GIÁ TRỊ KINH TẾ CỦA CHƯƠNG TRÌNH LÀM GIẢM LƯỢNG CHẤT THẢI RẮN CỦA HỘ GIA ĐÌNH Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
Kinh tế Nông nghiệp (Mã ngành: 62620115)
Nghiên cứu này tập trung vào việc tìm hiểu các chương trình làm giảm lượng chất thải rắn (CTR) của hộ gia đình và đánh giá thực trạng quản lý CTR tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Mục tiêu chính là định giá giá trị kinh tế của chương trình làm giảm lượng CTR bằng cách sử dụng đồng thời phương pháp định giá ngẫu nhiên (CVM) và phương pháp thí nghiệm lựa chọn (CE).
Về phương pháp luận, nghiên cứu đã áp dụng mô hình Logit và mô hình Logit tham số ngẫu nhiên (RPL) với biến tương tác để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định tham gia chương trình của hộ gia đình. Từ kết quả ước lượng của hai mô hình này, giá trị kinh tế của chương trình làm giảm lượng CTR của hộ gia đình đã được ước tính.
Các kết quả khảo sát cho thấy lượng CTRSH trung bình của hộ gia đình là khoảng 1,8 kg/ngày, với chỉ số phát sinh khoảng 0,5 kg/ngày/người. Đa số hộ gia đình (64,71%) đã tự thực hiện phân loại CTR và 73,36% ủng hộ chương trình phân loại tại nguồn. Tỷ lệ hộ gia đình thực hiện tái chế là 76,26%, với lượng tái chế trung bình 42,06 gram/ngày, chiếm 2,91% tổng lượng chất thải. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng 71,97% đáp viên chấp nhận tham gia chương trình.
Kết quả ước lượng từ mô hình Logit chỉ ra rằng các yếu tố như mức sẵn lòng chấp nhận bù đắp cho trước, trình độ học vấn, loại đô thị và hoạt động tái chế của đáp viên có ảnh hưởng đến quyết định tham gia chương trình phân loại tại nguồn. Mức sẵn lòng chấp nhận trung bình của hộ gia đình để tham gia chương trình làm giảm lượng CTR là khoảng 30.000 đồng/tháng/hộ, với mức phí tương ứng mà hộ gia đình có thể đóng là 120.000 đồng/tháng.
Kiểm định IIA (Hausmann và McFadden, Swait-Louviere) xác nhận mô hình RPL với biến tương tác phù hợp hơn so với mô hình Logit đa thức và Logit tham số ngẫu nhiên cơ bản trong việc ước lượng. Các thuộc tính của chương trình như phân loại tại nguồn theo hướng tái chế, mức sẵn lòng chấp nhận bù đắp, giảm lượng CTR cần xử lý, giảm lượng khí thải CO2, và số loại chất thải rắn được phân loại đều ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn của hộ gia đình. Các yếu tố nhân khẩu học như thu nhập, giới tính và tuổi cũng có tác động. Mức sẵn lòng chấp nhận trung bình để tham gia chương trình làm giảm lượng CTR là khoảng 79.000 đồng/tháng/hộ, và mức phí tương ứng hộ gia đình có thể đóng là gần 72.000 đồng.
Nghiên cứu này là một trong những nghiên cứu đầu tiên sử dụng đồng thời cả hai phương pháp định giá CVM và CE để định giá chương trình quản lý CTR tại ĐBSCL. Các phát hiện và giải pháp đề xuất không chỉ làm phong phú thêm tài liệu nghiên cứu thực nghiệm về định giá hàng hóa phi thị trường mà còn cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho các cơ quan hữu trách trong việc xây dựng chính sách quản lý chất thải hiệu quả, góp phần cải thiện môi trường và sức khỏe cộng đồng.