NGHIÊN CỨU ĐA DẠNG DI TRUYỀN VÀ SINH THÁI CỦA THẰN LẰN BÓNG ĐUÔI DÀI- Eutropis longicaudatus (Hallowell, 1856) VÙNG TÂY NAM THỪA THIÊN HUẾ
Động vật học
Mã số: 62 42 01 03
Luận án "Nghiên cứu đa dạng di truyền và sinh thái của Thằn lằn bóng đuôi dài - Eutropis longicaudatus (Hallowell, 1856) vùng Tây Nam Thừa Thiên Huế" đã cung cấp các dẫn liệu khoa học cập nhật về đặc điểm hình thái, đa dạng di truyền, sinh thái học dinh dưỡng và sinh sản của loài này.
Về đặc điểm hình thái, nghiên cứu xác nhận Thằn lằn bóng đuôi dài có hình thái ngoài tương tự các mô tả trước. Chỉ số sai khác hình thái theo giới tính (SSD = 0,013) cho thấy con đực trưởng thành có chiều dài thân, kích thước đầu (dài, rộng), rộng miệng và khối lượng cơ thể lớn hơn con cái. Mối quan hệ tương quan chỉ ra rằng chiều dài thân càng lớn thì khối lượng cơ thể và rộng miệng càng tăng; những cá thể có cùng chiều dài thân thì dài đầu, rộng đầu của con đực trưởng thành lớn hơn con cái trưởng thành.
Đa dạng di truyền giữa năm quần thể Thằn lằn bóng đuôi dài được đánh giá là tương đương và có mức độ thấp (Gst = 0,12). Quần thể Thừa Thiên Huế thể hiện đa dạng cá thể cao nhất, trong khi Quảng Nam thấp nhất. Mức độ tương đồng di truyền giữa các quần thể rất cao, đặc biệt giữa Quảng Nam - Phú Yên (djk = 0,96552) và Thừa Thiên Huế - Quảng Bình (djk = 0,93478). Mức độ tương đồng thấp nhất là giữa Quảng Nam và Thanh Hóa (djk = 0,88636).
Về sinh thái học, loài này phân bố nhiều ở các vi môi trường sống như cạnh rừng lâm nghiệp, cây bụi trảng cỏ, đống gạch, đá, rác, củi, đặc biệt là những nơi có dân cư sinh sống và nguồn thức ăn dồi dào. Nhiệt độ ưa thích để xuất hiện là 34,3 ± 2,0 °C và độ ẩm ưa thích là 76,6 ± 7,3%. Con đực dành nhiều thời gian hơn cho hoạt động săn mồi (5,1 phút so với 4,7 phút ở con cái), trong khi con cái dành nhiều thời gian hơn cho phơi nắng, ngồi và đợi.
Xác suất phát hiện loài là 0,5238, cho thấy 52,38% khả năng phát hiện trong một đợt khảo sát. Sinh cảnh vườn nhà, gần khu dân cư với nhiều thức ăn, cùng với yếu tố mưa và nhiệt độ, có ảnh hưởng lớn nhất đến xác suất phát hiện.
Trong sinh thái học dinh dưỡng, tổng thể tích thức ăn cao nhất vào mùa ít mưa và mùa khô. Ấu trùng côn trùng, bộ Nhện và bộ Cánh thẳng là ba loại con mồi quan trọng nhất. Con cái tiêu thụ thể tích thức ăn lớn hơn con đực, và ước tính sự đa dạng thành phần thức ăn của con cái cũng đa dạng hơn con đực. Tuy nhiên, mức độ đa dạng và đồng đều về thành phần thức ăn giữa hai giới tính được đánh giá là tương đương.
Về đặc điểm sinh sản, mùa sinh sản của Thằn lằn bóng đuôi dài diễn ra từ tháng III đến tháng VIII, với con cái đẻ trung bình 3,7 ± 2,1 trứng. Khối lượng thể mỡ, gan, nhiệt độ và độ ẩm đều có liên quan đến sự thay đổi thể tích tinh hoàn và trứng ở cả hai giới tính.