NGHIÊN CỨU CHIẾN LƯỢC SINH KẾ CỦA NÔNG HỘ MIỀN NÚI TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
Phát triển nông thôn
Luận án "Nghiên cứu chiến lược sinh kế của nông hộ miền núi tỉnh Thừa Thiên Huế" được thực hiện trong bối cảnh miền núi Thừa Thiên Huế có tiềm năng tài nguyên phong phú nhưng vẫn đối mặt với tỷ lệ nghèo đói cao (8,1%) và nhiều thách thức từ biến đổi khí hậu, hạn chế tiếp cận công nghệ và thông tin thị trường. Nghiên cứu này nhằm mục tiêu tìm hiểu hiện trạng kinh tế - xã hội, đặc điểm vốn sinh kế, xác định và đánh giá các chiến lược sinh kế hiện hành, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển sinh kế đặc thù cho nông hộ miền núi.
Về mặt lý luận, đề tài làm rõ tính đặc thù và đa dạng của chiến lược sinh kế (theo dân tộc và mức sống), bổ sung cách tiếp cận dựa trên đặc trưng vùng, sinh thái nhân văn và hoạt động truyền thống. Về thực tiễn, nghiên cứu cung cấp cơ sở quan trọng để xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế, góp phần thực hiện tiêu chí nông thôn mới về tăng thu nhập và giảm nghèo ở các xã vùng sâu, vùng xa.
Kết quả nghiên cứu cho thấy nông hộ miền núi sở hữu vốn tự nhiên đa dạng nhưng vốn con người (trình độ học vấn, đào tạo nghề) còn hạn chế, đặc biệt ở nhóm dân tộc thiểu số và hộ nghèo. Vốn vật chất đã cải thiện nhưng tổng giá trị tài sản còn thấp. Vốn tài chính chủ yếu phụ thuộc vào nguồn vay, với tỷ lệ hộ vay cao (82,2%) nhưng khả năng tiếp cận và tích lũy vốn của hộ dân tộc thiểu số và hộ nghèo còn yếu. Vốn xã hội thể hiện qua sự tham gia tích cực vào các tổ chức nhưng hiệu quả thực tiễn trong sản xuất còn hạn chế.
Các hoạt động sinh kế đa dạng với thu nhập bình quân 111,14 triệu đồng/hộ/năm, trong đó hộ người Kinh và hộ có mức sống trung bình trở lên có thu nhập cao hơn đáng kể. Chiến lược sinh kế phổ biến là đa dạng hóa sinh kế, chăn nuôi trâu bò, sản xuất cây dài ngày. Các nhóm nông hộ khác nhau ưu tiên các chiến lược khác nhau: hộ người Kinh và trung bình trở lên ưu tiên cây dài ngày, ngành nghề phi nông nghiệp; hộ dân tộc thiểu số và nghèo ưu tiên chăn nuôi trâu bò, khai thác tài nguyên và bảo vệ rừng.
Luận án đề xuất các giải pháp chính sách (đất đai, tín dụng) và tổ chức thực hiện (liên kết "bốn nhà", xây dựng HTX, đào tạo nghề, hỗ trợ vốn) nhằm phát triển bền vững các chiến lược sinh kế, đặc biệt tập trung vào cây dài ngày và ngành nghề phi nông nghiệp cho hộ người Kinh/trung bình trở lên, và chăn nuôi/khai thác tài nguyên cho hộ dân tộc thiểu số/nghèo. Nghiên cứu đã kiểm định các giả thuyết và đưa ra khuyến nghị cụ thể để thúc đẩy phát triển sinh kế cho nông hộ miền núi tỉnh Thừa Thiên Huế.