KHAI THÁC YẾU TỐ THỰC TIỄN TRONG DẠY HỌC TOÁN TIỂU HỌC THEO HƯỚNG TIẾP CẬN NĂNG LỰC
Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn Toán
Luận án tập trung nghiên cứu việc "Khai thác yếu tố thực tiễn trong dạy học Toán tiểu học theo hướng tiếp cận năng lực". Đề tài xuất phát từ thực trạng Toán học và thực tiễn (TT) có mối quan hệ biện chứng, yêu cầu gắn TT vào dạy học (DH) là cần thiết để phát triển năng lực (NL) cho học sinh (HS), đặc biệt trong bối cảnh DH theo hướng tiếp cận NL. Tuy nhiên, giáo viên (GV) còn gặp nhiều khó khăn trong việc tích hợp yếu tố TT vào nội dung DH và chưa có công trình nghiên cứu đầy đủ, hệ thống về vấn đề này.
Mục đích của luận án là đề xuất một số biện pháp khai thác yếu tố TT theo hướng tiếp cận NL trong DH toán ở tiểu học, nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới DH. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các Tình huống thực tiễn (THTT) có bối cảnh thực. Để đạt được mục tiêu này, luận án đã thực hiện các nhiệm vụ: tổng hợp và phân tích cơ sở lý luận về khai thác yếu tố TT theo hướng tiếp cận NL; khảo sát và phân tích thực trạng yếu tố TT trong chương trình, sách giáo khoa môn Toán tiểu học cũng như nhận thức và hoạt động khai thác TT của GV; đề xuất các biện pháp khai thác THTT có bối cảnh thực; và tổ chức thực nghiệm sư phạm để kiểm chứng tính hiệu quả và khả thi của các biện pháp.
Luận án đưa ra giả thuyết rằng THTT có bối cảnh thực đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển NL cho HS. Các biện pháp khai thác THTT có bối cảnh thực, nếu được đề xuất một cách khoa học và khả thi, sẽ góp phần nâng cao chất lượng DH môn Toán tiểu học theo hướng tiếp cận NL.
Những đóng góp chính về mặt lý luận bao gồm việc làm rõ quan niệm về THTT có bối cảnh thực, phân chia các dạng bối cảnh TT và THTT thường sử dụng, nêu ba định hướng khai thác THTT, làm rõ thực trạng khai thác yếu tố TT của GV và trong sách giáo khoa, và đề xuất ba biện pháp cụ thể. Về mặt thực tiễn, luận án cung cấp tài liệu tham khảo hữu ích giúp GV tiểu học định hướng tổ chức DH Toán gắn với TT hiệu quả.
Kết quả nghiên cứu đã làm rõ và hệ thống hóa lý luận, phân tích cơ sở và định hướng, làm rõ thực trạng, đề xuất ba biện pháp thiết kế và sử dụng THTT có bối cảnh thực (thiết kế THTT, tăng cường tổ chức hoạt động học tập, thiết kế bài tập kiểm tra đánh giá), đồng thời chứng minh tính cấp thiết, khả thi và hiệu quả của các biện pháp này qua thực nghiệm sư phạm. Nhiệm vụ nghiên cứu đã hoàn thành, giả thuyết khoa học được chấp nhận. Luận án kiến nghị cần tiếp tục động viên, hướng dẫn GV triển khai sâu rộng các biện pháp, tăng cường hoạt động trải nghiệm cho HS và đổi mới kiểm tra đánh giá theo hướng gắn với thực tiễn cuộc sống.