Luận án Giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan – Những vấn đề lý luận và thực tiễn

Tên luận án:

GIỚI HẠN QUYỀN TÁC GIẢ, QUYỀN LIÊN QUAN - NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

Ngành:

Luật dân sự và Tố tụng dân sự

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan - Những vấn đề lý luận và thực tiễn" là công trình nghiên cứu toàn diện và chuyên sâu về giới hạn quyền tác giả (QTG) và quyền liên quan (QLQ) tại Việt Nam. Đề tài xuất phát từ yêu cầu mới đối với các quy định về giới hạn QTG, QLQ trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 và sự phát triển của "Internet kết nối vạn vật". Pháp luật Việt Nam đã và đang được hoàn thiện nhằm cân bằng lợi ích giữa chủ thể sáng tạo và công chúng, đồng thời đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, quá trình áp dụng pháp luật vẫn bộc lộ những hạn chế, bất cập, dẫn đến các tranh chấp ngày càng phổ biến mà chưa có cơ chế giải quyết thỏa đáng.

Mục đích của luận án là định hình các vấn đề lý luận nền tảng, đánh giá khoa học, toàn diện các quy định pháp luật Việt Nam hiện hành về giới hạn QTG, QLQ, phân tích vướng mắc thực tiễn, từ đó kiến nghị hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng. Các nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm làm sáng tỏ những vấn đề lý luận, phân tích và so sánh quy định trong các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên (như WIPO, TRIPs, CPTPP, EVFTA), cũng như kinh nghiệm xét xử của một số quốc gia. Phạm vi nghiên cứu bao quát pháp luật dân sự, SHTT Việt Nam qua các giai đoạn từ năm 1994 đến nay, các văn bản pháp luật hiện hành có liên quan, và thực tiễn áp dụng.

Luận án đã xây dựng khái niệm khoa học về giới hạn QTG, QLQ theo nghĩa hẹp, bao gồm các trường hợp sử dụng không phải xin phép, không phải trả tiền bản quyền (ngoại lệ không xâm phạm) và các trường hợp sử dụng không phải xin phép nhưng phải trả tiền bản quyền. Tác giả cũng phân tích bốn đặc điểm của giới hạn quyền (đối tượng, chủ thể bị giới hạn, chủ thể hưởng lợi, mục đích), cơ sở lý luận từ triết học và các học thuyết về sở hữu trí tuệ, cũng như sự phát triển của các quy định này trong pháp luật quốc tế. Luận án đã hệ thống hóa các quy định pháp luật Việt Nam hiện hành, phân tích cơ sở, lịch sử phát triển, chỉ ra những điểm tích cực trong việc khắc phục khó khăn và đáp ứng yêu cầu hội nhập. Đồng thời, luận án cũng thẳng thắn chỉ ra những điểm thiếu sót về tính minh thị, khả thi, đồng bộ và sự chưa tương thích với yêu cầu phát triển công nghệ.

Trên cơ sở đó, luận án đề xuất nhiều kiến nghị có giá trị để hoàn thiện pháp luật về điều kiện chung, các trường hợp ngoại lệ và các trường hợp sử dụng QTG, QLQ có trả tiền bản quyền, cùng các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật trong thực tiễn. Luận án có ý nghĩa khoa học và thực tiễn quan trọng, giúp các chủ thể xác định phạm vi quyền được bảo hộ và hành vi sử dụng hợp pháp, đồng thời cung cấp tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà lãnh đạo, cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1: Những vấn đề lý luận về giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan và pháp luật về giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan

  • 1.1. Khái quát về quyền tác giả, quyền liên quan
    • 1.1.1. Quan niệm về quyền tác giả, quyền liên quan
      • 1.1.1.1. Quan niệm về quyền tác giả
      • 1.1.1.2. Quan niệm về quyền liên quan
    • 1.1.2. Đặc trưng của quyền tác giả, quyền liên quan
  • 1.2. Lý luận về giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan
    • 1.2.1. Khái niệm giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan
    • 1.2.2. Đặc điểm của giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan
    • 1.2.3. Cơ sở lý luận của việc giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan
      • 1.2.3.1. Quan điểm về giới hạn quyền trong triết học về sở hữu trí tuệ
      • 1.2.3.2. Một số học thuyết về giới hạn quyền sở hữu trí tuệ
      • 1.2.3.3. Giới hạn QTG, QLQ đảm bảo quyền cơ bản của con người
  • 1.3. Pháp luật về giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan
    • 1.3.1. Khái niệm, nội dung và cấu trúc quy định của pháp luật về giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan
    • 1.3.2. Sự phát triển của quy định về giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan trong các Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên
      • 1.3.2.1. Quy định của Điều ước quốc tế do WIPO điều hành về giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan
      • 1.3.2.2. Quy định của một số Điều ước quốc tế khác về giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan

• Chương 2: Thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật về giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan tại Việt Nam

  • 2.1. Thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng quy định về điều kiện chung áp dụng giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan
    • 2.1.1. Đối tượng được sử dụng
      • 2.1.1.1. Đối tượng được sử dụng phải là đối tượng đã công bố
      • 2.1.1.2. Một số đối tượng không được áp dụng giới hạn quyền tác giả
    • 2.1.2. Việc sử dụng phải thuộc trường hợp luật định
    • 2.1.3. Việc sử dụng đảm bảo quyền lợi của chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan
      • 2.1.3.1. Việc sử dụng không mâu thuẫn với việc khai thác bình thường đối tượng, không gây thiệt hại một cách bất hợp lý đến lợi ích hợp pháp của chủ thể quyền
      • 2.1.3.2. Chủ thể sử dụng phải thông tin về tên tác giả, nguồn gốc, xuất xứ của đối tượng được sử dụng
  • 2.2. Thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng quy định về ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan
    • 2.2.1. Các trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả
      • 2.2.1.1. Các trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả đối với hành vi sao chép tác phẩm
      • 2.2.1.2. Các trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả trong hoạt động giảng dạy, công vụ và hoạt động của thư viện
      • 2.2.1.3. Các trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả đối với việc trích dẫn tác phẩm
      • 2.2.1.4. Các trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả trong các hoạt động thông tin truyền thông
      • 2.2.1.5. Trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả đối với việc nhập khẩu bản sao tác phẩm của người khác
      • 2.2.1.6. Trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả dành cho người khuyết tật
    • 2.2.2. Các trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền liên quan
      • 2.2.2.1. Trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền liên quan đối với hành vi ghi âm, ghi hình cuộc biểu diễn
      • 2.2.2.2. Các trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền liên quan đối với hành vi sao chép đối tượng quyền liên quan
      • 2.2.3.3. Trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền liên quan đối với hành vi trích dẫn hợp lý
  • 2.3. Thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng quy định về các trường hợp sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan không phải xin phép nhưng phải trả tiền bản quyền

• Chương 3: Định hướng chung, giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan tại Việt Nam

  • 3.1. Định hướng về hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về giới hạn QTG, QLQ tại Việt Nam
  • 3.2. Giải pháp hoàn thiện pháp luật Việt Nam về giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan
    • 3.2.1. Hoàn thiện pháp luật về điều kiện chung áp dụng giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan
    • 3.2.2. Hoàn thiện pháp luật về các trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan
      • 3.2.2.1. Hoàn thiện pháp luật về các trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả
      • 3.2.2.2. Hoàn thiện pháp luật về các trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền liên quan
    • 3.2.3. Hoàn thiện pháp luật về các trường hợp sử dụng QTG, QLQ không phải xin phép nhưng phải trả tiền bản quyền
  • 3.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan