục hồi sau cháy là cần thiết. Do địa hình rừng rộng lớn, giao thông khó khăn, việc ứng dụng công nghệ địa không gian (Geotechnology) còn hạn chế, đặc biệt tại huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên, chưa được nghiên cứu và áp dụng rộng rãi.
Luận án này tập trung nghiên cứu kỹ thuật ứng dụng công nghệ địa không gian trong quản lý lửa rừng tại huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên, nhằm hoàn thiện cơ sở khoa học và thực tiễn quy trình kỹ thuật phòng chống cháy rừng hiệu quả. Các mục tiêu cụ thể bao gồm: xây dựng cơ sở dữ liệu địa không gian phục vụ dự báo cháy rừng; xác định mùa cháy và mô hình hóa ảnh hưởng của các yếu tố đến cháy rừng, từ đó thành lập bản đồ phân vùng trọng điểm cháy; và đề xuất 01 Quy trình khoanh vẽ, giám sát khu vực cháy bằng ảnh vệ tinh cùng 01 Quy trình dự báo cháy rừng cho 10 ngày tới.
Kết quả nghiên cứu đã xây dựng thành công cơ sở dữ liệu dự báo cháy rừng, bao gồm dữ liệu tài nguyên rừng (tổng diện tích tự nhiên 127.211,54 ha, trong đó có rừng 86.100,86 ha), dữ liệu địa hình (độ cao, độ dốc, hướng dốc), khoảng cách đến khu dân cư và dữ liệu thời tiết được hiệu chỉnh. Luận án đã xác định mùa cháy rừng tại huyện Mường Nhé diễn ra từ tháng 11 năm trước đến tháng 3 năm sau. Phân tích AHP cho thấy Trạng thái rừng, Lượng mưa, Nhiệt độ và Độ ẩm địa hình là các yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến cháy rừng. Bản đồ phân vùng trọng điểm cháy rừng được lập với 5 cấp độ nguy cơ, đạt độ chính xác 92,1%. Đồng thời, luận án đã đề xuất quy trình khoanh vẽ, giám sát khu vực cháy bằng ảnh vệ tinh sử dụng chỉ số NBR và quy trình dự báo cháy rừng cho 10 ngày tới dựa trên chỉ số P của Nesterope. Nghiên cứu này góp phần cung cấp cơ sở khoa học và thúc đẩy ứng dụng công nghệ địa không gian trong thực tiễn quản lý cháy rừng.