NGHIÊN CỨU CƠ SỞ KHOA HỌC TRONG VIỆC ĐÁNH GIÁ CÁC GIẢI PHÁP THÍCH ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU - ÁP DỤNG CHO TỈNH QUẢNG NGÃI
Quản lý Tài nguyên và Môi trường
Biến đổi khí hậu (BĐKH) tác động đến nhiều ngành và khu vực trên thế giới, đòi hỏi các phương pháp và công cụ hỗ trợ hoạch định chính sách ứng phó hiệu quả. Thỏa thuận Paris 2015 khuyến khích các quốc gia xây dựng Thông báo quốc gia về thích ứng, bao gồm khung minh bạch cho các hành động và hỗ trợ nhận được. Quyết định số 2053/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu xây dựng Khung Đo đạc, Báo cáo, Thẩm định (MRV) cho thích ứng với BĐKH.
Tỉnh Quảng Ngãi, một địa phương ven biển miền Trung chịu nhiều tác động của BĐKH, đã thực hiện một số hoạt động thích ứng (HĐTƯ) nhưng hiệu quả chưa được đánh giá đầy đủ. Do đó, luận án này tập trung nghiên cứu cơ sở khoa học trong việc đánh giá các giải pháp thích ứng với BĐKH, áp dụng cho tỉnh Quảng Ngãi.
Mục đích chính của luận án là xác định phương pháp và quy trình đánh giá hiệu quả của HĐTƯ với BĐKH; đánh giá hiệu quả của các HĐTƯ tại Quảng Ngãi; và đề xuất khung Đo đạc - Báo cáo - Thẩm định (MRV) cho thích ứng với BĐKH. Luận án đã lựa chọn và kết hợp phương pháp Quản lý dựa trên kết quả (RBM) và phương pháp Delphi theo quy tắc KAMET để xây dựng quy trình ĐGHQ HĐTƯBĐKH gồm 06 bước cụ thể, rõ ràng, dễ sử dụng và phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Kết quả áp dụng quy trình này cho hai hoạt động cụ thể tại Quảng Ngãi (dự án trồng mới và phục hồi rừng ngập mặn; dự án Quản lý tổng hợp đới bờ) cho thấy, sau khi kết thúc dự án vào năm 2015, các nhóm chỉ số đánh giá (tăng cường năng lực thích ứng, thực hiện HĐTƯ và phát triển bền vững) đều cao hơn so với năm 2013 và về cơ bản đạt được mục tiêu đề ra. Điều này góp phần làm tăng khả năng thích ứng và phát triển bền vững của tỉnh trong bối cảnh BĐKH.
Luận án cũng chỉ ra rằng Việt Nam còn thiếu hệ thống MRV tập trung vào các chỉ số đánh giá dựa trên kết quả, báo cáo hiệu quả và bảng câu hỏi thẩm định. Trên cơ sở ĐGHQ của hai HĐTƯ thí điểm, luận án đã đề xuất khung MRV cho các HĐTƯ với BĐKH ở cấp dự án, và đề xuất ban đầu về MRV thích ứng cấp quốc gia, xác định các yếu tố cần xem xét như bối cảnh, quy mô, mục đích, trọng tâm, số liệu và cơ cấu tổ chức. Đây là lần đầu tiên khung MRV cho thích ứng với BĐKH được nghiên cứu và đề xuất tại Việt Nam.