Luận án Nghiên cứu đa hình một số gen liên quan đến tính trạng tăng trưởng ở cá tra nuôi (Pangasianodon hypophthalmus)

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU ĐA HÌNH MỘT SỐ GEN LIÊN QUAN ĐẾN TÍNH TRẠNG TĂNG TRƯỞNG Ở CÁ TRA NUÔI (Pangasianodon hypophthalmus)

Ngành:

Công nghệ sinh học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Nghiên cứu đa hình một số gen liên quan đến tính trạng tăng trưởng ở cá tra nuôi (Pangasianodon hypophthalmus)" do Trần Thị Huyền Trang thực hiện tại Học viện Khoa học và Công nghệ - Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam vào năm 2023, dưới sự hướng dẫn của TS. Kim Thị Phương Oanh, tập trung vào việc giải quyết thách thức về chất lượng nguồn giống cá tra nuôi tại Việt Nam. Cá tra là đối tượng thủy sản chủ lực, nhưng nghề nuôi đang đối mặt với tình trạng giống giảm sút và dịch bệnh. Nâng cao chất lượng giống thông qua các chỉ thị phân tử, đặc biệt là các SNP trên gen liên quan đến tăng trưởng, là nhiệm vụ cấp thiết.

Nghiên cứu này tập trung vào hệ thống yếu tố tăng trưởng tương tự insulin (IGF), bao gồm các gen IGF1, IGF2, IGF1R và các protein bám IGF (IGFBP-1, -2, -3, -5, -6, -7), vốn đóng vai trò quan trọng trong quá trình sinh trưởng, biệt hóa và tăng sinh tế bào ở cá xương. Mục tiêu chính là phát hiện các đa hình SNP trên các gen này, kiểm nghiệm mối liên quan của chúng với tính trạng tăng trưởng ở cá tra nuôi, và đề xuất các chỉ thị phân tử tiềm năng cho chương trình chọn giống.

Các nội dung nghiên cứu bao gồm phân tích cấu trúc 9 gen thuộc hệ thống IGF, xác định các vùng quan trọng để phát hiện SNP, giải trình tự bằng phương pháp Sanger và kiểm tra tính xác thực. Tổng cộng 103 SNP đã được phát hiện từ bộ mẫu khởi tạo (gồm cá thể tăng trưởng nhanh và chậm), trong đó 10 SNP được sàng lọc để kiểm nghiệm trên bộ mẫu lớn hơn. Bằng phương pháp kéo dài một nucleotit (SBE), luận án đã xác định được 6 chỉ thị SNP tiềm năng có mối liên quan có ý nghĩa thống kê với tính trạng tăng trưởng của cá tra nuôi. Các SNP này bao gồm: IGF1.13680 A>T, IGF1R.13357 T>C, IGFBP-3.704C>G (p.Leu8Val), IGFBP-5.525T>A (p.Val16Glu), IGFBP-7.2060 A>G và IGFBP-7.4559 C>A (p.Leu189Met).

Nghiên cứu cũng đã phân tích các haplotype và tổ hợp kiểu gen phát sinh từ 6 SNP tiềm năng này. Kết quả cho thấy một số haplotype và diplotype cụ thể liên quan chặt chẽ với nhóm cá tăng trưởng nhanh hoặc chậm, khẳng định vai trò của các chỉ thị phân tử này trong việc hỗ trợ chọn giống cá tra theo hướng tăng trưởng. Những đóng góp mới của luận án là việc phát hiện, phân tích và sàng lọc 6 chỉ thị SNP tiềm năng và phân tích các haplotype, tổ hợp kiểu gen liên quan đến tính trạng tăng trưởng. Luận án kiến nghị tiếp tục kiểm nghiệm các chỉ thị này trên bộ mẫu lớn hơn để ứng dụng vào chọn giống.