Luận án Nghiên cứu giải pháp vượt rào cản của các doanh nghiệp xuất khẩu tôm và cá da trơn sang thị trường Mỹ và EU

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP VƯỢT RÀO CẢN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XUẤT KHẨU TÔM VÀ CÁ DA TRƠN SANG THỊ TRƯỜNG MỸ VÀ EU

Ngành:

Kinh tế phát triển

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Nghiên cứu giải pháp vượt rào cản của các doanh nghiệp xuất khẩu tôm và cá da trơn sang thị trường Mỹ và EU" được thực hiện trong bối cảnh Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, với ngành thủy sản đã đạt những bước tiến lớn và giữ vai trò chủ đạo trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Tôm và cá da trơn là hai mặt hàng xuất khẩu chủ lực, nhanh chóng chiếm lĩnh thị phần lớn tại Mỹ và EU. Tuy nhiên, các rào cản thương mại, đặc biệt là rào cản kỹ thuật ngày càng tinh vi và phức tạp từ hai thị trường này, đang gây trở ngại lớn, làm giảm kim ngạch và gây thiệt hại cho doanh nghiệp Việt Nam.

Mục tiêu tổng quát của nghiên cứu là đề xuất và hoàn thiện các giải pháp vượt rào cản, tăng cường xuất khẩu tôm và cá da trơn sang Mỹ và EU. Các mục tiêu cụ thể bao gồm luận giải cơ sở lý luận và thực tiễn về giải pháp vượt rào cản, đánh giá thực trạng thực thi các giải pháp giai đoạn 2011-2015, phân tích các yếu tố ảnh hưởng, và đề xuất giải pháp đến năm 2020 và các năm tiếp theo. Luận án đã hệ thống hóa các khái niệm, bản chất, vai trò, phân loại rào cản, đặc điểm hệ thống rào cản tại Mỹ và EU, cùng các nhân tố ảnh hưởng.

Nghiên cứu đánh giá thực trạng rào cản (như thuế chống bán phá giá, cảnh báo chất lượng) và các giải pháp doanh nghiệp đã áp dụng (kiểm soát nguyên liệu, quy trình chế biến, đổi mới công nghệ, đào tạo, chứng nhận, xúc tiến thương mại, tham gia vụ kiện, chuyển đổi thị trường). Các yếu tố ảnh hưởng (năng lực R&D, nguồn nhân lực, vốn, công nghệ, chính sách nhà nước, người nuôi, liên kết) cũng được phân tích. Luận án đề xuất sáu giải pháp chính: thực hiện quy hoạch ngành, đổi mới tổ chức theo chuỗi giá trị, đổi mới công nghệ, tăng cường quản lý chất lượng, làm tốt công tác thị trường và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Mục lục chi tiết:

• PHẦN 1. MỞ ĐẦU

  • 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
  • 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
  • 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
  • 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
  • 1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
  • 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
  • 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 1.4. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN

• PHẦN 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

  • 2.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIẢI PHÁP VƯỢT RÀO CẢN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XUẤT KHẨU TÔM VÀ CÁ DA TRƠN
  • 2.1.1 Một số khái niệm
  • 2.1.1.1. Khái niệm rào cản thương mại
  • 2.1.1.2. Khái niệm cá da trơn
  • 2.1.2. Hệ thống rào cản thương mại của Mỹ và EU đối với tôm và cá da trơn xuất khẩu sang thị trường Mỹ và EU
  • 2.1.2.1. Hệ thống rào cản thương mại của Mỹ đối với tôm và cá da trơn xuất khẩu sang thị trường Mỹ
  • 2.1.2.2. Hệ thống rào cản thương mại của EU đối với tôm và cá da trơn xuất khẩu sang thị trường EU
  • 2.1.3. Vai trò và tác động của các giải pháp vượt rào cản thương mại trong xuất khẩu sản phẩm
  • 2.1.3.1 Tầm quan trọng của việc vượt rào cản thương mại đối với các quốc gia và doanh nghiệp
  • 2.1.3.2 Một số lợi ích đối với doanh nghiệp Việt Nam khi vượt qua rào cản thương mại
  • 2.1.4 Nội dung nghiên cứu giải pháp vượt rào cản thương mại trong xuất khẩu thủy sản sang thị trường Mỹ và EU
  • 2.1.5 Các yếu tố ảnh hưởng tới khả năng vượt rào cản thương mại trong thương mại quốc tế
  • 2.1.5.1.Các yếu tố bên trong doanh nghiệp
  • 2.1.5.2. Các yếu tố bên ngoài doanh nghiệp
  • 2.2. CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ GIẢI PHÁP VƯỢT RÀO CẢN THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI TÔM VÀ CÁ DA TRƠN XUẤT KHẨU SANG THỊ TRƯỜNG MỸ VÀ EU
  • 2.2.1. Thực trạng xuất khẩu tôm và cá da trơn sang thị trường Mỹ và EU
  • 2.2.2.1. Tổng quan về xuất khẩu thuỷ sản của Việt Nam trong những năm gần đây
  • 2.2.2.2. Thực trạng xuất khẩu tôm sang thị trường Mỹ và EU
  • 2.2.2.3. Thực trạng xuất khẩu cá da trơn của Việt Nam sang thị trường Mỹ và EU
  • 2.2.2. Kinh nghiệm của một số nước về vượt qua rào cản thương mại trong xuất khẩu thuỷ sản sang thị trường Mỹ và EU
  • 2.2.2.1. Kinh nghiệm của Thái Lan
  • 2.2.2.2.Kinh nghiệm của Indonesia
  • 2.2.3. Một số bài học đối với Việt Nam

• PHẦN 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 3.1. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU
  • 3.1.1 Đặc điểm của các tác nhân nuôi chế biến tôm và cá da trơn xuất khẩu
  • 3.1.2. Đặc điểm thị trường nhập khẩu thuỷ sản Mỹ và EU
  • 3.1.2.1. Đặc điểm thị trường nhập khẩu thuỷ sản của Mỹ
  • 3.1.2.2 Đặc điểm thị trường thuỷ sản EU
  • 3.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
  • 3.2.1. Khung phân tích nghiên cứu giải pháp vượt rào cản thương mại đối với tôm và cá da trơn xuất khẩu sang thị trường Mỹ và EU (Sơ đồ 3.1)
  • 3.2.2 Phương pháp chọn điểm nghiên cứu và chọn mẫu điều tra
  • 3.2.2.1. Chọn điểm điều tra
  • 3.2.2.1. Chọn mẫu nghiên cứu
  • 3.2.3. Phương pháp thu thập số liệu
  • 3.2.3.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
  • 3.2.3.2. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp
  • 3.2.4 Phương pháp phân tích số liệu
  • 3.2.5. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu

• PHẦN 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

  • 4.1 THỰC TRẠNG RÀO CẢN THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI TÔM VÀ CÁ DA TRƠN CỦA VIỆT NAM XUẤT KHẨU SANG THỊ TRƯỜNG MỸ VÀ EU
  • 4.1.2. Thực trạng rào cản thương mại đối với tôm và cá da trơn của Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Mỹ và EU
  • 4.1.2.1. Thực trạng rào cản thương mại đối với tôm xuất khẩu sang thị trường Mỹ và EU
  • 4.1.2.2. Thực trạng rào cản thương mại đối với cá da trơn xuất khẩu sang thị trường Mỹ và EU
  • 4.1.3. Thực trạng về những thiệt hại, những khó khăn của các doanh nghiệp chế biến tôm và cá da trơn của Việt Nam do rào cản thương mại trên thị trường Mỹ và EU
  • 4.2. THỰC TRẠNG CÁC GIẢI PHÁP VƯỢT RÀO CẢN ĐỐI VỚI TÔM VÀ CÁ DA TRƠN XUẤT KHẨU SANG THỊ TRƯỜNG MỸ VÀ EU CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM
  • 4.2.1. Các giải pháp vượt rào cản doanh nghiệp đã sử dụng
  • 4.2.1.1. Kiểm soát tôm và cá da trơn nguyên liệu
  • 4.2.1.2. Kiểm soát quá trình chế biến tôm và cá da trơn xuất khẩu
  • 4.2.1.3. Đổi mới công nghệ chế biến sản phẩm phục vụ xuất khẩu
  • 4.2.1.4. Đào tạo nâng cao trình độ và tay nghề cho người lao động
  • 4.2.1.5. Xây dựng các chứng nhận về tiêu chuẩn sản phẩm tôm và cá da trơn
  • 4.2.1.6. Đẩy mạnh xúc tiến thương mại và tăng cường xuất khẩu
  • 4.2.1.7. Chủ động tham gia các vụ kiện về tranh chấp thương mại để hạn chế tác động xấu của các rào cản thương mại đối với xuất khẩu tôm và cá da trơn
  • 4.2.1.8. Chủ động chuyển đổi thị trường
  • 4.2.1.9. Các giải pháp khác
  • 4.3. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC THỰC THI CÁC GIẢI PHÁP VƯỢT RÀO CẢN THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI TÔM VÀ CÁ DA TRƠN XUẤT KHẨU VÀO THỊ TRƯỜNG MỸ VÀ EU
  • 4.3.1. Nhóm các yếu tố thuộc doanh nghiệp chế biến tôm và cá da trơn xuất khẩu
  • 4.3.1.1. Năng lực nghiên cứu và phát triển
  • 4.2.1.2. Nguồn nhân lực của doanh nghiệp
  • 4.3.1.3. Vốn kinh doanh của doanh nghiệp
  • 4.3.1.4. Công nghệ và thiết bị chế biến của doanh nghiệp
  • 4.3.2. Nhóm các yếu tố ngoài doanh nghiệp chế biến cá da trơn và tôm xuất khẩu
  • 4.3.2.1. Người sản xuất tôm và cá da trơn nguyên liệu
  • 4.3.2.2. Các yếu tố từ phía Nhà nước
  • 4.3.2.3. Các nhân tố khác
  • 4.4. CÁC GIẢI PHÁP VƯỢT QUA RÀO CẢN THƯƠNG MẠI ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU TÔM VÀ CÁ DA TRƠN VÀO THỊ TRƯỜNG MỸ VÀ EU THỜI GIAN TỚI

• PHẦN 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

  • 5.1. KẾT LUẬN
  • 5.2. KIẾN NGHỊ
  • 5.2.1. Đối với nhà nước
  • 5.2.2. Với các địa phương có các cơ sở nuôi, chế biến cá da trơn và tôm xuất khẩu