Luận án Nghiên cứu đánh giá tác động môi trường tích lũy của hệ thống liên hồ chứa lưu vực sông Ba

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG TÍCH LŨY CỦA HỆ THỐNG LIÊN HỒ CHỨA LƯU VỰC SÔNG BA

Ngành:

Môi trường đất và nước (Mã số chuyên ngành: 62 44 03 03)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu đánh giá tác động môi trường tích lũy (ĐTL) của hệ thống liên hồ chứa (LHC) trên lưu vực sông Ba, một trong những lưu vực sông lớn ở Nam Trung Bộ với nhiều LHC đã và đang vận hành. Vấn đề ĐTL, mặc dù được thừa nhận là công cụ quản lý môi trường hữu hiệu ở nhiều quốc gia, nhưng tại Việt Nam vẫn chưa có văn bản pháp lý hay hướng dẫn cụ thể, dẫn đến việc các tác động tích lũy thường bị bỏ qua trong các đánh giá môi trường chiến lược (ĐMC) và đánh giá tác động môi trường (ĐTM) truyền thống.

Mục tiêu của nghiên cứu là xây dựng các chỉ số và khung hướng dẫn đánh giá ĐTL cho hệ thống LHC, đồng thời áp dụng vào lưu vực sông Ba để đánh giá tác động đến môi trường đất và nước, từ đó đề xuất các giải pháp bảo vệ môi trường. Luận án đã xây dựng 22 chỉ số môi trường (và chọn lọc 12 chỉ số đặc trưng nhất) để đánh giá ĐTL, phân loại theo 4 nhóm chính và phân cấp mức độ tác động.

Kết quả nghiên cứu cho thấy hệ thống LHC trên lưu vực sông Ba đã gây ra các tác động đáng kể: tác động mạnh đến hệ sinh thái sông (biến đổi 31% tổng chiều dài sông chính và nhánh cấp 1), tác động rất mạnh đến mất kết nối của lưu vực sông (87% mất kết nối), tổn thất nước mặt lên tới khoảng 1,7 tỉ m³/năm (chủ yếu do chuyển nước LVS), chiếm dụng đáng kể đất tự nhiên (trung bình 27ha/MW) và đất rừng (1492 ha), cũng như gây áp lực rất mạnh lên các khu bảo tồn.

Để khắc phục những tồn tại, luận án kiến nghị bổ sung quy định về ĐTL vào các văn bản pháp luật, xây dựng khung hướng dẫn lồng ghép ĐTL vào quy trình ĐMC/ĐTM, và tăng cường năng lực quản lý vận hành LHC theo Quy trình 1077.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài luận án
  • 2. Mục tiêu nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
  • 4. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
  • 5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
  • 6. Những đóng góp mới của luận án

• CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ KHU VỰC NGHIÊN CỨU VÀ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN

  • 1.1 Đặc điểm tự nhiên lưu vực sông Ba
  • 1.2 Phát triển tài nguyên nước trên lưu vực sông Ba và các vấn đề môi trường chủ yếu
  • 1.3 Khái niệm tác động tích lũy và đánh giá tác động môi trường tích lũy
  • 1.4 Vị trí của đánh giá tác động môi trường tích lũy trong quản lý môi trường
  • 1.5 Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến đánh giá tác động môi trường tích lũy của hệ thống liên hồ chứa trên thế giới và trong nước
  • 1.6 Hướng tiếp cận nghiên cứu của luận án
  • 1.7 Kết luận chương 1

• CHƯƠNG 2 XÂY DỰNG CÁC CHỈ SỐ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG TÍCH LŨY CỦA HỆ THỐNG LIÊN HỒ CHỨA TRÊN LƯU VỰC SÔNG

  • 2.1 Sự cần thiết phải xây dựng các chỉ số môi trường
  • 2.2 Phương pháp tiếp cận xây dựng các chỉ số môi trường
  • 2.3 Nguyên tắc xây dựng và lựa chọn các chỉ số môi trường
  • 2.4 Nghiên cứu xây dựng các chỉ số môi trường tự nhiên trong đánh giá tác động môi trường tích lũy hệ thống liên hồ chứa lưu vực sông
  • 2.5 Đề xuất các chỉ số đánh giá tác động môi trường tích lũy đến môi trường đất và nước của hệ thống liên hồ chứa trên lưu vực sông.
    • 2.5.1 Cơ sở lựa chọn các chỉ số
    • 2.5.2 Phân cấp giá trị các chỉ số để biểu thị mức độ tác động môi trường tích lũy
  • 2.6 Kết luận chương 2

• CHƯƠNG 3 NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG TÍCH LŨY HỆ THỐNG LIÊN HỒ CHỨA LƯU VỰC SÔNG BA VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

  • 3.1 Lựa chọn hệ thống liên hồ chứa để nghiên cứu đánh giá tác động môi trường tích lũy
  • 3.2 Đánh giá tác động tích lũy của hệ thống liên hồ chứa đến môi trường đất và nước lưu vực sông Ba
    • 3.2.1 Các tác động tích lũy đến chế độ dòng chảy
    • 3.2.2 Phân tích tác động tích lũy của hệ thống liên hồ chứa đến bùn cát và chất lượng nước hạ du
    • 3.2.3 Tác động tích lũy làm mất môi trường sống trên cạn
    • 3.2.4 Tác động tích lũy đến hệ sinh thái sông và làm mất kết nối lưu vực sông
  • 3.3 Tổng hợp các tác động môi trường tích lũy điển hình của hệ thống liên hồ chứa trên lưu vực sông Ba
  • 3.4 Nhận định về xu thế biến đổi môi trường do tác động tích lũy của hệ thống liên hồ chứa trên lưu vực sông Ba
  • 3.5 Đề xuất các giải pháp bảo vệ môi trường, giảm thiểu tác động tích lũy tiêu cực của hệ thống LHC đến môi trường đất và nước trên lưu vực sông Ba
  • 3.6 Kết luận chương 3

• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

  • 1. Những kết quả đã đạt được của luận án
  • 2. Những tồn tại và các hướng nghiên cứu tiếp
  • 3. Kiến nghị

• DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ