NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG NGƯỜI BỆNH SỐT XUẤT HUYẾT DENGUE VÀ CHẾ TẠO KHÁNG NGUYÊN NS1 TÁI TỔ HỢP GỘP 4 TÝP PHÁT HIỆN KHÁNG THỂ KHÁNG VI RÚT DENGUE BẰNG KỸ THUẬT ELISA
Bệnh Truyền nhiễm và các bệnh nhiệt đới
Luận án này tập trung nghiên cứu bệnh sốt xuất huyết Dengue (SXHD), một bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút Dengue (DENV) gây ra, với những thách thức trong chẩn đoán và quản lý. Bệnh phổ biến ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, gây ra tỷ lệ mắc và tử vong đáng kể. Các phương pháp chẩn đoán truyền thống thường đòi hỏi phòng thí nghiệm chuyên sâu và kỹ thuật viên giàu kinh nghiệm, hạn chế khả năng triển khai rộng rãi. Kháng nguyên NS1 là một dấu ấn sinh học quan trọng, nhưng chưa có kháng nguyên gộp đủ cả 4 týp DENV, dẫn đến bỏ sót ca bệnh, từ đó đặt ra nhu cầu về một phương pháp chẩn đoán hiệu quả hơn.
Nghiên cứu được tiến hành với hai mục tiêu chính: một là mô tả đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng ở người bệnh SXHD điều trị tại Bệnh viện Quân y 103 và Bệnh viện Quân y 175 trong năm 2022; hai là chế tạo kháng nguyên NS1 tái tổ hợp gộp 4 týp và đánh giá hiệu quả phát hiện kháng thể kháng vi rút Dengue bằng kỹ thuật ELISA.
Kết quả nghiên cứu lâm sàng và cận lâm sàng trên 727 bệnh nhân cho thấy tỷ lệ sốt khi nhập viện là 77,4%, với 3,98% ca nặng và 1,3% ca sốc. Các triệu chứng phổ biến bao gồm sốt (77,4%), đau đầu (69,9%), đau người (63,1%), đau khớp (48,4%). Các biểu hiện xuất huyết như chấm xuất huyết (43,2%), mảng xuất huyết (12,0%) và xuất huyết niêm mạc (35,8%) cũng được ghi nhận. Về cận lâm sàng, tỷ lệ giảm tiểu cầu chiếm 96,3%, Hematocrit tăng 30,1%, cùng với sự tăng cao của AST, ALT, Bilirubin TT và TP. Định danh týp huyết thanh bằng qRT-PCR xác định được cả 4 týp DENV, trong đó DENV 1 và 2 phổ biến nhất.
Về mục tiêu chế tạo kháng nguyên, luận án đã thành công tổng hợp kháng nguyên NS1 tái tổ hợp gộp chung 4 týp DENV trên tế bào E.coli, đạt độ tinh sạch ≥ 95% và có hoạt tính kháng nguyên. Kháng nguyên này sau đó được sử dụng trong kỹ thuật ELISA gián tiếp ở quy mô phòng thí nghiệm, cho kết quả độ nhạy 95,9% và độ đặc hiệu 99,33%, với giá trị tiên đoán dương 95,21% và tiên đoán âm 99,43%.
Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc cung cấp mô tả chi tiết đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của bệnh SXHD theo nhóm tuổi và giới tính, tạo ra kháng nguyên NS1 tái tổ hợp gộp 4 týp DENV làm nguồn nguyên liệu cho sinh phẩm chẩn đoán sớm, và khả năng ứng dụng trong việc tạo kháng thể đơn dòng hoặc sản xuất vắc xin phòng bệnh.