Tên luận án:
NGHIÊN CỨU BIẾN ĐỘNG VÀ GIẢI PHÁP KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG MÔI TRƯỜNG VÙNG NUÔI TÔM TẬP TRUNG TẠI QUẢNG NINH
Ngành:
Môi trường đất và nước
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Nghiên cứu biến động và giải pháp kiểm soát chất lượng môi trường vùng nuôi tôm tập trung tại Quảng Ninh" do Nguyễn Tiến Long thực hiện là một tóm tắt luận án tiến sĩ, hoàn thành tại Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam. Công trình này tập trung giải quyết những thách thức cấp bách về ô nhiễm môi trường và dịch bệnh trong nuôi tôm thâm canh và siêu thâm canh, đặc biệt tại Quảng Ninh – khu vực nuôi tôm trọng điểm miền Bắc, nơi thường xuyên xảy ra các đợt tôm chết hàng loạt không rõ nguyên nhân.
Mục tiêu chính của luận án là đánh giá biến động chất lượng môi trường (nước cấp, nền đất, nước trong ao, nước thải, bùn thải) tại các vùng nuôi tôm tập trung ở Quảng Ninh trong giai đoạn 2014-2019. Trên cơ sở đó, luận án đề xuất các giải pháp đồng bộ (quản lý và kỹ thuật) và hoàn thiện quy trình kỹ thuật kiểm soát chất lượng môi trường (KSCLMT) cho vùng nuôi tôm tập trung tại Tân An, Quảng Ninh, dựa trên mô hình “Nuôi tôm ít thay nước”.
Kết quả nghiên cứu cho thấy chất lượng môi trường nguồn nước cấp có sự biến động rõ rệt giữa mùa khô và mùa mưa, với mức độ ô nhiễm tăng trong mùa mưa do rửa trôi. Nền đất ao nuôi có xu hướng tích lũy các chất ô nhiễm (Pts, Nts, NH₄⁺) ở tầng mặt sau nhiều năm độc canh. Nước trong ao nuôi và nước thải biến động lớn vào cuối chu kỳ nuôi, chủ yếu ô nhiễm hữu cơ và dinh dưỡng từ thức ăn dư thừa và chất thải vật nuôi, với hàm lượng COD, N-NH₄⁺, H₂S vượt ngưỡng cho phép. Bùn thải sau nạo vét có giảm các kim loại nặng nhưng Nitơ và Photpho vẫn ở mức cao, có thể tận dụng làm phân bón.
Luận án đã đưa ra các giải pháp quản lý (quan trắc môi trường, cơ chế chính sách, khoa học công nghệ) và kỹ thuật (nâng cấp hạ tầng, kiểm soát chất lượng nước) để KSCLMT. Đặc biệt, thông qua thử nghiệm trong phòng thí nghiệm và quy mô sản xuất, chế phẩm sinh học CPB được chứng minh có hiệu quả cao trong xử lý ô nhiễm nước ao nuôi, giúp môi trường ổn định, tôm khỏe mạnh và năng suất cao. Quy trình kỹ thuật KSCLMT được hoàn thiện dựa trên các kết quả này, góp phần cải thiện mô hình “Nuôi tôm ít thay nước” và có tiềm năng áp dụng rộng rãi. Luận án kiến nghị sử dụng kết quả này làm tài liệu tham khảo cho các chiến lược, quy hoạch và đề án phát triển nuôi tôm bền vững.
Mục lục chi tiết:
-
MỞ ĐẦU
- 1. Tính cấp thiết của đề tài
- 2. Mục tiêu nghiên cứu
- 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- 4. Nội dung nghiên cứu
- 5. Phương pháp nghiên cứu
- 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án
- 7. Những đóng góp mới của luận án
-
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN BIẾN ĐỘNG VÀ GIẢI PHÁP KSCLMT VÙNG NUÔI TÔM TẬP TRUNG
- 1.1. Các nghiên cứu về biến động chất lượng môi trường nước và nền đất vùng nuôi tôm ở một số nước trên thế giới và Việt Nam
- 1.1.1. Các nghiên cứu biến động chất lượng môi trường nước và nền đất vùng nuôi tôm ở một số nước trên thế giới
- 1.1.2. Các nghiên cứu biến động chất lượng môi trường nước và nền đất vùng nuôi tôm ở Việt Nam
- 1.2. Các giải pháp KSCLMT vùng nuôi tôm
- 1.2.1. Tình hình nghiên cứu về giải pháp KSCLMT vùng nuôi tôm ở một số nước trên thế giới
- 1.2.2. Một số nghiên cứu về giải pháp KSCLMT vùng nuôi tôm ở Việt Nam
- 1.3. Tình hình phát triển nuôi tôm ở Quảng Ninh
- 1.3.1. Một số đặc điểm về thời tiết và thổ nhưỡng
- 1.3.2. Diện tích, sản lượng nuôi tôm giai đoạn 2008-2018
- 1.3.3. Cơ sở hạ tầng, sử dụng CPSH và thuốc thú y thủy sản
- Kết luận Chương 1
-
CHƯƠNG 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- 2.1. Sơ đồ nghiên cứu của luận án
- 2.2. Phương pháp nghiên cứu
- 2.2.1. Lựa chọn địa điểm thu mẫu
- 2.2.1.1. Địa điểm thu mẫu nước cấp ven bờ ở Quảng Ninh
- 2.2.1.2. Địa điểm thu mẫu đất vùng nuôi tôm ở Quảng Ninh
- 2.2.1.3. Địa điểm thu mẫu nước cấp, nước trong ao, nước thải và bùn thải tại vùng nuôi tôm tại Tân An
- 2.2.2. Phương pháp thu và bảo quản mẫu
- 2.2.3. Phương pháp phân tích mẫu
- 2.2.4. Phương pháp bố trí thí nghiệm
- 2.2.4.1. Thử nghiệm CPSH giảm thiểu ô nhiễm nước ao nuôi tôm trong phòng thí nghiệm
- 2.2.4.2. Thử nghiệm quy trình KSMT ở quy mô sản xuất
- 2.2.5. Phương pháp chuyên gia
- 2.2.5.1. Phương pháp Delphi để lựa chọn các thông số môi trường
- 2.2.5.2. Phương pháp SWOT đề xuất, lựa chọn các giải pháp
- 2.2.5.3. Xây dựng và hoàn thiện quy trình kỹ thuật KSCLMT
- 2.2.6. Phương pháp đánh giá và xử lý số liệu
- 2.2.7. Tài liệu sử dụng
-
CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
- 3.1. Đánh giá biến động chất lượng môi trường vùng nuôi tôm tập trung ở Quảng Ninh
- 3.1.1. Biến động chất lượng nguồn nước cấp nuôi tôm
- 3.1.2. Biến động môi trường nền đất ao nuôi tôm
- 3.1.3. Biến động chất lượng môi trường nuôi tôm tại Tân An, Quảng Ninh
- 3.1.3.1. Biến động chất lượng nguồn nước cấp nuôi tôm tại Tân An
- 3.1.3.2. Biến động chất lượng nước trong ao nuôi tôm tại Tân An
- 3.1.3.3. Nước thải ao nuôi tôm tại Tân An
- 3.1.3.4. Chất lượng nước trong ao và bùn thải các hộ tại Tân An
- 3.2. Các giải pháp kiểm soát chất lượng môi trường vùng nuôi tôm tập trung ở Quảng Ninh
- 3.2.1. Giải pháp quản lý
- 3.2.1.1. Quan trắc môi trường
- 3.2.1.2. Cơ chế chính sách
- 3.2.1.3. Khoa học và Công nghệ
- 3.2.1.4. Xây dựng và hoàn thiện quy trình kỹ thuật KSCLMT
- 3.2.2. Giải pháp kỹ thuật
- 3.2.2.1. Cơ sở hạ tầng và trang thiết bị phục vụ nuôi tôm tập trung
- 3.2.2.2. Kiểm soát chất lượng nước trong quá trình nuôi tôm
- 3.3. Quy trình kỹ thuật KSCLMT vùng nuôi tôm tập trung tại Tân An, Quảng Ninh
- 3.3.1. Thử nghiệm giải pháp sử dụng CPSH xử lý nước ao nuôi tôm trong phòng thí nghiệm
- 3.3.2. Thử nghiệm quy trình kỹ thuật KSCLMT ở quy mô sản xuất tại Tân An, Quảng Ninh
- 3.3.3. Quy trình kỹ thuật KSCLMT vùng nuôi tôm tại Tân An
-
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
-
DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ