Luận án Dạy học toán ở trường trung học phổ thông theo hướng phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn thông qua việc khai thác và sử dụng các tình huống thực tiễn.

Tên luận án:

DẠY HỌC TOÁN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ THỰC TIỄN THÔNG QUA VIỆC KHAI THÁC VÀ SỬ DỤNG CÁC TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN

Ngành:

LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC BỘ MÔN TOÁN

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án này tập trung nghiên cứu về dạy học Toán ở trường Trung học Phổ thông (THPT) theo hướng phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn (NLGQVĐTT) thông qua việc khai thác và sử dụng các tình huống thực tiễn (TT). Một trong những mục tiêu cốt lõi của giáo dục phổ thông là phát triển toàn diện nhân cách, trong đó đặc biệt chú trọng đến việc hình thành và phát triển các năng lực, phẩm chất cần thiết, bao gồm năng lực giải quyết vấn đề từ các tình huống thực tiễn.

Tác giả nhận thấy rằng, việc khai thác các bài toán chứa tình huống thực tiễn (BTCTHTT) nhằm mục đích này chưa được quan tâm nghiên cứu một cách đầy đủ và có hệ thống tại Việt Nam. Trên cơ sở tổng quan các nghiên cứu trong và ngoài nước, đặc biệt là xu hướng giáo dục Toán học thực tiễn (RME) và các công trình về năng lực giải quyết vấn đề, luận án hướng tới việc đề xuất các cách thức khai thác và xây dựng các biện pháp sư phạm phù hợp.

Mục đích nghiên cứu của luận án là phát triển NLGQVĐTT cho học sinh THPT thông qua việc sử dụng BTCTHTT. Các nội dung nghiên cứu chính bao gồm: làm rõ cơ sở lý luận về mạch ứng dụng Toán học trong chương trình giáo dục phổ thông, các khái niệm liên quan như năng lực, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn, tình huống và bài toán chứa tình huống thực tiễn; phân tích vai trò, ý nghĩa của BTCTHTT; đánh giá thực trạng khai thác và sử dụng BTCTHTT trong dạy học Toán ở THPT; và đề xuất cách thức khai thác, sử dụng BTCTHTT để phát triển NLGQVĐTT cho học sinh.

Những đóng góp chính của luận án là hệ thống hóa các vấn đề lý luận về NLGQVĐTT, làm rõ vai trò ứng dụng của Toán học trong thực tiễn, phân tích thực trạng và đề xuất các cách thức khai thác, sử dụng BTCTHTT. Luận án cũng xây dựng các biện pháp dạy học sử dụng BTCTHTT nhằm góp phần phát triển NLGQVĐTT cho học sinh THPT.

Kết quả thực nghiệm sư phạm cho thấy các biện pháp đề xuất có tính khả thi và hiệu quả, giúp giáo viên xây dựng được nhiều BTCTHTT chất lượng, làm sinh động giờ học và thu hút sự quan tâm của học sinh đối với môn Toán. Học sinh thể hiện sự hứng thú và phát triển tốt NLGQVĐTT, nhận thức rõ hơn mối liên hệ giữa kiến thức Toán học và thực tiễn cuộc sống. Luận án khẳng định việc khai thác và sử dụng BTCTHTT là cần thiết để đổi mới giáo dục, góp phần giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn về Toán học và khả năng ứng dụng của nó.