Luận án – Giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua trò chơi học tập

Tên luận án:

GIÁO DỤC KỸ NĂNG QUAN SÁT CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI QUA TRÒ CHƠI HỌC TẬP

Ngành:

Giáo dục mầm non (Mã số: 9.14.01.01)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu và đề xuất các biện pháp giáo dục kỹ năng quan sát (KNQS) cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua trò chơi học tập (TCHT), nhằm khắc phục những hạn chế trong thực tiễn giáo dục hiện nay và nâng cao KNQS cho trẻ, góp phần chuẩn bị cho trẻ vào lớp Một. KNQS được xác định là một thành phần cơ bản của năng lực nhận thức, không tự nhiên mà có, đòi hỏi sự rèn luyện thường xuyên, đặc biệt quan trọng trong giai đoạn chuyển tiếp từ hoạt động chủ đạo là "chơi" sang "học" ở lứa tuổi 5-6. TCHT, với đặc trưng có mục đích và chủ định, được coi là phương tiện hiệu quả để phát triển KNQS.

Tuy nhiên, thực trạng giáo dục KNQS cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non còn nhiều hạn chế. Giáo viên (GV) mặc dù nhận thức được tầm quan trọng nhưng chưa có hiểu biết đầy đủ về biểu hiện KNQS, gặp khó khăn trong việc thiết kế TCHT hiệu quả, tạo môi trường vật chất và tâm lý chưa đa dạng, và chưa tận dụng tối đa cơ hội cho trẻ trải nghiệm. Kết quả khảo sát cho thấy mức độ biểu hiện KNQS của trẻ chưa cao và không đồng đều, chủ yếu ở mức trung bình, thấp và rất thấp.

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, luận án đề xuất 3 nhóm biện pháp chính: (1) Nhóm biện pháp chuẩn bị các điều kiện giáo dục KNQS, bao gồm thiết kế TCHT và cùng trẻ xây dựng môi trường vật chất, tâm lý tích cực; (2) Nhóm biện pháp tác động giáo dục, tập trung vào việc kích thích sự tập trung chú ý, tạo điều kiện trải nghiệm quan sát và hướng dẫn tiến trình thực hiện nhiệm vụ quan sát; (3) Nhóm biện pháp đánh giá, hỗ trợ giáo dục, bao gồm sử dụng lời khen ngợi và khuyến khích trẻ tự nhận xét. Các nhóm biện pháp này có mối quan hệ mật thiết, bổ sung và tương tác lẫn nhau, cần được áp dụng đồng bộ và linh hoạt.

Kết quả thực nghiệm sư phạm đã chứng minh tính khả thi và hiệu quả rõ rệt của các biện pháp đề xuất. Sau thực nghiệm, mức độ biểu hiện KNQS của nhóm trẻ thực nghiệm đã tăng lên đáng kể, đạt mức cao và rất cao, đồng thời trở nên đồng đều hơn so với trước thực nghiệm và so với nhóm đối chứng. Điều này khẳng định giả thuyết khoa học của đề tài là đúng đắn, mang lại đóng góp quan trọng về lý luận và thực tiễn cho việc giáo dục KNQS cho trẻ mầm non. Luận án cũng đưa ra các khuyến nghị cụ thể cho giáo viên và cán bộ quản lý nhằm nâng cao chất lượng giáo dục KNQS trong trường mầm non và mở rộng ứng dụng cho các lứa tuổi khác.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài
  • 2. Mục đích nghiên cứu
  • 3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
  • 4. Giả thuyết khoa học
  • 5. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
    • 6.1. Giới hạn nội dung nghiên cứu
    • 6.2. Mẫu nghiên cứu
    • 6.3. Địa bàn và thời gian nghiên cứu
  • 7. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
    • 7.1. Cách tiếp cận
    • 7.2. Phương pháp nghiên cứu
  • 8. Những luận điểm cần bảo vệ
  • 9. Những đóng góp mới của luận án
  • 10. Cấu trúc của luận án

• Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA GIÁO DỤC KỸ NĂNG QUAN SÁT CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI QUA TRÒ CHƠI HỌC TẬP

  • 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
    • 1.1.1. Những nghiên cứu về kỹ năng quan sát và giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
    • 1.1.2. Nghiên cứu về giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua trò chơi học tập
  • 1.2. Kỹ năng quan sát của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
    • 1.2.1. Khái niện kỹ năng quan sát
    • 1.2.2. Cấu trúc kỹ năng quan sát của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
    • 1.2.3. Các thành phần tâm lý tham gia quá trình phát triển kỹ năng quan sát của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
    • 1.2.4. Đặc điểm kỹ năng quan sát của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
    • 1.2.5. Những biểu hiện kỹ năng quan sát của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
    • 1.2.6. Các giai đoạn giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
  • 1.3. Trò chơi học tập của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
    • 1.3.1. Khái niệm trò chơi học tập
    • 1.3.2. Cấu trúc trò chơi học tập
    • 1.3.3. Đặc điểm trò chơi học tập của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
    • 1.3.4. Phân loại trò chơi học tập
  • 1.4. Quá trình giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua trò chơi học tập
    • 1.4.1. Khái niệm giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
    • 1.4.2. Mục tiêu giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
    • 1.4.3. Nội dung giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
    • 1.4.4. Phương pháp giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
    • 1.4.5. Hình thức giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua trò chơi học tập
    • 1.4.6. Đánh giá kết quả giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
    • 1.4.7. Vai trò của trò chơi học tập trong việc giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
  • 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua trò chơi học tập
  • Kết luận chương 1

• Chương 2. THỰC TRẠNG GIÁO DỤC KỸ NĂNG QUAN SÁT CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI QUA TRÒ CHƠI HỌC TẬP

  • 2.1. Tổ chức khảo sát thực trạng
    • 2.1.1. Mục đích khảo sát
    • 2.1.2. Khách thể, địa bàn và thời gian khảo sát
    • 2.1.3. Nội dung khảo sát
    • 2.1.4 Phương pháp và công cụ khảo sát
    • 2.1.5. Tiêu chí và thang đánh giá mức độ kỹ năng quan sát của trẻ
  • 2.2. Kết quả khảo sát thực trạng
    • 2.2.1. Thực trạng giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua trò chơi học tập
    • 2.2.2. Thực trạng mức độ biểu hiện KNQS của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi.
  • Kết luận chương 2

• Chương 3. BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KỸ NĂNG QUAN SÁT CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI QUA TRÒ CHƠI HỌC TẬP

  • 3.1. Nguyên tắc xây dựng biện pháp giáo dục kỹ năng quan sát qua trò chơi học tập cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
  • 3.2. Đề xuất một số biện pháp giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua trò chơi học tập
    • 3.2.1. Nhóm biện pháp chuẩn bị các điều kiện giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua trò chơi học tập
    • 3.2.2. Nhóm biện pháp tác động giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua trò chơi học tập
    • 3.2.3. Nhóm biện pháp đánh giá kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua trò chơi học tập
    • 3.2.4. Mối quan hệ giữa các biện pháp giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua trò chơi học tập
  • Kết luận chương 3

• Chương 4. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM CÁCH THỨC SỬ DỤNG TRÒ CHƠI HỌC TẬP GIÁO DỤC KỸ NĂNG QUAN SÁT CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI

  • 4.1. Khái quát về quá trình tổ chức thực nghiệm
    • 4.1.1. Mục đích thực nghiệm
    • 4.1.2. Đối tượng, thời gian và địa bàn thực nghiệm
    • 4.1.3. Nội dung và yêu cầu thực nghiệm
    • 4.1.4. Tiến trình thực nghiệm
    • 4.1.5. Tiêu chí và cách đánh giá TN
  • 4.2. Kết quả thực nghiệm
    • 4.2.1. Kỹ năng quan sát của trẻ 5-6 tuổi trước thực nghiệm
    • 4.2.2. Biểu hiện kỹ năng quan sát của trẻ 5 - 6 tuổi ở nhóm thực nghiệm và đối chứng sau thực nghiệm
    • 4.2.3. So sánh mức độ phát triển kỹ năng quan sát của trẻ 5 – 6 tuổi trước và sau thực nghiệm của hai nhóm ĐC và TN
    • 4.2.4. Kiểm định kết quả thực nghiệm
  • Kết luận chương 4

• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

  • 1. Kết luận chung
  • 2. Phần khuyến nghị
    • 2.1. Với giáo viên mâm non
    • 2.2. Với các nhà quản lí ngành giáo dục mầm non