HỘI NHẬP KHU VỰC Ở CHÂU ÂU: TRƯỜNG HỢP NGHIÊN CỨU CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI VÀ AN NINH CHUNG CHÂU ÂU
QUAN HỆ QUỐC TẾ
Luận án "Hội nhập khu vực ở châu Âu: Trường hợp nghiên cứu Chính sách Đối ngoại và An ninh chung châu Âu" của tác giả Mạc Như Quỳnh tập trung phân tích tiến trình hội nhập khu vực tại châu Âu, đặc biệt là Chính sách Đối ngoại và An ninh chung (CFSP), bao gồm Chính sách An ninh Quốc phòng chung (CSDP). Đề tài ra đời trong bối cảnh Liên minh châu Âu (EU) là mô hình liên kết khu vực độc đáo nhưng chưa đạt được các mục tiêu kỳ vọng, và sự kiện Brexit (2016) đã đặt ra nhiều vấn đề mới về thực trạng và triển vọng hội nhập.
Về ý nghĩa thực tiễn, nghiên cứu này cung cấp cơ sở tham khảo quan trọng cho Việt Nam trong quan hệ với EU và trong việc xây dựng, phát triển Cộng đồng Chính trị An ninh ASEAN (APSC) đến năm 2025. Về mặt khoa học, đây là một lĩnh vực nghiên cứu tương đối mới mẻ và có tính động thái cao tại Việt Nam.
Mục tiêu của luận án là đánh giá thực trạng triển khai CFSP, phân tích quá trình hội nhập khu vực về đối ngoại và an ninh, xác định mức độ hội nhập, dự báo xu hướng và triển vọng thực thi chính sách đến năm 2025, đồng thời liên hệ thực tiễn với ASEAN và Việt Nam. Các nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn, đánh giá thực tiễn triển khai CFSP với các nhân tố tác động, và dự báo xu hướng hội nhập cùng bài học kinh nghiệm.
Luận án được thực hiện với đối tượng nghiên cứu là quá trình hội nhập khu vực ở châu Âu, lấy CFSP làm trường hợp điển hình, trong phạm vi từ năm 1992 đến 6/2018 với tầm nhìn đến năm 2025. Các phương pháp nghiên cứu chủ yếu là phân tích văn bản, phân tích chính sách, nghiên cứu trường hợp điển hình, cùng với các phương pháp bổ trợ khác.
Những đóng góp chính của luận án là hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về hội nhập đối ngoại và an ninh của EU, phân tích các nhân tố tác động, dự báo xu hướng hội nhập và cung cấp tài liệu tham khảo cho nghiên cứu về EU và quan hệ quốc tế.
Kết luận của luận án nhấn mạnh hội nhập về đối ngoại và an ninh là cấp độ cao nhất của tiến trình hội nhập khu vực, được thể hiện rõ qua CFSP/CSDP. Việc triển khai chính sách này chịu tác động của nhiều nhân tố bên trong (cam kết lãnh đạo, chủ quyền, dân túy, mở rộng liên minh) và bên ngoài (tính toán chiến lược của Mỹ, Nga, quan hệ EU – NATO). Mặc dù chủ nghĩa dân túy có thể tạo ra lực cản, nó cũng có tác động tích cực đến hội nhập quốc phòng. Luận án dự báo quá trình hợp tác về an ninh, quốc phòng ở châu Âu sẽ tiếp diễn, với mục tiêu hướng tới việc các quốc gia thành viên chia sẻ trách nhiệm đảm bảo an ninh, quốc phòng khu vực thông qua một cơ chế chung là EU, xây dựng trên nền móng PESCO.