LIÊN QUAN GIỮA KIỂU TỔ HỢP GEN TẠI SNP rs17552047 VÀ SNP rs1891944 CÙNG MỨC ĐỘ BIỂU HIỆN CỦA OLFACTOMEDIN 4 VỚI KẾT CỤC Ở TRẺ SƠ SINH NON THÁNG NHIỄM KHUẨN HUYẾT
Nhi khoa
Nhiễm khuẩn huyết sơ sinh (NKHSS) là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và di chứng ở trẻ sơ sinh non tháng, với việc chẩn đoán sớm và tiên lượng các trường hợp nặng còn nhiều khó khăn. Protein Olfactomedin 4 (OLFM4), một dấu ấn trên bạch cầu đa nhân trung tính (BCĐNTT), đã được ghi nhận có liên quan đến khả năng tiêu diệt tác nhân gây bệnh yếu hơn khi BCĐNTT biểu hiện OLFM4. Các nghiên cứu trước đó đã chỉ ra mối liên quan giữa biểu hiện OLFM4 và các biến thể di truyền của gen OLFM4 tại rs17552047, rs1891944 với biến chứng nặng và tử vong trong nhiễm khuẩn huyết (NKH) ở người lớn và trẻ lớn, đồng thời việc ức chế OLFM4 có thể cải thiện tiên lượng.
Tại Việt Nam, chưa có dữ liệu về vai trò của OLFM4 trong bệnh lý NKHSS. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá vai trò tiên lượng của đa hình gen OLFM4 và mức độ biểu hiện của OLFM4 đối với biến chứng nặng ở trẻ sơ sinh non tháng mắc NKHSS. Mục tiêu cụ thể bao gồm xác định mối liên quan giữa các kiểu gen tại rs17552047, rs1891944 trên gen OLFM4 với NKHSS biến chứng nặng, mối liên quan giữa mức độ biểu hiện OLFM4 với NKHSS biến chứng nặng, và so sánh mức độ biểu hiện OLFM4 theo kiểu gen.
Đây là một nghiên cứu đoàn hệ, tiến cứu được thực hiện trên 195 trẻ sơ sinh non tháng mắc NKHSS tại Bệnh viện Nhi đồng 1 từ tháng 03/2022 đến tháng 07/2024. Các kiểu gen tại rs17552047, rs1891944 và mức độ biểu hiện gen OLFM4 được xác định bằng kỹ thuật real-time PCR. Các biến chứng nặng được đánh giá dựa trên điểm nSOFA.
Kết quả cho thấy, kiểu gen AA/AG tại rs17552047 và kiểu gen TT/TC tại rs1891944 trên gen OLFM4 có liên quan đến giảm đáng kể nguy cơ biến chứng nặng trong NKHSS ở trẻ non tháng (OR lần lượt là 0,27 và 0,46). Mô hình tiên đoán NKHSS biến chứng nặng tích hợp kiểu gen từ hai SNP này có AUROC = 0,83, cải thiện có ý nghĩa thống kê so với mô hình cơ bản. Mức độ biểu hiện gen OLFM4 cao hơn có ý nghĩa thống kê ở nhóm NKHSS biến chứng nặng (ΔCt = 4,0 so với 5,5; p = 0,02) và ở nhóm tử vong (ΔCt = 1,7 so với 5,1; p = 0,005). Mức độ biểu hiện gen OLFM4 là yếu tố tiên lượng độc lập cho NKHSS biến chứng nặng, với mỗi đơn vị tăng ΔCt liên quan đến giảm 10% nguy cơ biến chứng nặng. Sự thay đổi biểu hiện gen OLFM4 cũng khác biệt theo kiểu gen tại rs17552047, với trẻ mang kiểu gen GG biểu hiện OLFM4 cao hơn có ý nghĩa thống kê so với trẻ mang kiểu gen AA/AG (p = 0,002).
Nghiên cứu này là công trình đầu tiên trên thế giới và tại Việt Nam cung cấp dữ liệu về biểu hiện gen OLFM4 và các biến thể di truyền liên quan đến NKHSS. Các phát hiện này làm rõ vai trò tiên lượng độc lập của đa hình gen và mức độ biểu hiện OLFM4 trong việc dự báo nguy cơ diễn tiến nặng và tử vong ở trẻ sơ sinh non tháng bị NKH. Việc tích hợp dữ liệu kiểu gen và mức độ biểu hiện gen OLFM4 với các yếu tố lâm sàng cơ bản được kiến nghị để dự đoán sớm nguy cơ, hỗ trợ phân tầng nguy cơ và tối ưu hóa điều trị cá thể hóa trong NKHSS.