Tên luận án:
GIÁO DỤC KĨ NĂNG HỌC HỢP TÁC CHO HỌC SINH LỚP 4, 5 QUA TRÒ CHƠI KHOA HỌC
Ngành:
Chuyên ngành: Giáo dục tiểu học (Mã số: 62.14.01.01)
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Giáo dục kĩ năng học hợp tác cho học sinh lớp 4, 5 qua trò chơi khoa học" của Lương Phúc Đức, hoàn thành năm 2016 tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, chuyên ngành Giáo dục tiểu học, tập trung vào việc nâng cao chất lượng giáo dục thông qua phát triển kĩ năng học hợp tác cho học sinh tiểu học, đặc biệt qua môn Khoa học và trò chơi khoa học.
Nghiên cứu chỉ ra rằng giáo dục hiện nay còn quá chú trọng kiến thức, ít quan tâm đến kĩ năng học hợp tác, và các nghiên cứu chuyên sâu về việc giáo dục kĩ năng này qua trò chơi còn hạn chế. Mục đích chính của luận án là đề xuất các biện pháp giáo dục kĩ năng học hợp tác cho học sinh lớp 4, 5 thông qua trò chơi khoa học, nhằm cải thiện chất lượng dạy học môn Khoa học. Giả thuyết khoa học được đặt ra là các biện pháp thiết kế, lựa chọn, hướng dẫn và đánh giá trò chơi khoa học phù hợp sẽ có tác động tích cực đến kĩ năng học hợp tác và kết quả học tập của học sinh.
Luận án đã xác định cơ sở lí luận và thực tiễn, đề xuất hệ thống 4 nhóm với 18 kĩ năng học hợp tác cơ bản cho học sinh tiểu học, phù hợp với đặc thù của trò chơi khoa học. Kết quả khảo sát thực trạng cho thấy tiềm năng lớn của môn Khoa học và trò chơi trong việc giáo dục kĩ năng hợp tác. Tuy nhiên, giáo viên chưa chủ động thiết kế trò chơi với mục tiêu giáo dục kĩ năng hợp tác, và học sinh còn thiếu các kĩ năng hợp tác cần thiết.
Các biện pháp giáo dục được đề xuất bao gồm quy trình thiết kế, lựa chọn trò chơi khoa học; xây dựng kỹ thuật thiết kế dạy học tích hợp trò chơi; tổ chức và hướng dẫn trò chơi cả trong và ngoài lớp học; thiết kế môi trường khuyến khích rèn luyện; và áp dụng kỹ thuật đánh giá kĩ năng học hợp tác. Các biện pháp này được thiết kế liên kết chặt chẽ, hướng tới mục tiêu kép là rèn luyện kĩ năng và tiếp thu kiến thức.
Thực nghiệm khoa học được tiến hành tại trường tiểu học Mai Thị Non, Long An, đã khẳng định tính khoa học và khả thi của các biện pháp. Kết quả cho thấy kĩ năng học hợp tác của học sinh lớp thực nghiệm được cải thiện đáng kể ở cả 4 nhóm kĩ năng, mức độ tích cực hợp tác nâng lên rõ rệt, và kết quả học tập môn Khoa học cũng tốt hơn rõ rệt so với lớp đối chứng. Điều này chứng minh rằng việc giáo dục kĩ năng học hợp tác qua trò chơi khoa học có tác động tích cực đến sự phát triển kĩ năng và kết quả học tập của học sinh.
Luận án cũng đưa ra các kiến nghị cụ thể cho Bộ Giáo dục và Đào tạo, các Phòng Giáo dục và Đào tạo, nhà trường tiểu học và các nhà nghiên cứu về việc đổi mới chương trình, tăng cường thực hành, biên soạn tài liệu hướng dẫn, khuyến khích giáo viên áp dụng phương pháp dạy học hiệu quả và tiếp tục nghiên cứu sâu rộng về đề tài.
Mục lục chi tiết:
- MỞ ĐẦU
- 1. Lí do chọn đề tài
- 1.1. Yêu cầu hình thành và phát triển những kĩ năng cơ bản cho học sinh tiểu học
- 1.2. Dạy học hiện nay vẫn tập trung nhiều vào kiến thức
- 1.3. Các nghiên cứu sâu về giáo dục kĩ năng học hợp tác
- 1.4. Nội dung môn Khoa học lớp 4, 5 có sức hấp dẫn trí tò mò
- 2. Mục đích nghiên cứu
- 3. Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- 3.1. Khách thể nghiên cứu
- 3.2. Đối tượng nghiên cứu
- 3.3. Phạm vi nghiên cứu
- 4. Giả thuyết khoa học
- 5. Nhiệm vụ nghiên cứu
- 5.1. Xác định cơ sở lí luận và thực tiễn
- 5.2. Đề xuất các biện pháp giáo dục kĩ năng học hợp tác
- 5.3. Đánh giá kết quả nghiên cứu
- 6. Phương pháp nghiên cứu
- 7. Đóng góp mới của đề tài
- 8. Các luận điểm cần bảo vệ
- 9. Cấu trúc của luận án
-
Chương 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA GIÁO DỤC KĨ NĂNG HỌC HỢP TÁC CHO HỌC SINH LỚP 4, 5 QUA TRÒ CHƠI KHOA HỌC
- 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
- 1.1.1. Về kĩ năng học hợp tác
- 1.1.1.1. Các nghiên cứu về kĩ năng
- 1.1.1.2. Các nghiên cứu về kĩ năng học hợp tác
- 1.1.2. Về dạy học Khoa học ở tiểu học
- 1.1.2.1. Các nghiên cứu ở ngoài nước
- 1.1.2.2. Các nghiên cứu ở trong nước
- 1.1.3. Về giáo dục kĩ năng học hợp tác qua trò chơi khoa học
- 1.1.3.1. Các nghiên cứu ở ngoài nước
- 1.1.3.2. Các nghiên cứu trong nước
- 1.2. Trò chơi khoa học ở tiểu học
- 1.2.1. Một số khái niệm
- 1.2.1.1. Chơi và Trò chơi
- 1.2.1.2. Trò chơi khoa học
- 1.2.2. Đặc điểm của trò chơi khoa học ở tiểu học
- 1.2.3. Nguyên tắc thiết kế và tiêu chí lựa chọn trò chơi khoa học
- 1.2.4. Trò chơi khoa học và môn Khoa học ở tiểu học
- 1.3. Kĩ năng học hợp tác
- 1.3.1. Một số khái niệm
- 1.3.1.1. Học hợp tác
- 1.3.1.2. Kĩ năng
- 1.3.1.3. Kĩ năng học tập
- 1.3.1.4. Kĩ năng học hợp tác
- 1.3.2. Nguyên tắc và đặc điểm của học hợp tác
- 1.3.3. Hệ thống kĩ năng học hợp tác ở tiểu học
- 1.4. Giáo dục kĩ năng học hợp tác qua trò chơi khoa học ở tiểu học
- 1.4.1. Một số khái niệm
- 1.4.1.1. Giáo dục
- 1.4.1.2. Giáo dục kĩ năng học hợp tác
- 1.4.2. Đặc điểm học sinh lớp 4, 5
- 1.4.3. Nguyên tắc giáo dục kĩ năng học hợp tác qua trò chơi khoa học
- 1.4.4. Phương pháp giáo dục kĩ năng học hợp tác qua trò chơi khoa học
- 1.4.5. Hình thức giáo dục kĩ năng học hợp tác qua trò chơi khoa học
- 1.5. Thực trạng giáo dục kĩ năng học hợp tác qua trò chơi khoa học ở một số trường tiểu học
- 1.5.1. Khái quát về khảo sát thực trạng
- 1.5.1.1. Mục đích khảo sát
- 1.5.1.2. Đối tượng khảo sát
- 1.5.1.3. Nội dung khảo sát
- 1.5.1.4. Phương pháp khảo sát
- 1.5.2. Kết quả khảo sát thực trạng
- 1.5.3. Thực trạng dạy học môn Khoa học ở một số trường tiểu học
- 1.5.4. Thực trạng giáo dục kĩ năng học hợp tác qua trò chơi khoa học
- 1.5.5. Những phát hiện về thực tiễn dạy học và thực tiễn giáo dục kĩ năng học hợp tác cho học sinh tiểu học qua trò chơi khoa học
- Kết luận chương 1
-
Chương 2. CÁC BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KĨ NĂNG HỌC HỢP TÁC CHO HỌC SINH LỚP 4, 5 QUA TRÒ CHƠI KHOA HỌC
- 2.1. Những nguyên tắc cơ bản của trò chơi khoa học
- 2.1.1. Tính mục đích
- 2.1.2. Tính vừa sức
- 2.1.3. Tính trải nghiệm và hợp tác
- 2.1.4. Tính hiệu quả
- 2.2. Các biện pháp giáo dục kĩ năng học hợp tác qua trò chơi khoa học
- 2.2.1. Qui trình thiết kế và lựa chọn một số trò chơi khoa học
- 2.2.1.1. Qui trình chung thiết kế trò chơi khoa học
- 2.2.1.2. Qui trình chung lựa chọn trò chơi khoa học
- 2.2.2. Xây dựng kĩ thuật thiết kế dạy học với trò chơi khoa học
- 2.2.2.1. Kĩ thuật thiết kế dạy học với trò chơi khoa học có nội dung là một phần của bài học
- 2.2.2.2. Thiết kế dạy học với trò chơi khoa học có nội dung của một hoặc nhiều bài học
- 2.2.3. Tổ chức và hướng dẫn trò chơi khoa học trên lớp
- 2.2.4. Tổ chức và hướng dẫn trò chơi khoa học ngoài lớp
- 2.2.5. Thiết kế và tổ chức môi trường khuyến khích rèn luyện kĩ năng học hợp tác
- 2.2.6. Thiết kế và áp dụng kĩ thuật đánh giá kĩ năng học hợp tác qua trò chơi khoa học
- 2.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp
- 2.4. Điều kiện thực hiện các biện pháp giáo dục kĩ năng học hợp tác qua trò chơi khoa học
- Kết luận chương 2
-
Chương 3. THỰC NGHIỆM KHOA HỌC
- 3.1. Thiết kế thực nghiệm
- 3.1.1. Mục đích, qui mô, địa bàn thực nghiệm
- 3.1.2. Nội dung thực nghiệm
- 3.1.2.1. Đối tượng thực nghiệm
- 3.1.2.2. Phương pháp đo đạc, đánh giá
- 3.1.3. Tiến trình, phương pháp thực nghiệm
- 3.1.3.1. Tiến trình thực nghiệm
- 3.1.3.2. Khảo sát trước thực nghiệm
- 3.1.3.3. Phương pháp thực nghiệm
- 3.1.3.4. Kết thúc thực nghiệm
- 3.2. Phân tích kết quả thực nghiệm
- 3.2.1. Phân tích so sánh mức độ tích cực hợp tác trước thực nghiệm
- 3.2.2. Phân tích so sánh mức độ tích cực hợp tác sau thực nghiệm
- 3.2.3. Phân tích kết quả sự tiến bộ về kĩ năng học hợp tác của học sinh qua trò chơi khoa học
- 3.2.4. Phân tích trường hợp cải thiện kĩ năng học hợp tác
- 3.2.5. Phân tích kết quả học tập của học sinh
- 3.3. Đánh giá chung kết quả thực nghiệm
- 3.3.1. Về tác dụng của trò chơi
- 3.3.2. Về sự cải thiện kĩ năng học hợp tác
- 3.3.3. Về kết quả học tập Khoa học
- Kết luận chương 3
- KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
- 1. Kết luận
- 1.1. Các kĩ năng học hợp tác là những kĩ năng học tập cơ bản
- 1.2. Những nghiên cứu và thực tiễn về kĩ năng tuy phong phú
- 1.3. Từ kết quả nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn
- 1.4. Kết quả thực nghiệm đã khẳng định giả thuyết khoa học
- 2. Kiến nghị
- 2.1. Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo
- 2.2. Đối với các Phòng Giáo dục và Đào tạo
- 2.3. Đối với nhà trường tiểu học
- 2.4. Đối với GV tiểu học
- 2.5. Đối với các nhà nghiên cứu
- DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN