DẠY HỌC MÔ HÌNH HÓA TRONG MÔN XÁC SUẤT VÀ THỐNG KÊ CHO SINH VIÊN NGÀNH KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH
Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn Toán học
Luận án “Dạy học mô hình hóa trong môn xác suất và thống kê cho sinh viên ngành Kinh tế và Quản trị Kinh doanh” được hoàn thành tại Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của GS.TS Nguyễn Hữu Châu và PGS.TS Nguyễn Danh Nam. Đề tài này nghiên cứu về việc đổi mới phương pháp dạy học (DH) theo định hướng thực tiễn và ứng dụng, phù hợp với các nghị quyết và luật giáo dục hiện hành tại Việt Nam, nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, tư duy sáng tạo của người học.
Luận án chỉ ra rằng Xác suất và Thống kê (XS-TK) là môn học bắt buộc nhưng việc giảng dạy còn gặp khó khăn trong việc làm rõ vai trò của môn học trong các chuyên ngành kinh tế. Mặc dù DH mô hình hóa toán học (MHHTH) đã được nghiên cứu rộng rãi trên thế giới và cho thấy hiệu quả trong việc kết nối toán học với thực tiễn, nhưng tại Việt Nam, đặc biệt là ở bậc đại học cho sinh viên ngành Kinh tế và Quản trị Kinh doanh (KT&QTKD), lĩnh vực này chưa được quan tâm và khai thác đầy đủ trong môn XS-TK.
Mục đích nghiên cứu của luận án là đề xuất các biện pháp DH MHHTH trong môn XS-TK cho sinh viên ngành KT&QTKD, giúp họ có khả năng giải quyết các tình huống chuyên ngành và thực tiễn bằng kiến thức XS-TK thông qua quá trình MHHTH. Để đạt được mục tiêu này, luận án thực hiện các nhiệm vụ: nghiên cứu lý luận về quá trình MHHTH trong XS-TK, quy trình DH MHHTH và các thành tố năng lực MHHTH; khảo sát thực trạng hiểu biết và kỹ năng MHHTH của giảng viên (GV) và sinh viên (SV), cũng như thực trạng DH MHHTH tại các trường đại học; đề xuất các biện pháp sư phạm hiệu quả; và tổ chức thực nghiệm sư phạm để kiểm chứng tính khả thi và hiệu quả của các đề xuất.
Phạm vi nghiên cứu của luận án tập trung vào nội dung giáo trình XS-TK và một số môn chuyên ngành trong chương trình đào tạo khối ngành KT&QTKD. Các phương pháp nghiên cứu bao gồm nghiên cứu lý luận, điều tra, quan sát, phương pháp chuyên gia và thực nghiệm sư phạm. Luận án kỳ vọng sẽ đóng góp về mặt lý luận bằng việc làm rõ quá trình MHHTH trong XS-TK, quy trình DH MHHTH và các thành tố năng lực MHHTH, đồng thời đóng góp thực tiễn thông qua việc làm rõ thực trạng, đề xuất biện pháp DH MHHTH hiệu quả, và cung cấp tài liệu tham khảo cho GV và SV. Cấu trúc luận án gồm 4 chương chính: Những vấn đề lý luận, Nghiên cứu thực tiễn, Tổ chức DH MHHTH, và Thực nghiệm sư phạm, với chương 1 đi sâu vào các khái niệm về mô hình, mô hình toán học, mô hình hóa toán học, năng lực và quá trình MHHTH, cùng bản chất và khó khăn của DH MHHTH trong XS-TK.