Mối quan hệ giữa: Kiểm soát nội bộ, rủi ro gian lận và lập kế hoạch kiểm toán trong kiểm toán báo cáo tài chính
Kiểm toán
Tài liệu này trình bày một nghiên cứu chuyên sâu về mối quan hệ giữa kiểm soát nội bộ, rủi ro gian lận và lập kế hoạch kiểm toán trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Việt Nam. Bối cảnh nghiên cứu được đặt ra từ thực trạng các vụ bê bối tài chính tại Việt Nam kể từ năm 2000, với nguyên nhân được xác định liên quan đến hành vi gian lận thông tin tài chính, cấu trúc bộ máy quản trị, văn hóa doanh nghiệp, phạm vi hoạt động của kiểm soát nội bộ và kinh nghiệm của kiểm toán viên độc lập.
Mục tiêu chính của nghiên cứu là kiểm định mối quan hệ giữa việc đánh giá kiểm soát nội bộ, các nhân tố rủi ro gian lận, gian lận và việc lập kế hoạch kiểm toán. Luận án đặt ra các câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết tương ứng, tập trung vào việc kiểm toán viên có thực hiện đánh giá kiểm soát nội bộ, mối quan hệ giữa các thành phần kiểm soát nội bộ với lập kế hoạch kiểm toán, vai trò của KSNB yếu kém trong gian lận tài chính và cách kiểm toán viên sửa đổi kế hoạch kiểm toán dựa trên các nhân tố rủi ro gian lận.
Về phương pháp nghiên cứu, tài liệu sử dụng kết hợp phương pháp định tính (thảo luận nhóm tập trung và phỏng vấn chuyên gia) và định lượng (hai giai đoạn, sử dụng SPSS 20 để phân tích tương quan, kiểm định trung bình One T-test và kiểm định Chi-square). Đối tượng nghiên cứu là các kiểm toán viên đang hành nghề tại Việt Nam.
Các đóng góp của luận án bao gồm việc làm rõ mối quan hệ giữa đánh giá các thành phần của kiểm soát nội bộ với lập kế hoạch kiểm toán và xây dựng thang đo phù hợp với bối cảnh Việt Nam. Kết quả nghiên cứu thực tiễn chỉ ra rằng việc đánh giá kiểm soát nội bộ của kiểm toán viên chưa thực sự được coi là cơ sở quan trọng trong lập kế hoạch kiểm toán và khẳng định sự thiếu hụt kiểm soát nội bộ là nguyên nhân chính dẫn tới gian lận báo cáo tài chính. Kiểm toán viên có thực hiện đánh giá kiểm soát nội bộ đối với 04 thành phần (môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, thông tin-truyền thông, hoạt động kiểm soát) nhưng không đánh giá thành phần giám sát. Đồng thời, kiểm toán viên có xu hướng đánh giá thấp tầm quan trọng của các nhân tố rủi ro có thể dẫn tới gian lận. Nghiên cứu cũng chỉ ra các hạn chế của kiểm soát nội bộ trong doanh nghiệp và đề xuất các khuyến nghị cho doanh nghiệp được kiểm toán, doanh nghiệp kiểm toán và các cơ quan chức năng.