Luận án – Mô hình hoạt động của giáo viên trong dạy đọc hiểu văn bản ở Trung học phổ thông

Tên luận án:

MÔ HÌNH HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN TRONG DẠY ĐỌC HIỂU VĂN BẢN Ở TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Ngành:

Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án nghiên cứu về sự cần thiết đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đặc biệt là trong dạy học Ngữ văn ở cấp Trung học phổ thông (THPT), nhằm phát triển năng lực (NL) đọc hiểu (ĐH) cho học sinh. Bối cảnh hiện tại cho thấy giáo viên (GV) còn lúng túng và chưa nhất quán trong việc tổ chức các hoạt động dạy học ĐH văn bản (ĐHVB) theo định hướng phát triển NL, thiếu một mô hình hoạt động (MHHĐ) bài bản và có cơ sở khoa học.

Mục tiêu của luận án là nghiên cứu, đề xuất và kiểm chứng tính khả thi của một MHHĐ của GV trong dạy ĐHVB ở THPT. Mô hình này tập trung vào các hoạt động cốt lõi, có tính hệ thống, làm thành "khung" hoạt động dạy học, đáp ứng yêu cầu ĐHVB gắn với đặc trưng thể loại và phát huy tính tích cực của học sinh. Luận án đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và phương pháp dạy học hiện đại, vận dụng các lý thuyết như lý thuyết hoạt động, tiếp cận giáo dục dựa trên NL, kiến tạo và hành vi.

MHHĐ được đề xuất cấu thành từ bốn bước chính: Chuẩn bị bài dạy đọc hiểu (CBDĐ), Tổ chức hoạt động cho học sinh đọc hiểu trên lớp (ĐHTL), Hướng dẫn thực hành, vận dụng (THVD) và Hoạt động kiểm tra – đánh giá (KTĐG). Mỗi bước bao gồm các hoạt động cụ thể nhằm định hướng, tổ chức và điều khiển hoạt động học của học sinh, đồng thời rèn luyện kỹ năng ĐHVB theo từng kiểu/loại văn bản.

Kết quả thực nghiệm sư phạm tại hai trường THPT đã khẳng định MHHĐ của GV trong dạy ĐHVB theo định hướng phát triển NL mà luận án đề xuất có giá trị, đáng tin cậy và tính khả thi. Luận án góp phần xây dựng một phương án cải thiện phương pháp dạy học ĐHVB của GV ở THPT, đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục hiện nay.

Mục lục chi tiết:

• NỘI DUNG

  • Chương 1. CƠ SỞ CỦA VIỆC ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN TRONG DẠY ĐỌC HIỂU VĂN BẢN Ở TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

    • 1.1. Yêu cầu đổi mới dạy học Ngữ văn đáp ứng mục tiêu phát triển năng lực
      • 1.1.1. Xu thế đổi mới hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực
      • 1.1.2. Dạy học theo định hướng phát triển năng lực là rèn luyện năng lực đọc hiểu cho HS
      • 1.1.3. Yêu cầu về dạy học đọc hiểu của chương trình môn học Ngữ văn cấp THPT
    • 1.2. Bản chất của đọc hiểu văn bản và mục tiêu của HĐ dạy học ĐH theo định hướng phát triển năng lực
      • 1.2.1. Khái niệm “văn bản” và “đọc hiểu văn bản'
        • 1.2.1.1. Về khái niệm “văn bản”
        • 1.2.1.2. Thế nào là “đọc hiểu văn bản”?
      • 1.2.2. Cơ sở của hoạt động dạy học đọc hiểu theo hướng phát triển năng lực
        • 1.2.2.1. Khái niệm “hoạt động dạy học”
        • 1.2.2.2. Năng lực đọc hiểu và cấu trúc năng lực đọc hiểu
        • 1.2.2.3. Một số lý thuyết vận dụng trong hoạt động dạy đọc hiểu văn bản
    • 1.3. Thực trạng hoạt động dạy học ĐHVB và yêu cầu về năng lực dạy học ĐHVB của GV ở THPT
      • 1.3.1. Thực trạng dạy học ĐHVB của GV trong nhà trường THPT hiện nay
      • 1.3.2. Chuẩn nghề nghiệp và yêu cầu về năng lực hoạt động dạy học của GV Ngữ văn
    • 1.4. Yêu cầu của việc xây dựng MHHĐ của GV trong dạy ĐHVB theo định hướng phát triển NL cho HS ở THPT
    • 1.5. Vấn đề dạy đọc hiểu theo thể loại và kiểu văn bản

  • Chương 2. MÔ HÌNH HOẠT ĐỘNG CỦA GV TRONG DẠY ĐỌC HIỂU VĂN BẢN Ở THPT THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

    • 2.1. Khái quát quá trình tổ chức hoạt động của GV trong dạy học đọc hiểu văn bản ở THPT theo định hướng phát triển NL
    • 2.2. Các hoạt động cụ thể của GV trong dạy đọc hiểu văn bản
      • 2.2.1. Chuẩn bị bài dạy đọc hiểu (CBDĐ)
      • 2.2.2. Tổ chức hoạt động cho HS đọc hiểu trên lớp (ĐHTL)
      • 2.2.3. HĐ hướng dẫn thực hành, vận dụng (THVD)
        • 2.2.3.1. GV hướng dẫn HS thực hành đọc hiểu văn bản
        • 2.2.3.2. GV hướng dẫn HS vận dụng kết quả đọc
      • 2.2.4. Hoạt động kiểm tra - đánh giá

  • Chương 3. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM