NGHỆ NHÂN ĐỜN CA TÀI TỬ NAM BỘ TRONG BỐI CẢNH XÃ HỘI ĐƯƠNG ĐẠI
Văn hóa học
Luận án "Nghệ nhân Đờn ca Tài tử Nam Bộ trong bối cảnh xã hội đương đại" thuộc ngành Văn hóa học, tập trung nghiên cứu vai trò và những đóng góp của nghệ nhân đối với loại hình nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ. Đây là một di sản âm nhạc đặc sắc của Phương Nam, được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại vào năm 2013, nhờ vào trí tuệ, tài năng và tâm huyết của đội ngũ nghệ nhân.
Luận án chỉ ra rằng nghệ nhân, được ví như những "báu vật nhân văn sống", đóng vai trò quan trọng trong việc truyền dạy, sáng tác và trình diễn nghệ thuật Đờn ca tài tử. Tuy nhiên, trong bối cảnh xã hội đương đại, việc thực hành di sản này đang đối mặt với nhiều thách thức như sự mai một kiến thức do nghệ nhân cao niên qua đời, thiếu sự kiên trì ở lớp nghệ nhân trẻ, nguy cơ đứt đoạn truyền thống trong các gia đình "con nhà nòi", và sự thiếu quan tâm của công chúng trẻ đối với âm nhạc cổ truyền.
Mục đích nghiên cứu của luận án là phân tích những điều kiện lịch sử xã hội đã tác động đến nghệ nhân trong quá trình hình thành và phát triển Đờn ca tài tử. Các nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm tổng quan vấn đề, làm rõ cơ sở lý luận, khảo sát điều kiện tác động, vai trò của nghệ nhân trên các phương diện thực hành (truyền dạy, trình diễn, sáng tác), sự liên kết trong các tổ chức xã hội nghề nghiệp, và đề xuất gợi ý nhằm phát huy vai trò nghệ nhân.
Luận án được thực hiện dựa trên cách tiếp cận liên ngành Văn hóa học, sử dụng lý thuyết Đặc thù lịch sử và Lựa chọn duy lý. Phạm vi khảo sát tập trung vào 4 tỉnh thành tiêu biểu: Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương (Đông Nam Bộ) và Tiền Giang, Bạc Liêu (Tây Nam Bộ) trong giai đoạn 2016-2020.
Kết quả nghiên cứu phản ánh rõ nét sự thực hành của nghệ nhân trên các phương diện sáng tạo, trình diễn, truyền dạy, đồng thời phân tích những biến đổi và xác định vai trò, vị thế của họ trong lộ trình bảo vệ di sản. Luận án góp phần tác động đến nhận thức của cộng đồng và các nhà quản lý văn hóa về chính sách đãi ngộ nghệ nhân, gợi mở giải pháp cho những bất cập trong việc bảo tồn và phát huy giá trị Đờn ca tài tử Nam Bộ.