NGHỆ THUẬT SƠN MÀI ỨNG DỤNG CỦA CÁC HỌA SỸ Ở HÀ NỘI
Lý luận và lịch sử Mỹ thuật
Luận án "Nghệ thuật sơn mài ứng dụng của các họa sỹ ở Hà Nội" tập trung nghiên cứu đặc trưng nghệ thuật của sản phẩm (SP) sơn mài ứng dụng (UD) do các họa sỹ (HS) tại Hà Nội sáng tạo trong giai đoạn từ năm 1930 đến 2015. Công trình nhằm khái quát quá trình vận động và phát triển của sơn mài UD từ chất liệu truyền thống đến các ứng dụng mới, đồng thời xác định giá trị thẩm mỹ và giá trị sử dụng của các SP này trong đời sống xã hội.
Nghiên cứu sinh (NCS) mong muốn đưa ra cơ sở khoa học để nhìn nhận, đánh giá về hình thức, giá trị biểu hiện, phong cách tạo hình, màu sắc và chất liệu của sơn mài UD do HS Hà Nội thực hiện. Luận án cũng phân tích các loại hình SP, chức năng UD ở từng giai đoạn, đặc điểm nghệ thuật, khuynh hướng sáng tạo, kỹ thuật thể hiện và màu sắc chất liệu. Một mục tiêu quan trọng là so sánh sự tương đồng và khác biệt giữa sáng tạo của HS Hà Nội với SP sơn mài làng nghề, từ đó khẳng định nghệ thuật sơn mài UD là một dòng SP có thẩm mỹ và giá trị riêng biệt trong dòng chảy Mỹ thuật ứng dụng (MTUD) Việt Nam. Đối tượng nghiên cứu là các SP sơn mài UD tiêu biểu của HS được đào tạo tại các trường như Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương và Đại học Mỹ thuật Công nghiệp qua các giai đoạn, cùng một số SP của nghệ nhân, tập trung vào khu vực Hà Nội từ năm 1930 đến 2015, bao gồm cả các SP trưng bày tại các triển lãm MTUD toàn quốc.
Luận án khẳng định sơn mài UD của HS Hà Nội có đặc trưng riêng về ngôn ngữ trang trí, hình thức tạo dáng đa dạng, màu sắc và chất liệu tạo nên giá trị thẩm mỹ độc đáo, kết hợp hài hòa giữa yếu tố truyền thống và hiện đại. Các SP này vừa có tính hữu dụng, tính thẩm mỹ, tính sáng tạo, vừa mang tính xã hội, phục vụ đời sống và tinh thần cộng đồng. Công trình cũng đề xuất định hướng phát triển, nhấn mạnh sự cần thiết của việc bảo tồn kỹ thuật truyền thống, tiếp thu tinh hoa nghệ thuật sơn mài của các nước châu Á và hội nhập công nghệ mới để nâng cao chất lượng và giá trị thẩm mỹ của sơn mài UD Việt Nam trong tương lai.
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
2. Mục đích và mục tiêu nghiên cứu
2.1. Mục đích nghiên cứu
2.2. Mục tiêu nghiên cứu
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
3.2. Phạm vi nghiên cứu
4. Phương pháp nghiên cứu
5. Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu
6. Những đóng góp mới của luận án
6.1. Đóng góp về lý luận
6.2. Đóng góp về thực tiễn
7. Bố cục của luận án
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
1.1.1. Công trình nghiên cứu nước ngoài
1.1.2. Công trình nghiên cứu trong nước
1.1.2.1. Một số công trình nghiên cứu về nghề sơn
1.1.2.2. Công trình nghiên cứu về kỹ thuật - chất liệu sơn mài và những yếu tố liên quan đến nghề sơn
1.1.2.3. Công trình nghiên cứu về các họa sỹ
1.2. Cơ sở lý luận
1.2.1. Khái niệm nghệ thuật sơn mài ứng dụng
1.2.1.1. Khái niệm về mỹ thuật ứng dụng
1.2.1.2. Sơn mài ứng dụng
1.2.2. Lý thuyết áp dụng
1.2.2.1. Thuyết Ích mỹ
1.2.2.2. Hệ thống lý luận về Lịch sử, Phương pháp luận Design
1.2.2.3. Các quan điểm Hình thái học nghệ thuật
1.2.3. Một số lý luận liên quan đến vấn đề nghiên cứu
1.2.3.1. Những điểm tương đồng và khác biệt giữa mỹ thuật tạo hình và mỹ thuật ứng dụng
1.2.3.2. Về hình thức trang trí nói chung
1.2.3.3. Sự tương đồng và khác biệt sản phẩm sơn mài ở các làng nghề và sơn mài ứng dụng của các họa sỹ Hà Nội
1.3. Khái quát về sản phẩm sơn mài ứng dụng của các họa sỹ từ năm 1930 đến năm 2015
1.3.1. Giai đoạn từ năm 1930 đến trước năm 1945
1.3.2. Giai đoạn từ sau năm 1945 đến năm 1965
1.3.3. Giai đoạn từ sau năm 1965 đến năm 1985
1.3.4. Giai đoạn từ sau năm 1985 đến năm 2015
2.1. Dạng thức điển hình sơn mài ứng dụng của các họa sỹ ở Hà Nội
2.2. Tạo dáng sản phẩm sơn mài ứng dụng của các họa sỹ ở Hà Nội
2.2.1. Tạo dáng sản phẩm sơn mài từ năm 1930 đến năm 1985
2.2.2. Tạo dáng sản phẩm sơn mài từ sau năm 1985 đến năm 2015
2.2.2.1. Sự thay đổi tạo dáng sản phẩm sơn mài từ sau năm 1985
2.2.2.2. Đặc điểm tạo dáng sản phẩm sơn mài từ sau năm 1985 đến năm 2015
2.3. Hình thức trang trí sản phẩm sơn mài ứng dụng của các họa sỹ ở Hà Nội
2.3.1. Ứng dụng môtíp trang trí hoa văn truyền thống trên các sản phẩm sơn mài giai đoạn trước năm 1985
2.3.2. Một số hình động vật, hoa lá và con người trang trí trên sản phẩm sơn mài ứng dụng giai đoạn trước năm 1985
2.3.3. Sự phát triển hình thức trang trí sản phẩm sơn mài từ sau năm 1985 đến năm 2015
2.4. Màu sắc sản phẩm sơn mài ứng dụng của các họa sỹ ở Hà Nội
2.4.1. Đặc tính trang trí màu sắc trên các sản phẩm sơn mài ứng dụng của các họa sỹ ở Hà Nội
2.4.2. Màu sắc sản phẩm sơn mài ứng dụng của các họa sỹ Hà Nội qua các giai đoạn
2.4.2.1. Giai đoạn từ năm 1930 đến trước năm 1985
2.4.2.2. Giai đoạn từ sau năm 1985 đến năm 2015
2.4.2.3. Màu sắc sản phẩm sơn mài trong các triển lãm mỹ thuật ứng dụng toàn quốc
2.4.2.4. Một vài nét về các họa sỹ hoạt động mỹ thuật ứng dụng ở Huế
3.1. Khuynh hướng sáng tạo sơn mài ứng dụng của các họa sỹ ở Hà Nội
3.2. Kỹ thuật thể hiện sản phẩm sơn mài của các họa sỹ ở Hà Nội
3.2.1. Kỹ thuật tạo cốt vóc sản phẩm
3.2.2. Kỹ thuật thể hiện chất liệu, màu sắc sản phẩm sơn mài
3.2.2.1. Kỹ thuật thể hiện chất liệu trên sản phẩm sơn mài
3.2.2.2. Kỹ thuật thể hiện màu sắc trên sản phẩm sơn mài
3.3. Những tính chất điển hình sản phẩm sơn mài ứng dụng của các họa sỹ ở Hà Nội
3.3.1. Tính hữu dụng
3.3.2. Tính thẩm mỹ
3.3.3. Tính sáng tạo
3.3.4. Tính xã hội
3.4. Xu hướng phát triển nghệ thuật sơn mài ứng dụng
3.4.1. Bảo tồn và phát triển sản phẩm sơn mài truyền thống
3.4.2. Kế thừa một số tạo dáng truyền thống ứng dụng trong thiết kế sản phẩm sơn mài
3.4.3. Tiếp thu và hội nhập tinh hoa nghệ thuật sơn mài của các nước châu Á
KẾT LUẬN
Tài liệu tham khảo
Phụ lục