Nghiên cứu biểu lộ một số dấu ấn miễn dịch và chức năng tiết IFN-γ của tế bào NK máu ngoại vi ở người bệnh ung thư vú
Y học
Luận án này tập trung vào những thách thức trong điều trị ung thư vú (UTV), đặc biệt là nhóm ung thư vú bộ ba âm tính, thông qua việc nghiên cứu vai trò tiềm năng của tế bào giết tự nhiên (NK). Tế bào NK có khả năng tiết ra interferon-gamma (IFN-γ), một loại cytokine quan trọng kích hoạt hệ miễn dịch chống lại các tế bào bất thường. Mặc dù các nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra sự suy giảm chức năng chế tiết IFN-γ của tế bào NK ở một số bệnh ung thư, chức năng này trên bệnh nhân UTV tại Việt Nam vẫn chưa được làm rõ.
Mục tiêu của đề tài là: 1) Khảo sát đặc điểm biểu lộ một số dấu ấn miễn dịch và chức năng tiết IFN-γ của tế bào NK máu ngoại vi ở người bệnh UTV; và 2) Đánh giá mối liên quan của nồng độ IFN-γ chế tiết bởi tế bào NK máu ngoại vi với một số đặc điểm của người bệnh UTV. Luận án nhấn mạnh tính cấp thiết của nghiên cứu do tỷ lệ mắc UTV cao ở nữ giới Việt Nam và sự quan tâm đến liệu pháp miễn dịch sử dụng tế bào NK, với khả năng chế tiết IFN-γ của tế bào NK được chứng minh là liên quan chặt chẽ đến tiên lượng bệnh.
Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc lần đầu tiên tại Việt Nam đánh giá biểu lộ dấu ấn miễn dịch và chức năng tiết IFN-γ của tế bào NK, cùng mối liên quan của chúng với các đặc điểm ở bệnh nhân UTV. Kết quả cho thấy tỷ lệ phần trăm tế bào NK biểu lộ NKG2A (thụ thể ức chế) giảm và tỷ lệ %NKG2D (thụ thể hoạt hoá) tăng cao rõ rệt ở nhóm bệnh nhân so với nhóm chứng (p<0,05). Chức năng chế tiết IFN-γ của tế bào NK máu ngoại vi ở bệnh nhân UTV thấp hơn rõ rệt so với nhóm khỏe mạnh (p<0,001), và có mối tương quan giữa mức độ chế tiết IFN-γ với tỷ lệ bạch cầu trung tính/lympho (NLR) và %NKG2A. Không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về số lượng tế bào Lympho T, NK ở nhóm bệnh nhân UTV so với nhóm chứng.
Nghiên cứu được thực hiện trên 132 bệnh nhân UTV và 35 người khỏe mạnh tại Bệnh viện K (cơ sở Tân Triều) từ tháng 8/2020 đến tháng 2/2023, sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang. Các phương pháp bao gồm hóa mô miễn dịch để phân loại típ phân tử UTV, phân tích tế bào dòng chảy để xác định dấu ấn miễn dịch tế bào NK (NKG2A, NKG2D), và xét nghiệm ELISA để đánh giá chức năng chế tiết IFN-γ (NKA-IFN-γ). Kết quả cho thấy các trường hợp UTV chủ yếu ở giai đoạn I, II và thể ống xâm nhập. Nồng độ CEA ở nhóm UTV cao hơn nhóm chứng (p<0,001). Đặc biệt, 40,9% bệnh nhân UTV có NKA-IFN-γ rất thấp (≤ 200 pg/mL) trong khi không có trường hợp nào ở nhóm chứng, khẳng định sự suy giảm chức năng tế bào NK ở bệnh nhân UTV. Những phát hiện này cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho việc đánh giá tiên lượng và định hướng phát triển các phương pháp điều trị UTV bằng liệu pháp tế bào NK tại Việt Nam trong tương lai.