Luận án Lịch sự trong thư yêu cầu và hồi đáp yêu cầu của giao dịch thương mại – đối chiếu tiếng Anh của người Anh – Mỹ và tiếng Anh của người Việt

Tên luận án:

LỊCH SỰ TRONG THƯ YÊU CẦU VÀ HỒI ĐÁP YÊU CẦU CỦA GIAO DỊCH THƯƠNG MẠI: ĐỐI CHIẾU TIẾNG ANH CỦA NGƯỜI ANH/ MỸ VÀ TIẾNG ANH CỦA NGƯỜI VIỆT

Ngành:

Ngôn ngữ học so sánh đối chiếu

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ của Phạm Thị Hương Giang tập trung nghiên cứu về "Lịch sự trong thư yêu cầu và hồi đáp yêu cầu của giao dịch thương mại: Đối chiếu tiếng Anh của người Anh/Mỹ và tiếng Anh của người Việt". Trong bối cảnh toàn cầu hóa thương mại và sự đa dạng trong giao tiếp đa văn hóa, kỹ năng viết thư tín thương mại lịch sự trở thành yếu tố then chốt quyết định hiệu quả giao dịch và xây dựng mối quan hệ. Luận án giải quyết khoảng trống nghiên cứu về vấn đề này tại Việt Nam, đồng thời dự đoán sự khác biệt trong nhận thức và ứng dụng các chiến lược lịch sự giữa người bản ngữ tiếng Anh và người Việt.

Nghiên cứu được thực hiện dựa trên các lý thuyết nền tảng như lý thuyết lịch sự của Brown & Levinson (thể diện, hành động đe dọa thể diện, các chiến lược lịch sự), lý thuyết hành động ngôn từ (hành động yêu cầu, từ chối), lý thuyết phân tích thể loại và ngôn ngữ học so sánh đối chiếu. Luận án sử dụng phương pháp phân tích văn bản, miêu tả, so sánh đối chiếu và thống kê phân loại. Nguồn ngữ liệu bao gồm 200 thư yêu cầu và 100 thư từ chối bằng tiếng Anh do người Anh/Mỹ và người Việt viết.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, cả thư yêu cầu và thư từ chối đều có cấu trúc 5 phần chính, trong đó phần "Yêu cầu" và "Từ chối" là trọng tâm, chứa các hành động ngôn từ chính mang tính đe dọa thể diện cao. Cả người bản ngữ và người Việt đều linh hoạt trong việc sử dụng cấu trúc và các chiến lược lịch sự. Trong thư yêu cầu, lịch sự âm tính (đặc biệt là các phương tiện rào đón) được sử dụng chủ yếu để giảm thiểu nguy cơ đe dọa thể diện, trong khi lịch sự dương tính tạo thiện cảm ở phần mở đầu và kết thúc. Người bản ngữ tiếng Anh/Mỹ có xu hướng gián tiếp, sử dụng nhiều rào đón và cách nói vô nhân xưng hơn để thể hiện sự tôn trọng quyền tự do cá nhân. Ngược lại, người Việt thường trực tiếp hơn trong lời yêu cầu, chú trọng xây dựng quan hệ và thường sử dụng đại từ "tôi".

Đối với thư từ chối, sự khác biệt trong việc thể hiện lịch sự giữa hai nhóm quốc tịch không lớn bằng thư yêu cầu. Người bản ngữ ưu tiên sự rõ ràng, trực tiếp trong thông báo từ chối và giải thích lý do, trong khi người Việt có xu hướng nói hàm ý và gián tiếp để tránh gây tổn thương thể diện, đồng thời chú trọng xây dựng thiện cảm ở cuối thư. Tuy nhiên, cả hai nhóm đều sử dụng nhiều phương tiện rào đón và có nhiều điểm tương đồng trong cách thể hiện lịch sự.

Luận án khẳng định người viết thư Việt Nam đã nhận thức và thể hiện khá tốt cấu trúc cũng như chiến lược lịch sự trong thư từ chối, tiệm cận với cách viết của người bản ngữ, mặc dù vẫn còn những khác biệt đáng kể trong thư yêu cầu do ảnh hưởng văn hóa. Nghiên cứu góp phần nâng cao nhận thức và phát triển khả năng viết thư tín thương mại tiếng Anh hiệu quả cho người Việt Nam.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU
  • 1. Tính cấp thiết của đề tài
  • 2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
    • 2.1. Tình hình nghiên cứu về lịch sự
      • 2.1.1. Tình hình nghiên cứu về lịch sự trên thế giới
      • 2.1.2. Tình hình nghiên cứu về lịch sự tại Việt Nam
    • 2.2. Tình hình nghiên cứu về thư tín thương mại
      • 2.2.1. Tình hình nghiên cứu về thư tín thương mại trên thế giới
      • 2.2.2. Tình hình nghiên cứu về thư tín thương mại tại Việt Nam
  • 3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu
    • 4.1. Mục đích nghiên cứu
    • 4.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 5. Phương pháp nghiên cứu
  • 6. Đóng góp của luận án
    • 6.1. Về mặt lý thuyết
    • 6.2. Về mặt thực tiễn
  • 7. Bố cục của luận án
• CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN
  • 1.1. Cặp thoại thư yêu cầu và thư hồi đáp yêu cầu
  • 1.2. Lý thuyết về hành động ngôn từ
    • 1.2.1. Hành động ngôn từ yêu cầu
    • 1.2.2. Hành động ngôn từ từ chối
  • 1.3. Lý thuyết lịch sự của Brown & Levinson
    • 1.3.1. Thể diện
    • 1.3.2. Hành động đe dọa thể diện
    • 1.3.3. Các chiến lược lịch sự
  • 1.4. Một số khái niệm liên quan đến thư tín thương mại
  • 1.5. Lý thuyết phân tích thể loại
  • 1.6. Về ngôn ngữ học so sánh đối chiếu
• CHƯƠNG 2: ĐỐI CHIẾU LỊCH SỰ TRONG THƯ YÊU CẦU BẰNG TIẾNG ANH CỦA NGƯỜI ANH/MỸ VÀ NGƯỜI VIỆT TRONG GIAO DỊCH THƯƠNG MẠI
  • 2.1. Một số số liệu chung về các yếu tố lịch sự được sử dụng trong thư yêu cầu
  • 2.2. Đối chiếu tính lịch sự được thể hiện theo các phần của thư yêu cầu
    • 2.2.1. Đối chiếu lịch sự trong phần “Chuẩn bị cho việc yêu cầu”
    • 2.2.2. Đối chiếu lịch sự trong phần “Yêu cầu”
    • 2.2.3. Đối chiếu lịch sự trong phần “Cảm ơn và liên hệ”
• CHƯƠNG 3: ĐỐI CHIẾU LỊCH SỰ TRONG THƯ HỒI ĐÁP TỪ CHỐI BẰNG TIẾNG ANH CỦA NGƯỜI ANH/MỸ VÀ NGƯỜI VIỆT TRONG GIAO DỊCH THƯƠNG MẠI
  • 3.1. Một số số liệu chung về các yếu tố lịch sự được sử dụng trong thư từ chối
  • 3.2. Đối chiếu tính lịch sự được thể hiện theo các phần của thư từ chối
    • 3.2.1. Đối chiếu lịch sự trong phần “Chuẩn bị cho việc từ chối”
    • 3.2.2. Đối chiếu lịch sự trong phần “Từ chối”
    • 3.2.3. Đối chiếu lịch sự trong phần “Bù đắp”
• KẾT LUẬN