Luận án Dạy học tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân cho sinh viên ngành Sư phạm âm nhạc

Tên luận án:

DẠY HỌC TÁC PHẨM KHÍ NHẠC CỦA NHẠC SĨ ĐỖ HỒNG QUÂN CHO SINH VIÊN NGÀNH SƯ PHẠM ÂM NHẠC

Ngành:

LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC ÂM NHẠC

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Dạy học tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân cho sinh viên ngành Sư phạm Âm nhạc" nghiên cứu vai trò thiết yếu của tác phẩm khí nhạc, đặc biệt là các sáng tác Việt Nam, trong đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp và sư phạm âm nhạc. Đề tài xuất phát từ thực tiễn chương trình giáo dục phổ thông mới (32/2018/TT-BGDĐT) yêu cầu sinh viên Sư phạm Âm nhạc cần có kiến thức chuyên sâu về âm nhạc Việt Nam, bao gồm phân tích và cảm thụ tác phẩm khí nhạc.

Nghiên cứu chỉ ra rằng các tác phẩm khí nhạc Việt Nam nói chung và của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân nói riêng ít được sử dụng trong chương trình giảng dạy cho sinh viên Sư phạm Âm nhạc do thiếu tài liệu nghiên cứu chuyên sâu và phương pháp dạy học cụ thể. Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân được chọn làm đối tượng nghiên cứu vì ông là một nhân vật tiêu biểu với phong cách sáng tác độc đáo, kết hợp nhuần nhuyễn hình thức âm nhạc phương Tây với chất liệu âm nhạc truyền thống Việt Nam, mang tính học thuật cao nhưng vẫn gần gũi.

Mục đích của luận án là đề xuất các biện pháp dạy học hiệu quả cho một số tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng chuẩn đầu ra của ngành Sư phạm Âm nhạc. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào việc áp dụng các biện pháp này thông qua hai môn học chính: "Phân tích tác phẩm" và "Âm nhạc Việt Nam" tại các trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương, Đại học Sư phạm Hà Nội và Đại học Văn hoá Thể thao và Du lịch Thanh Hoá.

Luận án đã khảo sát thực trạng dạy và học, phân tích đặc điểm sáng tác của Đỗ Hồng Quân (bao gồm hình thức, cấu trúc, cách xây dựng chủ đề từ dân ca, chèo, nhã nhạc cung đình, thang âm dân tộc và phối khí) và đề xuất hệ thống các biện pháp dạy học. Các tác phẩm tiêu biểu được lựa chọn để đưa vào giảng dạy gồm: Tứ tấu đàn dây (1979), Rhapsodie Việt Nam (1981), Nocture Tiếng Vọng (1994), Trổ một (2007), Sắc xuân (2007), Tổ khúc giao hưởng Dáng rồng lên (2010). Kết quả thực nghiệm sư phạm cho thấy sinh viên hứng thú và tiếp thu tốt hơn khi các tác phẩm này được đưa vào giảng dạy, góp phần làm phong phú nguồn học liệu, làm rõ hơn các yếu tố dân tộc trong khí nhạc Việt Nam có giá trị nghệ thuật cao và từng bước "Việt Nam hóa" giáo trình giảng dạy.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU
  • 1. Lý do chọn đề tài
  • 2. Mục đích nghiên cứu
  • 3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
    • 3.1. Khách thể nghiên cứu
    • 3.2. Đối tượng nghiên cứu
  • 4. Giả thuyết khoa học
  • 5. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 6. Câu hỏi nghiên cứu
  • 7. Phạm vi nghiên cứu
    • 7.1. Phạm vi về nội dung
    • 7.2. Phạm vi về địa bàn nghiên cứu
    • 7.3. Phạm vi đối tượng khảo sát
    • 7.4. Phạm vi thời gian nghiên cứu
  • 8. Phương pháp tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
    • 8.1. Phương pháp tiếp cận
    • 8.2. Phương pháp nghiên cứu
      • 8.2.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý thuyết
      • 8.2.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
  • 8. Đóng góp mới của luận án
    • 8.1. Về mặt lý luận
    • 8.2. Về thực tiễn
  • 9. Cấu trúc luận án
• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DẠY HỌC TÁC PHẨM KHÍ NHẠC CỦA NHẠC SĨ ĐỖ HỒNG QUÂN
  • 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
    • 1.1.1. Các công trình nghiên cứu về tác phẩm khí nhạc Việt Nam
    • 1.1.2. Những nghiên cứu liên quan đến nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân
      • 1.1.2.1. Nhóm sách và tài liệu
      • 1.1.2.2. Nhóm luận án, luận văn
    • 1.1.3. Những nghiên cứu liên quan đến dạy học và phương pháp dạy học âm nhạc
      • 1.1.3.1. Các sách viết về phương pháp dạy học
      • 1.1.3.2. Các sách, công trình và bài viết về phương pháp dạy học âm nhạc
    • 1.1.4. Đánh giá tình hình nghiên cứu
      • 1.1.4.1. Những vấn đề đã được nghiên cứu
      • 1.1.4.2. Những vấn đề còn chưa nghiên cứu
      • 1.1.4.3. Hướng nghiên cứu của luận án
  • 1.2. Cơ sở lý luận về dạy học tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân
    • 1.2.1. Một số khái niệm, thuật ngữ liên quan đến đề tài
      • 1.2.1.1. Dạy học
      • 1.2.1.2. Phương pháp
      • 1.2.1.3. Phương pháp dạy học
      • 1.2.1.4. Dạy học tác phẩm khí nhạc, dạy học tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân
      • 1.2.1.5. Thể loại âm nhạc
      • 1.2.1.6. Thể loại giao hưởng, âm nhạc giao hưởng
      • 1.2.1.7. Âm nhạc thính phòng
      • 1.2.1.8. Thể loại rhapsodie, thể loại nocturne
      • 1.2.1.9. Thang âm, làn điệu
    • 1.2.3. Các thành tố của quá trình dạy học tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân cho sinh viên Sư phạm âm nhạc
• Chương 2: ĐẶC ĐIỂM TRONG CÁC TÁC PHẨM KHÍ NHẠC CỦA NHẠC SĨ ĐỖ HỒNG QUÂN
  • 2.1. Vài nét về nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân
  • 2.2. Tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân
  • 2.3. Những đặc điểm chính trong tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân
    • 2.3.1. Hình thức, cấu trúc tác phẩm
      • 2.3.1.1. Tác phẩm viết cho dàn nhạc giao hưởng
      • 2.3.1.2. Tác phẩm thính phòng
    • 2.3.2. Cách xây dựng chủ đề
      • 2.3.2.1. Xây dựng chủ đề sử dụng các nét giai điệu của làn điệu dân ca
      • 2.3.2.2. Xây dựng chủ đề dựa trên các làn điệu chèo.
      • 2.3.2.3. Xây dựng chủ đề dựa trên chất liệu nhã nhạc cung đình Huế.
      • 2.3.2.4. Sử dụng các thang âm - điệu thức dân tộc
      • 2.3.2.5. Sử dụng các chât liệu từ ca khúc
    • 2.3.3. Phối khí
      • 2.3.3.1. Biên chế dàn nhạc
      • 2.3.3.2. Hiệu quả phối khí trong tác phẩm
  • 2.4. Vai trò và ý nghĩa việc dạy học tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân trong một số môn kiến thức âm nhạc cho sinh viên Sư phạm âm nhạc
• Chương 3: THỰC TRẠNG DẠY HỌC TÁC PHẨM KHÍ NHẠC CỦA NHẠC SĨ ĐỖ HỒNG QUÂN
  • 3.1. Khái quát về địa bàn khảo sát
    • 3.1.1. Vài nét về trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật TW và khoa Sư phạm âm nhạc
      • 3.1.1.1. Trường Đại học Sư phạm nghệ thuật TW
      • 3.1.1.2. Khoa Sư phạm Âm nhạc của trường ĐHSP nghệ thuật TW
    • 3.1.2. Vài nét về trường Đại học Sư phạm Hà Nội và khoa Nghệ thuật
      • 3.1.2.1. Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
      • 3.1.2.2. Khoa nghệ thuật trường Đại học Sư phạm Hà Nội
    • 3.1.3. Vài nét về trường Đại học văn hoá thể thao và du lịch Thanh Hoá
      • 3.1.3.1. Trường Đại học văn hoá thể thao và du lịch Thanh Hoá
      • 3.1.3.2. Khoa Âm nhạc
    • 3.1.4. Đặc điểm của sinh viên Đại học Sư phạm âm nhạc
  • 3.2. Nội dung chương trình đào tạo ngành Đại học Sư phạm âm nhạc và nội dung chương trình dạy học tác phẩm khí nhạc Việt Nam trong một số môn học
    • 3.2.1. Nội dung chương trình đào tạo ngành Đại học Sư phạm âm nhạc
    • 3.2.2. Nội dung chương trình dạy học tác phẩm khí nhạc Việt Nam trong một số môn học
      • 3.2.2.1. Môn Phân tích tác phẩm
      • 3.2.2.2. Môn Âm nhạc Việt Nam/ Lịch sử âm nhạc Việt Nam
  • 3.3. Thực trạng dạy và học các tác phẩm khí nhạc Việt Nam trong một số môn học cho sinh viên Sư phạm âm nhạc
    • 3.3.1. Tình hình dạy của giảng viên
      • 3.3.1.1. Trong môn Phân tích tác phẩm
      • 3.3.1.2. Trong môn Âm nhạc Việt Nam/Lịch sử âm nhạc Việt Nam
    • 3.3.2. Khảo sát về nhận thức vai trò của dạy học tác phẩm khí nhạc Việt Nam
    • 3.3.2. Khảo sát thực trạng học tác phẩm khí nhạc Việt Nam của sinh viên
    • 3.3.3. Đánh giá thực trạng dạy học một số tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân cho sinh viên Sư phạm Âm nhạc
• Chương 4: BIỆN PHÁP DẠY HỌC TÁC PHẨM KHÍ NHẠC CỦA NHẠC SĨ ĐỖ HỒNG QUÂN CHO SINH VIÊN NGÀNH SƯ PHẠM ÂM NHẠC
  • 4.1. Nguyên tắc đề xuất
    • 4.1.1. Đảm bảo tính mục tiêu
    • 4.1.2. Đảm bảo tính hệ thống và đồng bộ
    • 4.1.3. Đảm bảo tính kế thừa, phát triển và khả thi
  • 4.2. Biện pháp dạy tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân cho sinh viên Đại học Sư phạm âm nhạc
    • 4.2.1. Đề xuất lựa chọn một số tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân vào nội dung một số môn học
      • 4.2.1.1. Căn cứ lựa chọn
      • 4.2.1.2. Tiêu chí lựa chọn
      • 4.2.1.3. Dự kiến tác phẩm khí nhạc được lựa chọn
    • 4.2.2. Phương pháp dạy học tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân trong một số môn học
      • 4.2.2.1. Phương pháp dạy cho môn Phân tích tác phẩm
      • 4.2.2.2. Phương pháp dạy cho môn Âm nhạc Việt Nam
    • 4.2.3. Sử dụng phương pháp tích cực trong dạy học tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân
      • 4.2.3.1. Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề
      • 4.2.3.2. Phương pháp thảo luận nhóm
      • 4.2.3.3. Ứng dụng phương tiện nghe nhìn và công nghệ thông tin
    • 4.2.4. Phát triển năng lực cảm thụ âm nhạc cho sinh viên
    • 4.2.5. Dạy học về nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân dưới dạng bài giảng chuyên đề
    • 4.2.6. Một số biện pháp khác
      • 4.2.6.1. Quy trình chuẩn bị của giảng viên để dạy học tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân
      • 4.2.6.2. Nâng cao nhận thức và năng lực chuyên môn cho đội ngũ giảng viên dạy học khí nhạc Việt Nam
  • 4.3. Thực nghiệm sư phạm
    • 4.3.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm
    • 4.3.2. Đối tượng, thời gian và địa điểm thực nghiệm sư phạm
      • 4.3.2.1. Đối tượng thực nghiệm
      • 4.3.2.2. Thời gian thực nghiệm
      • 4.3.2.3. Địa điểm thực nghiệm
    • 4.3.4. Tiến hành thực nghiệm
    • 4.3.5. Kết quả thực nghiệm
    • 4.3.6. Đánh giá quá trình thực nghiệm sư phạm
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ