Luận án Giám sát tài chính của Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước ở Việt Nam

Tên luận án:

GIÁM SÁT TÀI CHÍNH CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM

Ngành:

Quản lý công

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Giám sát tài chính của Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước ở Việt Nam" tập trung giải quyết những hạn chế và bất cập hiện hành trong công tác giám sát tài chính đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước (DNCVDTNN) tại Việt Nam. Tình hình thực tiễn cho thấy các quy định pháp luật còn tản mát, thiếu thống nhất, mô hình giám sát chưa hiệu quả, và tồn tại những khoảng trống nghiên cứu về sự khác biệt trong giám sát các loại hình DNCVDTNN, vai trò của các chủ thể giám sát, và tính phù hợp của các công cụ, tiêu chí giám sát hiện hành.

Mục đích chính của luận án là đề xuất một hệ thống giải pháp toàn diện nhằm hoàn thiện công tác giám sát tài chính của Nhà nước đối với DNCVDTNN trong giai đoạn tiếp theo. Để thực hiện mục tiêu này, luận án hệ thống hóa cơ sở lý luận, làm rõ các khái niệm, sự cần thiết, mục tiêu, nguyên tắc, phương thức, công cụ và nội dung giám sát tài chính. Đồng thời, luận án xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu quả giám sát và nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế để rút ra các bài học kinh nghiệm.

Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc xây dựng và bổ sung khung lý thuyết về giám sát tài chính của Nhà nước đối với DNCVDTNN theo cách tiếp cận quản lý công, đề xuất bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả giám sát. Luận án cũng phân tích thực trạng giám sát giai đoạn 2016-2022, chỉ ra các kết quả đạt được và những hạn chế về quy trình, phương thức, công cụ, nội dung và tổ chức bộ máy giám sát. Đặc biệt, luận án đề xuất mô hình giám sát tài chính tập trung, đa tầng, với sự tách bạch rõ ràng giữa chức năng sở hữu và điều tiết thị trường, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước và giảm thiểu rủi ro, thất thoát.

Mục lục chi tiết:

• LỜI NÓI ĐẦU

• 1. Lý do lựa chọn đề tài luận án
• 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
• 2.1. Mục đích nghiên cứu
• 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận án
• 4.1. Phương pháp luận
• 4.2. Phương pháp nghiên cứu
• 5. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
• 5.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 5.2. Giả thuyết nghiên cứu
• 6. Những đóng góp mới của luận án
• 7. Kết cấu của luận án
• CHƯƠNG 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án
• CHƯƠNG 2: Lý luận về giám sát tài chính của Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước
• CHƯƠNG 3: Thực trạng giám sát tài chính của Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước ở Việt Nam.
• CHƯƠNG 4: Hoàn thiện giám sát tài chính của Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước ở Việt Nam.

• Chương 1

• TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN CHỦ ĐỀ LUẬN ÁN

• 1.1. Tình hình nghiên cứu về quản lý doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước, quản lý vốn của nhà nước trong các doanh nghiệp
• 1.2. Tình hình nghiên cứu về giám sát, giám sát tài chính của Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước
• 1.3. Đánh giá chung về các công trình đã công bố liên quan đến đề tài luận án
• 1.4. Những khoảng trống nghiên cứu
• 1.5. Định hướng nghiên cứu chính trong đề tài luận án của tác giả
• Tiểu kết chương I

• Chương 2

• LÝ LUẬN VỀ GIÁM SÁT TÀI CHÍNH CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DNCVĐTNN

• 2.1. Tổng quan về doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước
• 2.1.1. Khái niệm doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước
• 2.1.1.1. Những vấn đề chung về doanh nghiệp
• 2.1.1.2. Vốn nhà nước tại doanh nghiệp
• 2.1.1.3. Khái niệm doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước
• 2.1.2. Đặc điểm của doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước
• 2.1.3. Vai trò của doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước đối với sự phát triển kinh tế - xã hội
• 2.1.4. Phân loại doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước
• 2.2. Giám sát tài chính của nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước
• 2.2.1. Khái niệm, chủ thể và mục tiêu giám sát tài chính của Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước
• 2.2.1.1. Khái niệm giám sát, giám sát tài chính, giám sát tài chính của Nhà nước
• 2.2.1.2. Chủ thể và mục tiêu giám sát tài chính của Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước
• 2.2.2. Sự cần thiết giám sát tài chính của Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước
• 2.2.3. Nguyên tắc, phương thức, công cụ giám sát tài chính của Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước
• 2.2.3.1. Nguyên tắc giám sát tài chính của Nhà nước đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước
• 2.2.3.2. Các phương thức giám sát tài chính của Nhà nước đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước
• 2.2.3.3. Hệ thống công cụ giám sát tài chính của Nhà nước đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước
• 2.2.4. Tổ chức bộ máy giám sát tài chính của nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước
• 2.2.5. Quy trình giám sát tài chính của nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước
• 2.2.6. Nội dung giám sát tài chính của nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước
• 2.2.7. Các nhân tố ảnh hưởng đến giám sát tài chính của Nhà nước đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước
• 2.3. Kinh nghiệm quốc tế về giám sát tài chính của Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước và bài học rút ra cho Việt Nam
• 2.3.1. Kinh nghiệm quốc tế về giám sát tài chính của Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước
• 2.3.1.1. Kinh nghiệm về mô hình giám sát
• 2.3.1.2. Kinh nghiệm về mục tiêu giám sát
• 2.3.1.3. Kinh nghiệm về phương thức giám sát
• 2.3.1.4. Kinh nghiệm về công cụ giám sát
• 2.3.1.5. Kinh nghiệm hệ thống chỉ tiêu giám sát
• 2.3.1.6. Kinh nghiệm về minh bạch, công khai thông tin trong doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước
• 2.3.2. Bài học kinh nghiệm có thể vận dụng vào giám sát tài chính của nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước ở Việt Nam
• 2.3.2.1. Bài học về lựa chọn và vận hành mô hình giám sát
• 2.3.2.2. Bài học về về sử dụng các công cụ giám sát
• 2.3.2.3. Bài học về quy trình giám sát
• 2.3.2.4. Bài học về nội dung giám sát
• 2.3.2.5. Bài học về chỉ tiêu giám sát và đánh giá xếp loại doanh nghiệp
• 2.3.2.6. Bài học về minh bạch và công khai thông tin về doanh nghiệp
• 2.4. Tiêu chí đánh giá giám sát tài chính của Nhà nước đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước.

• Chương 3

• THỰC TRẠNG GIÁM SÁT TÀI CHÍNH CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM

• 3.1. Khái quát về doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước ở Việt Nam
• 3.1.1. Quá trình hình thành, phát triển của doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước ở Việt Nam
• 3.1.2. Tình hình tài chính và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước ở Việt Nam
• 3.2. Thực trạng giám sát tài chính của Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước ở Việt Nam
• 3.2.1. Quá trình hoàn thiện khung khổ pháp lý về giám sát tài chính đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước
• 3.2.2. Thực trạng về bộ máy giám sát tài chính đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước
• 3.2.3. Thực trạng về quy trình giám sát tài chính đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước ở Việt Nam
• 3.2.3.1. Quy trình giám sát tài chính đối với DNNN nắm giữ 100% vốn điều lệ
• 3.2.3.2. Quy trình giám sát tài chính đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước mà nhà nước nắm giữ < 100% vốn điều lệ
• 3.2.4. Thực trạng về phương thức giám sát tài chính đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước ở Việt Nam
• 3.2.5. Thực trạng về công cụ giám sát tài chính đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước ở Việt Nam
• 3.2.5.1. Báo cáo của doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước
• 3.2.5.2. Báo cáo của cơ quan đại diện chủ sở hữu
• 3.2.5.3. Báo cáo của cơ quan tài chính
• 3.2.6. Thực trạng nội dung giám sát tài chính đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước ở Việt Nam
• 3.2.6.1. Các nội dung giám sát tài chính đối với DNNN nắm giữ 100% vốn điều lệ
• 3.2.6.1. Các nội dung giám sát tài chính đối với DNNN nắm giữ trên 50% vốn điều lệ
• 3.2.6.2. Các nội dung giám sát tài chính đối với DN do Nhà nước nắm giữ không quá 50% vốn điều lệ
• 3.3. Đánh giá chung về thực trạng giám sát tài chính của Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước ở Việt Nam
• 3.3.1. Những kết quả đạt được
• 3.3.1.1. Về tổ chức bộ máy giám sát tài chính
• 3.3.1.2. Về quy trình giám sát
• 3.3.1.3. Về phương thức giám sát
• 3.3.1.4. Công cụ giám sát
• 3.3.1.5. Nội dung giám sát
• 3.3.1.6. Kết quả của công tác giám sát
• 3.3.2. Những hạn chế
• 3.3.2.1. Về tổ chức bộ máy giám sát tài chính
• 3.3.2.2. Về quy trình giám sát
• 3.3.2.3. Phương thức giám sát tài chính
• 3.3.2.4. Công cụ giám sát
• 3.3.2.5. Nội dung giám sát
• 3.3.2.6. Kết quả của công tác giám sát
• 3.3.3. Nguyên nhân của các hạn chế

• Chương 4

• HOÀN THIỆN GIÁM SÁT TÀI CHÍNH CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM

• 4.1. Bối cảnh kinh tế xã hội giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn 2045
• 4.1.1. Bối cảnh quốc tế
• 4.1.2. Bối cảnh kinh tế Việt Nam và chiến lược phát triển doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước
• 4.2. Những quan điểm cơ bản cần quán triệt trong việc hoàn thiện giám sát tài chính của Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước ở Việt Nam
• 4.2.1. Bám sát và thể chế hóa kịp thời chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật Nhà nước về tăng cường giám sát của Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nhà nước
• 4.2.2. Hoàn thiện giám sát tài chính của nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước phải nhằm mục tiêu nâng cao hiệu quả đầu tư vốn của Nhà nước vào doanh nghiệp.
• 4.2.3. Hoàn thiện giám sát tài chính của Nhà nước đối với đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước phải theo hướng tạo thuận lợi, phát huy quyền tự chủ sản xuất kinh doanh và tự chủ tài chính của doanh nghiệp.
• 4.2.4. Hoàn thiện giám sát tài chính đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước phải theo định hướng phù hợp với thông lệ quốc tế và điều kiện thực tiễn của Việt Nam.
• 4.2.5. Hoàn thiện giám sát tài chính đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước phải theo hướng tránh chồng chéo, trùng lắp hoặc phân tán quá nhiều đầu mối.
• 4.3. Giải pháp hoàn thiện giám sát tài chính của nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước ở Việt Nam
• 4.3.1. Nhóm giải pháp về hoàn thiện tổ chức bộ máy giám sát
• 4.3.1.1. Tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy thực hiện giám sát tài chính đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước theo mô hình tập trung
• 4.3.1.2. Quy định lại về chức năng, nhiệm vụ của SCIC
• 4.3.1.3. Phân định rõ quyền, trách nhiệm của các cơ quan liên quan trong thực hiện giám sát tài chính đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước
• 4.3.1.4. Quy định về trách nhiệm giải trình của cơ quan đại diện chủ sở hữu
• 4.3.1.5 Hoàn thiện quy định và củng cố đội ngũ người đại diện
• 4.3.2. Nhóm giải pháp về hoàn thiện quy trình giám sát
• 4.3.2.1. Xây dựng quy trình đánh giá doanh nghiệp nhà nước đảm bảo khách quan.
• 4.3.2.3. Bổ sung quy định về cơ chế phối hợp giữa các cơ quan giám sát tài chính
• 4.3.2.4. Áp dụng quy trình giám sát tài chính dựa trên cơ sở rủi ro
• 4.3.2.5. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quy trình giám sát tài chính đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước
• 4.3.3. Nhóm giải pháp về hoàn thiện công cụ giám sát
• 4.3.3.1. Xây dựng Báo cáo tổng hợp về hoạt động đầu tư, quản lý, sử dụng vốn nhà nước tại doanh nghiệp trong phạm vi toàn quốc theo đúng thông lệ quốc tế
• 4.3.3.2. Nâng cao chất lượng và độ tin cậy của các báo cáo giám sát tài chính.
• 4.3.3.3. Quy định chế tài nghiêm khắc đối với việc không tuân thủ chế độ báo cáo.
• 4.3.4. Nhóm giải pháp về hoàn thiện phương thức giám sát
• 4.3.4.1. Bổ sung quy định làm rõ căn cứ thực hiện giám sát tài chính trực tiếp.
• 4.3.4.2. Bổ sung quy định làm căn cứ thực hiện giám sát trước, giám sát trong.
• 4.3.5. Nhóm giải pháp về hoàn thiện các nội dung giám sát
• 4.3.5.1. Xác định nội dung giám sát phù hợp, theo hướng theo hướng tách bạch vai trò chủ sở hữu và với vai trò quản lý nhà nước.
• 4.3.5.2. Với mỗi nội dung giám sát, cần xây dựng bộ chỉ tiêu giám sát phù hợp và hiệu quả.
• 4.3.6. Phát triển nguồn nhân lực thực hiện công tác giám sát tài chính đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước
• 4.4. Một số kiến nghị
• 4.4.1. Kiến nghị với Quốc hội
• 4.4.2. Kiến nghị với Chính phủ

• KẾT LUẬN

• PHỤ LỤC & TÀI LIỆU THAM KHẢO