Tên luận án:
MỨC ĐỘ CÔNG BỐ THÔNG TIN PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG TRONG MỐI QUAN HỆ VỚI CHẤT LƯỢNG THÔNG TIN KẾ TOÁN VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TẠI VIỆT NAM
Ngành:
Kế toán
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án tiến sĩ này của Nguyễn Thị Thu Nguyệt, hoàn thành năm 2021 tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, tập trung nghiên cứu mức độ công bố thông tin phát triển bền vững (PTBV) trong mối quan hệ với chất lượng thông tin kế toán và hiệu quả hoạt động của các công ty niêm yết tại Việt Nam. Đề tài được đặt trong bối cảnh các nghiên cứu trước đây chủ yếu tập trung vào các nước phát triển và thông tin trách nhiệm xã hội (TNXH), trong khi mối quan hệ này ở các nước đang phát triển như Việt Nam còn thiếu sự đồng nhất về kết quả.
Mục tiêu nghiên cứu bao gồm: đánh giá thực trạng công bố thông tin PTBV của các công ty niêm yết tại Việt Nam; phân tích tác động của chất lượng thông tin kế toán (đo lường qua quản trị lợi nhuận dồn tích, thận trọng kế toán và chất lượng dồn tích) đến mức độ công bố thông tin PTBV; và phân tích tác động của mức độ công bố thông tin PTBV (trên các khía cạnh kinh tế, xã hội, môi trường) đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp: định tính để xây dựng thang đo thông tin PTBV dựa trên Chuẩn mực GRI điều chỉnh và định lượng để kiểm định mô hình nghiên cứu, với dữ liệu thứ cấp thu thập từ năm tài chính 2018 từ các doanh nghiệp niêm yết trên sàn giao dịch TP. Hồ Chí Minh.
Kết quả nghiên cứu cho thấy mức độ công bố thông tin PTBV của các công ty niêm yết tại Việt Nam còn thấp, với điểm trung bình 0,823 (dưới mức cơ bản), và chủ yếu tuân thủ thông tư 155/2015/TT-BTC. Thông tin kinh tế được công bố nhiều nhất, trong khi thông tin môi trường và xã hội ít được chú trọng hơn, đặc biệt ở các ngành nhạy cảm. Luận án chỉ ra rằng mức độ thận trọng của kế toán có tác động cùng chiều đến mức độ công bố thông tin PTBV. Đồng thời, thông tin PTBV, đặc biệt là các khía cạnh môi trường và xã hội, có tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp (đo bằng ROA và Tobin's Q), ủng hộ lý thuyết các bên liên quan. Tuy nhiên, mối quan hệ giữa quản trị lợi nhuận dồn tích, chất lượng dồn tích và thông tin kinh tế với hiệu quả hoạt động không được chứng minh rõ ràng.
Những đóng góp của luận án bao gồm việc xây dựng mô hình nghiên cứu mới phù hợp với bối cảnh Việt Nam, cung cấp cái nhìn tổng quan về thông tin PTBV, và đưa ra các hàm ý quan trọng cho cơ quan quản lý nhà nước, ban quản lý doanh nghiệp và nhà đầu tư nhằm nâng cao nhận thức và thực hành công bố thông tin PTBV.
Mục lục chi tiết:
- CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
- 1.1. Tổng quan nghiên cứu thông tin PTBV ở nước ngoài
- 1.1.1. Tổng quan nghiên cứu về thực trạng công bố thông tin PTBV
- 1.1.2. Tổng quan nghiên cứu về ảnh hưởng của chất lượng thông tin kế toán đến mức độ công bố thông tin PTBV
- 1.1.3. Tổng quan nghiên cứu về ảnh hưởng của mức độ công bố thông tin PTBV đến hiệu quả hoạt động
- 1.3.1.1. Bối cảnh đa quốc gia và các nước phát triển
- 1.3.1.2. Bối cảnh một quốc gia – các nước đang phát triển
- 1.2. Tổng quan nghiên cứu thông tin PTBV tại Việt Nam
- 1.2.1. Tổng quan nghiên cứu về thực trạng công bố thông tin PTBV
- 1.2.2. Tổng quan nghiên cứu về ảnh hưởng của chất lượng thông tin kế toán đến mức độ công bố thông tin PTBV
- 1.2.3. Tổng quan nghiên cứu về ảnh hưởng của mức độ công bố thông tin PTBV đến hiệu quả hoạt động
- 1.3. Xác định khoảng trống nghiên cứu
- 1.3.1. Nhận xét về các nghiên cứu thông tin PTBV ở nước ngoài và tại Việt Nam
- Đối với dòng nghiên cứu về thực trạng công bố thông tin PTBV:
- Đối với dòng nghiên cứu về ảnh hưởng của chất lượng thông tin kế toán đến mức độ công bố thông tin PTBV
- Đối với dòng nghiên cứu về ảnh hưởng của mức độ công bố thông tin PTBV đến hiệu quả hoạt động
- 1.3.2. Xác định khoảng trống nghiên cứu
- Khoảng trống về dữ liệu nghiên cứu:
- Khoảng trống về bối cảnh nghiên cứu:
- Khoảng trống về thang đo chất lượng thông tin kế toán:
- Khoảng trống về thang đo thông tin PTBV:
- Khoảng trống về kết quả nghiên cứu:
- Khoảng trống về thang đo thông tin PTBV:
- CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
- 2.1. Tổng quan về Thông tin phát triển bền vững
- 2.1.1. Khái niệm Thông tin phát triển bền vững
- 2.1.2. Nội dung Thông tin phát triển bền vững
- 2.1.2.1. Thông tin kinh tế
- 2.1.2.2. Thông tin môi trường
- 2.1.2.3. Thông tin xã hội
- 2.1.3. Hình thức báo cáo Thông tin phát triển bền vững
- 2.1.3.1. Giới thiệu về Báo cáo bền vững
- 2.1.3.2. Quá trình hình thành và phát triển Báo cáo bền vững
- 2.1.3.3. Giá trị lợi ích của Báo cáo bền vững
- 2.1.3.4. Thách thức của Báo cáo bền vững
- 2.1.3.5. Khuôn khổ để lập BCBV
- 2.2. Tổng quan về Chất lượng thông tin kế toán
- 2.2.1. Khái niệm Chất lượng thông tin kế toán
- 2.2.2. Thang đo Chất lượng thông tin kế toán
- 2.2.2.1. Quản trị lợi nhuận thông qua dồn tích
- 2.2.2.2. Mức độ thận trọng của kế toán
- 2.2.2.3. Chất lượng các khoản dồn tích
- 2.3. Tổng quan về Hiệu quả hoạt động
- 2.3.1. Khái niệm về Hiệu quả hoạt động
- 2.3.2. Thang đo Hiệu quả hoạt động
- 2.4. Các lý thuyết nền
- 2.4.1. Lý thuyết tính chính thống
- 2.4.2. Lý thuyết các bên liên quan
- 2.4.3. Lý thuyết tín hiệu
- 2.5. Giả thuyết và mô hình nghiên cứu
- 2.5.1. Giả thuyết nghiên cứu
- 2.5.1.1. Ảnh hưởng của chất lượng thông tin kế toán đến mức độ công bố thông tin PTBV
- 2.5.1.2. Ảnh hưởng của thông tin PTBV đến hiệu quả hoạt động
- 2.5.2. Mô hình nghiên cứu
- CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- 3.1. Quy trình nghiên cứu
- 3.2. Thiết kế thang đo khái niệm nghiên cứu
- 3.2.1. Mức độ công bố thông tin phát triển bền vững
- 3.2.2. Chất lượng thông tin kế toán
- 3.2.2.1. Mức độ quản trị lợi nhuận dựa trên dồn tích
- 3.2.2.2. Mức độ thận trọng kế toán
- 3.2.2.3. Chất lượng dồn tích
- 3.2.3. Hiệu quả hoạt động
- 3.2.4. Biến kiểm soát
- 3.2.4.1. Biến kiểm soát thông tin phát triển bền vững
- 3.2.4.2. Biến kiểm soát hiệu quả hoạt động
- 3.3. Phương pháp nghiên cứu định tính
- 3.3.1. Thiết kế quy trình nghiên cứu định tính
- 3.3.2. Nguồn thu thập dữ liệu
- 3.3.3. Phương pháp phân tích dữ liệu
- 3.4. Phương pháp nghiên cứu định lượng
- 3.4.1. Nguồn thu thập dữ liệu
- 3.4.2. Khung lấy mẫu và cỡ mẫu
- 3.4.3. Phương pháp phân tích dữ liệu
- CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
- 4.1. Kết quả nghiên cứu định tính
- 4.1.1. Giai đoạn 1
- 4.1.2. Giai đoạn 2
- 4.1.3. Giai đoạn 3
- 4.2. Kết quả nghiên cứu định lượng
- 4.2.1. Kết quả thực trạng công bố thông tin PTBV của các công ty niêm yết trên TTCK VN
- 4.2.1.1. Thông tin cơ bản các công ty trong mẫu
- 4.2.1.2. Hình thức báo cáo
- 4.2.1.3. Mức độ công bố thông tin PTBV theo ngành nghề
- 4.2.1.4. Mức độ công bố thông tin PTBV theo bộ tiêu chí dựa trên khuôn khổ GRI và thông tư 155/2015/TT-BTC
- 4.2.2. Kết quả kiểm định ảnh hưởng chất lượng thông tin kế toán đến mức độ công bố thông tin PTBV
- 4.2.3. Kết quả kiểm định về ảnh hưởng mức độ công bố thông tin phát triển bền vững đến hiệu quả hoạt động
- 4.2.4. Kết quả kiểm định về ảnh hưởng của mức độ công bố thông tin PTBV trên các khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường đến hiệu quả hoạt động
- 4.3. Bàn luận kết quả nghiên cứu
- CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý NGHIÊN CỨU
- 5.1. Kết luận
- 5.2. Một số hàm ý chính sách
- 5.2.1. Hàm ý về mặt lý thuyết
- 5.2.2. Hàm ý đối với quản trị công ty
- 5.2.3. Hàm ý đối với nhà đầu tư
- 5.2.4. Hàm ý đối với cơ quan chức năng
- 5.3. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo