Luận án Nghiên cứu đặc điểm sinh học của một số chủng nấm sợi gây hại trên thấu kính ống nhòm tại Việt Nam.

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA MỘT SỐ CHỦNG NẤM SỢI GÂY HẠI TRÊN THẤU KÍNH ỐNG NHÒM TẠI VIỆT NAM

Ngành:

Vi sinh vật học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án này tập trung nghiên cứu đặc điểm sinh học của các chủng nấm sợi gây hại trên thấu kính ống nhòm ON8x30 tại Việt Nam, giải quyết vấn đề hư hỏng thiết bị quang học do nấm, một lĩnh vực còn ít nghiên cứu chuyên sâu. Mục tiêu chính là phân lập, đánh giá đặc điểm sinh học và đặc tính gây hại của các chủng nấm sợi trên thấu kính, đồng thời xác định đặc tính di truyền liên quan và thử nghiệm sàng lọc chất ức chế nấm.

Nghiên cứu đã khảo sát 37 mẫu thấu kính nhiễm nấm, phân lập được 126 chủng nấm sợi đại diện từ bốn khu vực (miền Bắc, miền Trung, miền Nam và khí hậu biển). Mật độ nấm sợi trung bình đạt 5,9x10^2 CFU/cm², gây ra các dạng hư hại như đốm, vết mờ, vết khắc và làm giảm độ truyền ánh sáng của thấu kính từ 20-40,4%. Phân loại hình thái và trình tự gen ITS vùng cho thấy sự hiện diện của 25 chi, 55 loài nấm, trong đó Aspergillus, Penicillium, Curvularia và Trichoderma là các chi phổ biến.

Đánh giá khả năng gây hại của 87 chủng nấm cho thấy 68,97% gây hại mức 2 và 29,89% gây hại mức 3. Đặc biệt, 36,47% chủng có khả năng sinh axit hữu cơ mạnh (pH 2-3). Luận án đã giải trình tự hệ gen và phân tích chủng nấm Curvularia eragrostidis C52, một chủng gây hại điển hình, với kích thước hệ gen 36,9 Mb, 14.913 gen mã hóa protein, trong đó xác định được 72 protein liên quan đến sinh tổng hợp 06 axit hữu cơ và 32 protein liên quan đến sinh tổng hợp exopolysaccharide.

Về giải pháp, nghiên cứu đã thử nghiệm hiệu quả của các chế phẩm diệt nấm và kết quả cho thấy chế phẩm AI1 có khả năng ức chế hoàn toàn 8/8 chủng nấm gây hại điển hình ở nồng độ 1 mg/L, không phụ thuộc vào điều kiện độ ẩm. Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc cung cấp dữ liệu hệ thống đầu tiên về phân bố, phân loại, đặc tính gây hại và di truyền của nấm sợi trên thấu kính ống nhòm, làm cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc phát triển các phương pháp phòng chống nấm hiệu quả, góp phần tiết kiệm chi phí bảo dưỡng và thay thế thiết bị quang học tại Việt Nam.

Mục lục chi tiết:

• CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN

  • 1.1. Nấm sợi gây hại trên kính và quá trình phát triển

    • 1.1.1. Vật liệu kính, thành phần và đặc tính
    • 1.1.2. Nấm sợi và sự xâm nhập của nấm sợi trên bề mặt vật liệu kính
    • 1.1.3. Quá trình phát triển của nấm sợi trên vật liệu kính và sự gây hại kính bởi quá trình trao đổi chất
    • 1.1.4. Ống nhòm ON8x30 và tác hại của nấm trên thấu kính

  • 1.2. Đặc điểm khí hậu các điểm bảo quản ống nhòm và đặc điểm sinh học nấm sợi trên thấu kính

    • 1.2.1. Đặc điểm địa lý và khí hậu của các điểm lấy mẫu
    • 1.2.2. Cấu trúc thành phần nấm sợi trên vật liệu kính theo đặc điểm khí hậu và địa lý
    • 1.2.3. Cấu trúc thành phần chi, loài nấm sợi gây hại trên vật liệu kính
    • 1.2.4. Một số phương pháp phân loại nấm sợi

  • 1.3. Các yếu tố ngoại cảnh và đặc điểm của nấm sợi ảnh hưởng tới quá trình gây hại trên bề mặt kính

    • 1.3.1. Độ ẩm không khí và một số yếu tố khác
    • 1.3.2. Đặc tính sinh axít của nấm sợi
    • 1.3.3. Đặc tính sinh polysaccharide ngoại bào (EPS) của nấm sợi
    • 1.3.4. Một số đặc tính sinh học khác của nấm sợi (tạo màng sinh học, phát tán bào tử, khả năng phát triển của sợi nấm)
    • 1.3.5. Ảnh hưởng của nấm sợi đến đặc tính quang của vật liệu kính
    • 1.3.6. Ảnh hưởng của nấm sợi đến cấu trúc và bề mặt vật liệu kính

  • 1.4. Đặc điểm di truyền của nấm sợi gây hại trên bề mặt kính

    • 1.4.1. Đặc điểm di truyền chung của các loài nấm gây hại trên bề mặt kính
    • 1.4.2. Các gen tham gia vào sinh tổng hợp axít hữu cơ
    • 1.4.3. Các gen tham gia vào sinh tổng hợp EPS
    • 1.4.4. Sơ lược về nghiên cứu hệ gen nấm sợi
    • 1.4.5. Các nghiên cứu về dự đoán các cụm gen và so sánh hệ gen của nấm sợi gây hại trên bề mặt vật liệu
    • 1.4.6. Các nghiên cứu về hệ gen nấm sợi Curvularia

  • 1.5. Phương pháp ức chế nấm sợi và tình hình nghiên cứu nấm sợi trên kính tại Việt Nam

    • 1.5.1. Kiểm soát các thông số lí, hóa trong quá trình bảo quản
    • 1.5.2. Sử dụng các tác nhân (vật lí, hóa học,...) trong ức chế nấm gây hại
    • 1.5.3. Chất ức chế nấm sợi dạng bay hơi và tiềm năng ứng dụng trong chống nấm sợi cho thiết bị quang học
    • 1.5.4. Tình hình nghiên cứu nấm sợi gây hại kính tại Việt Nam

• CHƯƠNG 2. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 2.1. Vật liệu nghiên cứu
  • 2.2. Phương pháp nghiên cứu

• CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

  • 3.1. Đặc điểm thấu kính bị gây hại và phân lập các chủng nấm sợi trên thấu kính ống nhòm ON8x30
  • 3.2. Phân bố và đặc điểm hình thái của nấm sợi gây hại trên thấu kính của ống nhòm ON8x30
    • 3.2.1. Phân bố nấm sợi
    • 3.2.2. Đặc điểm hình thái và cuống sinh bào tử một số chủng nấm điển hình
  • 3.3. Đặc điểm phân loại và đặc tính gây hại của các chủng nấm sợi phân lập từ thấu kính
    • 3.3.1. Phân loại các chủng nấm sợi phân lập
    • 3.3.2. Khả năng sinh axít hữu cơ của các chủng nấm sợi
    • 3.3.3. Đánh giá khả năng gây hại của các chủng nấm sợi trên bề mặt kính giả định trong điều kiện in vitro
    • 3.3.4. Lựa chọn và đánh giá đặc trưng của một số nấm sợi điển hình gây hại trên bề mặt kính
  • 3.4. Giải trình tự hệ gen và phân tích đặc tính di truyền liên quan đến khả năng gây hại trên thấu kính của chủng Curvularia eragrostidis C52
    • 3.4.1. Đặc điểm phân loại chủng nấm Curvularia eragrostidis C52
    • 3.4.2. Giải trình tự, lắp ráp và chú giải hệ gen chủng nấm sợi C. eragrostidis C52
    • 3.4.3. Phân tích cây phân loài và các hệ gen so sánh
    • 3.4.4. Con đường sinh tổng hợp một số axít hữu cơ liên quan đến phân huỷ kính từ Curvularia eragrostidis C52
    • 3.4.5. Xác định gen liên quan đến sinh tổng hợp EPS
  • 3.5. Thử nghiệm khả năng kháng nấm sợi gây hại điển hình trên thấu kính ống nhòm của một số chế phẩm diệt nấm

• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

  • Kết luận
  • Kiến nghị