NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA ĐỊA HÌNH VÀ KHÔNG KHÍ LẠNH ĐẾN CẤU TRÚC CỦA BÃO Ở VÙNG DUYÊN HẢI VIỆT NAM
Khí tượng và Khí hậu học
Luận án "Nghiên cứu ảnh hưởng của địa hình và không khí lạnh đến cấu trúc của bão ở vùng duyên hải Việt Nam" tập trung giải quyết vấn đề dự báo xoáy thuận nhiệt đới (XTNĐ) khi gần bờ, một hiện tượng thời tiết nguy hiểm gây thiệt hại nặng nề cho Việt Nam. Nghiên cứu này nhằm mục tiêu mô phỏng ảnh hưởng của địa hình Việt Nam tới cấu trúc đối xứng của bão trước và sau khi đổ bộ, đồng thời đánh giá tác động của không khí lạnh (KKL) tới cấu trúc các trường khí tượng trong bão trên Biển Đông. Đối tượng nghiên cứu là các cơn bão hoạt động trên Biển Đông, đặc biệt là những cơn chịu ảnh hưởng của KKL và đổ bộ vào vùng duyên hải Việt Nam trong giai đoạn 2014-2018.
Luận án sử dụng phương pháp mô hình số trị (mô hình WRF), kết hợp phân tích Sy nốp và thống kê. Những đóng góp mới bao gồm việc làm rõ cơ chế và biểu hiện ảnh hưởng của địa hình Việt Nam đến cấu trúc mây, gió, phân bố lượng mưa, và sự lệch hướng quỹ đạo bão khi gần bờ và đổ bộ. Đồng thời, nghiên cứu cũng làm rõ cơ chế và biểu hiện ảnh hưởng của KKL đến cấu trúc trường mây, phân bố lượng mưa và gió mạnh trong bão hoạt động trên khu vực Biển Đông Việt Nam.
Kết quả nghiên cứu cho thấy địa hình có tác động rõ rệt đến cấu trúc, quỹ đạo và cường độ bão. Cụ thể, khi giảm độ cao địa hình, cấu trúc các trường khí tượng trong bão có tính đối xứng hơn và cường độ bão lớn hơn so với trường hợp mặc định hoặc tăng độ cao địa hình. Quỹ đạo bão có xu hướng lệch lên phía bắc khi tăng độ cao địa hình (trừ bão Damrey lệch phía nam). Đối với tác động của KKL, khi bão từ Biển Đông đi vào khu vực miền Trung và chịu ảnh hưởng của KKL, cấu trúc bão thể hiện tính phi đối xứng mạnh. Gió mạnh và đối lưu phát triển mạnh hơn về phía đất liền do hoàn lưu bão tương tác và cộng hưởng với gió mùa đông bắc. Ở phía bắc xa tâm bão, mây tăng cường do hội tụ ẩm khi hoàn lưu bão tương tác với KKL. Khi bão đổ bộ, gió cực đại 10m trên đất liền yếu hơn đáng kể so với trên biển do ma sát bề mặt mạnh. Với bão dịch chuyển lên phía bắc trong điều kiện gió mùa đông mạnh, bão cũng có tính phi đối xứng mạnh, với gió mạnh hơn ở phía đông khi trên biển và phần đất liền phía bắc có gió mạnh hơn phần biển khi đổ bộ do hoạt động của áp cao lạnh lục địa phía bắc.
Các kết quả này cung cấp cơ sở khoa học quan trọng để xác định khu vực bão đổ bộ có mưa lớn, gió mạnh, góp phần nâng cao chất lượng dự báo bão tại Việt Nam và giảm thiểu tác hại do bão gây ra.