Luận án Hành động ngôn ngữ trong Truyện Kiều

Tên luận án:

HÀNH ĐỘNG NGÔN NGỮ TRONG TRUYỆN KIỀU

Ngành:

Ngôn ngữ Việt Nam

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án nghiên cứu "Hành động ngôn ngữ trong Truyện Kiều", thuộc ngành Ngôn ngữ Việt Nam. Đề tài xuất phát từ tầm quan trọng của lý thuyết hành động ngôn ngữ (HĐNN) trong ngữ dụng học, được J.L. Austin đặt nền móng và phát triển. Mặc dù HĐNN đã được nghiên cứu rộng rãi ở Việt Nam và hướng nghiên cứu HĐNN trong tác phẩm văn chương đang thu hút sự quan tâm, nhưng Truyện Kiều – một kiệt tác của Nguyễn Du – vẫn chưa có công trình nào nghiên cứu một cách đầy đủ, có hệ thống và chuyên sâu về HĐNN.

Mục đích nghiên cứu của luận án là làm rõ đặc điểm của HĐNN trong Truyện Kiều, bao gồm tính chất, cách biểu hiện, các tiểu loại, và mối quan hệ với các loại câu/phát ngôn theo mục đích nói. Đồng thời, luận án phân tích vai trò của HĐNN đối với việc khắc họa tính cách nhân vật và thể hiện tư tưởng tác giả, qua đó góp phần làm rõ thêm một số khía cạnh của lý thuyết HĐNN, khẳng định giá trị to lớn của Truyện Kiều và tài năng nghệ thuật của Nguyễn Du.

Để đạt được mục đích này, luận án thực hiện các nhiệm vụ như xác định cơ sở lý luận, thống kê và phân loại HĐNN trong Truyện Kiều, miêu tả các nhóm HĐNN theo cách thể hiện trực tiếp và gián tiếp trong lời kể của tác giả và lời hội thoại của nhân vật. Luận án cũng phân tích vai trò của HĐNN trong việc khắc họa nhân vật và tư tưởng tác giả, đồng thời so sánh cách thể hiện gián tiếp các HĐNN giữa Truyện Kiều và Kim Vân Kiều truyện để chỉ ra sự tương đồng và khác biệt. Đối tượng nghiên cứu là HĐNN ở lời (trực tiếp và gián tiếp) trong Truyện Kiều, sử dụng các phương pháp phân tích diễn ngôn, miêu tả, liên ngành và đối chiếu.

Về lý luận, luận án góp phần hệ thống hóa, bổ sung và làm rõ các khía cạnh lý thuyết về HĐNN, mối quan hệ giữa phân loại HĐNN và phân loại câu theo mục đích nói, cũng như vai trò của HĐNN trực tiếp, gián tiếp trong việc thể hiện tính cách nhân vật và tư tưởng tác giả, đặc biệt trong thể loại truyện thơ. Luận án cũng cung cấp một cách nhìn mới về giá trị của Truyện Kiều thông qua việc đối chiếu với Kim Vân Kiều truyện. Về thực tiễn, kết quả nghiên cứu là minh chứng cho phong cách nghệ thuật của Nguyễn Du, làm nổi bật giá trị ngôn ngữ, văn học và văn hóa của Truyện Kiều, đồng thời là tài liệu tham khảo hữu ích cho nghiên cứu và giảng dạy ngữ văn, ngữ dụng học.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU
  • 1. Lí do chọn đề tài
  • 2. Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu
    • 2.1. Mục đích nghiên cứu
    • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Đối tượng nghiên cứu
  • 4. Phạm vi nghiên cứu và khảo sát
  • 5. Phương pháp nghiên cứu
    • 5.1. Phương pháp nghiên cứu
    • 5.2. Thủ pháp nghiên cứu
    • 5.3. Cách thức thu thập dữ liệu
  • 6. Những đóng góp của luận án
  • 7. Cấu trúc của luận án
• Chương 1. TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÍ LUẬN, THỰC TIỄN
  • 1.1. Tổng quan về tình hình nghiên cứu
    • 1.1.1. Những nghiên cứu về hành động ngôn ngữ ở nước ngoài
    • 1.1.2. Những nghiên cứu về hành động ngôn ngữ ở trong nước
  • 1.2. Cơ sở lí luận
    • 1.2.1. Cơ sở ngôn ngữ học
    • 1.2.2. Cơ sở văn học
  • 1.3. Cơ sở thực tiễn
  • 1.4. Tiểu kết
• Chương 2. HÀNH ĐỘNG NGÔN NGỮ TRỰC TIẾP TRONG TRUYỆN KIỀU
  • 2.1. Khái quát về hành động ngôn ngữ trực tiếp trong Truyện Kiều
  • 2.2. Các nhóm hành động ngôn ngữ trực tiếp trong Truyện Kiều
    • 2.2.1. Nhóm hành động trình bày
    • 2.2.2. Nhóm hành động điều khiển
• Chương 3. HÀNH ĐỘNG NGÔN NGỮ GIÁN TIẾP TRONG TRUYỆN KIỀU