NGHIÊN CỨU HIỆU QUẢ TRUYỀN MÁU HÒA HỢP MỘT SỐ KHÁNG NGUYÊN NHÓM MÁU HỒNG CẦU Ở BỆNH NHÂN THALASSEMIA TẠI VIỆN HUYẾT HỌC – TRUYỀN MÁU TRUNG ƯƠNG
Huyết học và Truyền máu
Thalassemia là một bệnh lý di truyền về máu phổ biến trên toàn cầu và tại Việt Nam, với phương pháp điều trị chính yếu là truyền máu định kỳ kết hợp thải sắt. Tuy nhiên, việc truyền máu nhiều lần thường dẫn đến sự hình thành kháng thể bất thường (KTBT), gây ra các phản ứng truyền máu và làm giảm hiệu quả điều trị. Để khắc phục tình trạng này, truyền máu hòa hợp kháng nguyên hồng cầu (HHKNHC) được xem là giải pháp tối ưu, đã và đang được áp dụng rộng rãi với hiệu quả rõ rệt ở nhiều nước. Tại Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương (HHTMTW), việc triển khai truyền máu HHKNHC cho bệnh nhân thalassemia đã bắt đầu từ năm 2011, được hỗ trợ bởi ngân hàng máu dự bị thành lập năm 2007, cung cấp cơ sở dữ liệu để lựa chọn người hiến máu phù hợp.
Đề tài này được thực hiện với hai mục tiêu chính: 1. Xác định tỷ lệ kháng nguyên hồng cầu của một số hệ nhóm máu quan trọng (ABO, Rh, Lewis, Kell, Kidd, MNS, Lutheran, Duffy, P1PK) ở bệnh nhân thalassemia tại Viện HHTMTW. 2. Phân tích kết quả lựa chọn và hiệu quả của việc truyền máu hòa hợp các kháng nguyên hồng cầu này cho bệnh nhân thalassemia.
Nghiên cứu đã xác định được tỷ lệ kháng nguyên hồng cầu ở 240 bệnh nhân thalassemia tại HHTMTW. Cụ thể, tỷ lệ nhóm máu O là cao nhất (53,8%), tiếp theo là B (30,7%), A (11,3%) và AB (4,2%). Đối với hệ Rh, kháng nguyên D, C, e có tỷ lệ rất cao (100%, 95,8%, 97,1% tương ứng), trong khi E và c có tỷ lệ thấp hơn (29,6% và 36,7%). Kháng nguyên k của hệ Kell có tỷ lệ 100% nhưng không gặp kháng nguyên K. Các kháng nguyên khác như Jkª (68,3%), Jkb (90,4%) của hệ Kidd, M (91,3%), N (75,8%), s (100%), Miª (37,5%), S (10,8%) của hệ MNS, Luᵇ (100%) của hệ Lutheran, Fyª (100%), Fyᵇ (14,2%) của hệ Duffy và P₁ (40,4%) của hệ P1PK cũng được xác định.
Trong số 142 bệnh nhân được truyền máu HHKNHC, đã lựa chọn được 4.055 đơn vị máu hòa hợp 17 kháng nguyên ngoài hệ ABO, đạt tỷ lệ đáp ứng 95,5% so với dự trù lâm sàng. Các đơn vị máu này đều cho kết quả phản ứng hòa hợp huyết thanh âm tính. Sau truyền máu, nồng độ huyết sắc tố trung bình của bệnh nhân tăng đáng kể từ 70,1 g/l lên 102,2 g/l. Đáng chú ý, không có bất kỳ phản ứng truyền máu nào xảy ra trong tổng số 4.055 lượt truyền, và không có bệnh nhân nào sinh kháng thể bất thường mới sau thời gian theo dõi trung bình 21,3 tháng.
Những đóng góp của luận án bao gồm việc nâng cao kết quả điều trị cho bệnh nhân thalassemia thông qua truyền máu an toàn và hiệu quả hơn, giảm đáng kể tỷ lệ sinh KTBT, đồng thời cung cấp cách thức lựa chọn đơn vị máu hòa hợp kháng nguyên hồng cầu trong bối cảnh các xét nghiệm này chưa được thực hiện thường quy cho người hiến máu. Nghiên cứu khẳng định hiệu quả rõ rệt của HHKNHC so với phương pháp truyền máu chỉ hòa hợp hệ ABO và Rh(D).