Nghiên cứu về vấn đề phát triển năng lực tự học môn Lịch sử cho học sinh trường THPT.
Khoa học giáo dục (Lý luận và phương pháp dạy học Lịch sử).
Luận án tập trung giải quyết vấn đề cấp thiết về phát triển năng lực tự học (NLTH), đặc biệt là NLTH môn Lịch sử (LS), cho học sinh (HS) bậc THPT. Mục tiêu này nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo và năng lực tự học của người học theo Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2011-2020. Luận án chỉ ra thực trạng dạy học LS hiện nay còn nhiều hạn chế, như chương trình sách giáo khoa (SGK) mang tính hàn lâm và phương pháp dạy học (PPDH) chưa phát huy được NLTH của HS.
Để giải quyết vấn đề này, luận án đề ra các nhiệm vụ cụ thể: tìm hiểu lý luận về NLTH nói chung và NLTH môn LS nói riêng; điều tra, khảo sát thực trạng dạy và học LS ở THPT; đề xuất nội dung và hệ thống tiêu chí đánh giá NLTH môn LS; tìm hiểu nội dung chương trình SGK LS lớp 10 để đề xuất các biện pháp phát triển NLTH; và thực nghiệm sư phạm để kiểm chứng các biện pháp đề xuất.
Cơ sở phương pháp luận của nghiên cứu dựa trên lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin về nhận thức, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng về giáo dục. Luận án định nghĩa năng lực là khả năng thực hiện thành công hoạt động trong một bối cảnh nhất định, huy động tổng hợp kiến thức, kỹ năng và thuộc tính cá nhân. NLTH được định nghĩa là khả năng xác định nhiệm vụ, mục tiêu học tập tự giác, chủ động, thực hiện phương pháp học tập hiệu quả, điều chỉnh sai sót và tìm kiếm hỗ trợ. NLTH LS là khả năng thực hiện thành công hoạt động tự học LS nhờ huy động kiến thức về phương pháp tự học, vận dụng thành thạo kỹ năng tự học và hình thành động cơ, thái độ tự học đúng đắn.
Các biện pháp phát triển NLTH LS được đề xuất bao gồm: tạo động cơ tự học Lịch sử, hướng dẫn HS lĩnh hội kiến thức về phương pháp tự học bộ môn (như tự làm việc với tài liệu, tự ôn tập, củng cố kiến thức và tự kiểm tra đánh giá), rèn luyện kỹ năng tự học Lịch sử, và hình thành thái độ, phẩm chất đạo đức, ý chí, niềm say mê học tập. Luận án nhấn mạnh việc vận dụng linh hoạt các biện pháp, phù hợp với đối tượng HS, và kiểm tra đánh giá thường xuyên. Nghiên cứu cũng xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá NLTH LS cho HS phổ thông và tiến hành thực nghiệm sư phạm để kiểm chứng các biện pháp đề xuất, từ đó rút ra những kết luận khoa học nhằm đổi mới phương pháp dạy học LS và nâng cao chất lượng dạy-học môn này ở trường THPT.