Luận án Đổi mới kinh tế hợp tác xã trong quá trình phát triển kinh tế thị trường ở Thành phố Hồ Chí Minh từ 1986 đến 2015

Tên luận án:

ĐỔI MỚI KINH TẾ HỢP TÁC XÃ TRONG QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TỪ 1986 ĐẾN 2015

Ngành:

Lịch sử Việt Nam

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Đổi mới kinh tế hợp tác xã trong quá trình phát triển kinh tế thị trường ở Thành phố Hồ Chí Minh từ 1986 đến 2015" của Vũ Văn Thuân, chuyên ngành Lịch sử Việt Nam, tập trung nghiên cứu quá trình chuyển đổi và phát triển của kinh tế hợp tác xã (HTX) tại Thành phố Hồ Chí Minh trong bối cảnh kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Đề tài khẳng định vai trò thiết yếu của HTX như một thành phần kinh tế tập thể quan trọng, góp phần tạo thu nhập ổn định và thực hiện các chính sách xã hội. Trước năm 1986, sự phát triển của HTX còn hạn chế, đặt ra yêu cầu đổi mới cấp thiết. Quá trình đổi mới này được chia thành hai giai đoạn chính: 1986-2002, giai đoạn điều chỉnh và bước đầu hình thành HTX kiểu mới với nhiều biến động và suy giảm niềm tin; và 2002-2015, giai đoạn phục hồi và phát triển mạnh mẽ hơn, đặc biệt nhờ Nghị quyết 13-NQ/TW năm 2002 của Đảng về kinh tế tập thể.

Nghiên cứu sử dụng cơ sở lý luận duy vật biện chứng lịch sử, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng, kết hợp phương pháp lịch sử và logic để phân tích các yếu tố tác động và xu hướng phát triển. Luận án góp phần phục dựng bức tranh toàn cảnh lịch sử về HTX tại Thành phố Hồ Chí Minh, khẳng định tính tất yếu và sự phù hợp của đổi mới HTX với thực tiễn, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện chính sách.

Các kết quả nghiên cứu cho thấy, quá trình đổi mới đã tác động sâu sắc đến HTX, chấm dứt sự can thiệp trực tiếp của nhà nước, tôn trọng các nguyên tắc tự nguyện, tự chủ, dân chủ. HTX được nhìn nhận như một tổ chức kinh tế độc lập, cạnh tranh bình đẳng theo pháp luật. Mô hình HTX kiểu mới đã hình thành, hoạt động đa dạng trong nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội, từ sản xuất, kinh doanh đến dịch vụ, môi trường, nhà ở. Hiệu quả kinh tế - xã hội của HTX ngày càng được nâng cao, góp phần tạo việc làm, ổn định thu nhập, xóa đói giảm nghèo và ổn định cộng đồng.

Tuy nhiên, luận án cũng chỉ ra những tồn tại, hạn chế như quy mô HTX còn nhỏ, đóng góp vào GDP thấp, khó khăn trong huy động vốn, thu nhập xã viên và người lao động còn thấp, sự phát triển chưa đồng đều giữa các ngành và trình độ quản lý còn hạn chế. Từ đó, đề tài rút ra các bài học kinh nghiệm về việc lấy hiệu quả kinh tế làm mục tiêu, tuân thủ nguyên tắc HTX, phát huy nội lực và đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hỗ trợ chính sách. Thành phố Hồ Chí Minh cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý và chính sách để thúc đẩy HTX phát triển xứng tầm.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Lý do chọn đề tài
  • 2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
    • 2.1. Mục đích nghiên cứu
    • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và nguồn tài liệu
    • 4.1. Cơ sở lý luận
    • 4.2. Phương pháp nghiên cứu
    • 4.3. Nguồn tài liệu
  • 5. Đóng góp khoa học của luận án
  • 6. Bố cục của luận án

• CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

  • 1.1. Một số khái niệm có liên quan đến kinh tế hợp tác xã
  • 1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài
    • 1.2.1. Nghiên cứu về kinh tế thị trường và quá trình đổi mới kinh tế hợp tác xã ở Việt Nam
    • 1.2.2. Nghiên cứu về kinh tế và đổi mới kinh tế hợp tác xã ở Thành phố Hồ Chí Minh
    • 1.2.3. Các công trình của tác giả nước ngoài nghiên cứu về kinh tế thị trường, đổi mới, hợp tác xã có liên quan đến đề tài
    • 1.2.4. Nhận xét đánh giá và những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu

• CHƯƠNG 2: GIAI ĐOẠN ĐẦU ĐỔI MỚI KINH TẾ HỢP TÁC XÃ Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH (1986-2002)

  • 2.1. Thực trạng sự phát triển hợp tác xã ở Thành phố Hồ Chí Minh trước năm 1986
    • 2.1.1. Hợp tác xã nông nghiệp
    • 2.1.2. Hợp tác xã tiểu thủ công nghiệp
    • 2.1.3. Hợp tác xã mua bán, tín dụng, vận tải
  • 2.2. Chủ trương của Thành phố Hồ Chí Minh về đổi mới kinh tế hợp tác xã
  • 2.3. Bước đầu đổi mới kinh tế hợp tác xã ở Thành phố Hồ Chí Minh (1986-2002)
    • 2.3.1. Bước đầu hình thành những hợp tác xã kiểu mới
    • 2.3.2. Đổi mới hoạt động của hợp tác xã
      • 2.3.2.1. Hợp tác xã hoạt động đa dạng trong các lĩnh vực kinh tế nhưng còn nhiều khó khăn
      • 2.3.2.2. Các hợp tác xã đang dần mở rộng hoạt động theo hướng đa dạng các ngành nghề kinh doanh
      • 2.3.2.3. Hoạt động của hợp tác xã đã bước đầu hướng đến lợi ích thành viên hợp tác xã
  • 2.4. Hiệu quả bước đầu đổi mới kinh tế hợp tác xã ở Thành phố Hồ Chí Minh đoạn 1986-2002
    • 2.4.1. Hiệu quả kinh tế
    • 2.4.2. Hiệu quả về xã hội

• CHƯƠNG 3: TIẾP TỤC ĐỔI MỚI VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỢP TÁC XÃ Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRONG GIAI ĐOẠN 2002-2015

  • 3.1. Những yếu tố tác động đến quá trình đổi mới kinh tế hợp tác xã ở Thành phố Hồ Chí Minh trong những năm đầu thế kỷ XXI
    • 3.1.1. Sự gia tăng dân số và lao động
    • 3.1.2. Sự gia tăng kết nối giao thương của Thành phố Hồ Chí Minh với các vùng kinh tế thị trường trong và ngoài nước
    • 3.1.3. Tăng trưởng kinh tế ngày càng lớn ở Thành phố Hồ Chí Minh
    • 3.1.4. Chủ trương của Trung ương về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể
    • 3.1.5. Ban hành Luật Hợp tác xã (sửa đổi) năm 2003
    • 3.1.6. Kết quả quá trình đổi mới, phát triển kinh tế hợp tác xã đến năm 2002
  • 3.2. Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục đổi mới và hoàn thiện hơn về chủ trương, đường lối phát triển kinh tế hợp tác xã
  • 3.3. Tiếp tục đổi mới kinh tế hợp tác xã trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
    • 3.3.1. Các hợp tác xã kiểu mới ra đời và phát triển nhanh về số lượng
    • 3.3.2. Cơ cấu tổ chức mới của hợp tác xã đã hình thành
    • 3.3.3. Hoạt động của hợp tác xã gắn với chuỗi giá trị
      • 3.3.3.1. Hợp tác xã tiếp tục hoạt động đa dạng trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội
      • 3.3.3.2. Hợp tác xã tiếp tục phát triển đa ngành và tham gia vào chuỗi giá trị
      • 3.3.3.3. Mở rộng quan hệ hợp tác trong nước và quốc tế là hướng hoạt động mới
      • 3.3.3.4. Hiệu quả sản xuất kinh doanh của hợp tác xã ngày càng tăng
  • 3.4. Hiệu quả của quá trình đổi mới kinh tế hợp tác xã giai đoạn 2002-2015
    • 3.4.1. Hiệu quả kinh tế rộng mở
    • 3.4.2. Tác động to lớn về xã hội

• CHƯƠNG 4: NHẬN XÉT ĐÁNH GIÁ QUÁ TRÌNH ĐỔI MỚI KINH TẾ HỢP TÁC XÃ Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TỪ 1986 ĐẾN 2015

  • 4.1. Đặc điểm và vai trò của quá trình đổi mới kinh tế hợp tác xã
    • 4.1.1. Tính tất yếu đổi mới của kinh tế hợp tác xã
    • 4.1.2. Sự phát triển của hợp tác xã ngày càng phù hợp với điều kiện thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh
    • 4.1.3. Những đổi mới căn bản của kinh tế hợp tác xã ở Thành phố Hồ Chí Minh
    • 4.1.4. Vai trò của hợp tác xã
    • 4.1.5. Xu hướng phát triển của các hợp tác xã ở Thành phố
  • 4.2. Những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân trong phát triển kinh tế hợp tác xã
    • 4.2.1. Số hợp tác xã thành lập mới chưa nhiều, hiệu quả hoạt động còn hạn chế
    • 4.2.2. Hợp tác xã phát triển chưa đồng đều ở các ngành, lĩnh vực của nền kinh tế
    • 4.2.3. Lực lượng lao động chưa lớn, thu nhập thường xuyên của người lao động trong hợp tác xã còn thấp
    • 4.2.4. Trình độ nghiệp vụ của cán bộ quản lý hợp tác xã còn hạn chế
    • 4.2.5. Hợp tác xã còn khó khăn trong việc huy động vốn
    • 4.2.6. Nhận thức của xã viên về hợp tác xã chưa đầy đủ
  • 4.3. Bài học kinh nghiệm về phát triển kinh tế hợp tác xã

• KẾT LUẬN