NGHIÊN CỨU ĂN MÒN ỨNG LỰC THÉP KHÔNG GỈ MÁC 304 VÀ 316 TRONG MÔI TRƯỜNG KHÍ QUYỂN NHIỆT ĐỚI VIỆT NAM
Kim loại học (Mã số: 9.44.01.29)
Luận án "Nghiên cứu ăn mòn ứng lực thép không gỉ mác 304 và 316 trong môi trường khí quyển nhiệt đới Việt Nam" của Nguyễn Thị Thanh Nga tập trung vào việc giải quyết vấn đề ăn mòn ứng lực (SCC) mà thép không gỉ 304 và 316 thường gặp phải khi được sử dụng trong môi trường khí quyển chứa ion clorua, đặc biệt là tại Việt Nam.
Mục tiêu chính của nghiên cứu là hiểu rõ cơ chế SCC, các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm, lượng ion clorua, quá trình xử lý bề mặt và ứng suất ảnh hưởng đến độ nhạy SCC và sự phát triển vết nứt của thép trong điều kiện khí quyển nhiệt đới. Đồng thời, luận án nhằm xác định các xu thế và điều kiện tới hạn gây SCC cho hai loại thép này.
Phương pháp nghiên cứu bao gồm thử nghiệm gia tốc trong tủ nhiệt ẩm và thử nghiệm trong môi trường khí quyển tự nhiên tại Hà Nội, Đồ Sơn, Đồng Hới. Các mẫu thép được gia công cán nguội thương mại, nhạy hóa và xử lý nhiệt, sau đó được tạo ứng suất theo các tiêu chuẩn ASTM G30-97, G38-01, G39-99. Quá trình ăn mòn và phát triển vết nứt được quan sát bằng kính hiển vi quang học, kính hiển vi điện tử quét và phân tích cấu trúc kim tương.
Kết quả cho thấy độ nhạy SCC của thép 304 và 316 tăng theo lượng ion clorua trên bề mặt, độ ẩm tương đối và nhiệt độ. Điều kiện xử lý mẫu cũng có ảnh hưởng, với độ nhạy SCC tăng dần theo thứ tự: xử lý nhiệt < cán nguội thương mại < nhạy hóa. Khi ứng suất tăng, thép trở nên nhạy SCC hơn. Trong môi trường khí quyển tự nhiên, lượng ion clorua sa lắng là yếu tố quyết định hàng đầu đến thời gian xuất hiện và tốc độ phát triển vết nứt, tuân theo quy luật hàm mũ. Thép 316 cho thấy khả năng bền SCC tốt hơn thép 304, và cả hai loại thép đều nhạy SCC hơn trong môi trường MgCl2 so với NaCl. Vết nứt lan truyền theo cơ chế biên hạt, xuyên hạt hoặc kết hợp.
Luận án này là công trình đầu tiên nghiên cứu chi tiết về SCC trong môi trường khí quyển Việt Nam, đóng góp vào cơ sở dữ liệu nghiên cứu AISCC toàn cầu và cung cấp kiến thức thực tiễn để phòng ngừa ăn mòn cho các thiết bị công nghiệp trong điều kiện khí hậu nhiệt đới.