Tên luận án:
DẠY HỌC KĨ THUẬT SỐ CHO SINH VIÊN SƯ PHẠM KĨ THUẬT THEO LÍ THUYẾT TẢI NHẬN THỨC
Ngành:
Lí luận và PPDH bộ môn Kĩ thuật Công nghiệp
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án này tập trung giải quyết những thách thức trong việc giảng dạy học phần Kĩ thuật số cho sinh viên sư phạm kĩ thuật, đặc biệt trong bối cảnh kỷ nguyên số và Công nghiệp 4.0. Nghiên cứu chỉ ra rằng các phương pháp dạy học truyền thống, kết hợp với tính trừu tượng và phức tạp của nội dung Kĩ thuật số, thường dẫn đến tải nhận thức cao, ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả học tập của sinh viên.
Dựa trên Lí thuyết tải nhận thức, luận án làm rõ các khái niệm về nhận thức, tải nhận thức, và dạy học theo lí thuyết tải nhận thức. Nghiên cứu phân tích các loại tải nhận thức (nội tại, ngoại lai, lược đồ) phát sinh trong quá trình học tập Kĩ thuật số và đề xuất các mô hình thiết kế dạy học (mô hình 4C-ID và mô hình học tập đa phương tiện) làm cơ sở để kiểm soát các loại tải này. Luận án đề xuất một tiến trình thiết kế dạy học sáu bước, từ phân tích mục tiêu đến thiết kế công cụ đánh giá, nhằm tối ưu hóa quá trình học tập.
Các biện pháp dạy học được đề xuất bao gồm: tổ chức bài học thành các lớp nhiệm vụ học tập để kiểm soát tải nhận thức nội tại, sử dụng đa phương tiện trong dạy học để giảm tải nhận thức ngoại lai, và tổ chức dạy học theo hướng dẫn tự nghiên cứu, sử dụng phần mềm mô phỏng chuyên ngành cho nội dung trừu tượng, cùng với mô hình lớp học đảo ngược để tăng cường thảo luận và luyện tập. Những biện pháp này được thiết kế để tăng cường sự tương tác, hỗ trợ kịp thời cho sinh viên và thúc đẩy quá trình xây dựng lược đồ nhận thức.
Kết quả thực nghiệm sư phạm tại Trường Đại học Sư phạm Kĩ thuật Hưng Yên cho thấy, các bài học được thiết kế và tổ chức theo lí thuyết tải nhận thức đã tác động tích cực đến sự hứng thú, tính tích cực và kết quả học tập của sinh viên. Đánh giá của chuyên gia cũng khẳng định tính cần thiết và khả thi của các biện pháp dạy học được đề xuất, góp phần nâng cao hiệu quả đào tạo ngành Kĩ thuật số.
Mục lục chi tiết:
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
2. Mục đích nghiên cứu
3. Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- 3.1. Khách thể nghiên cứu
- 3.2. Đối tượng nghiên cứu
- 3.3. Phạm vi nghiên cứu
4. Giả thuyết khoa học
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
- 5.1. Xác định cơ sở lí luận và thực tiễn dạy học Kĩ thuật số cho SV sư phạm kĩ thuật theo lí thuyết tải nhận thức.
- 5.2. Xây dựng tiến trình thiết kế và biện pháp dạy học Kĩ thuật số cho SV sư phạm kĩ thuật theo lí thuyết tải nhận thức.
- 5.3. Thiết kế dạy học Kĩ thuật số theo tiến trình và biện pháp được đề xuất theo lí thuyết tải nhận thức.
- 5.4. Kiểm nghiệm đánh giá tính đúng đắn, hợp lí, khả thi của tiến trình, biện pháp dạy học một số nội dung Kĩ thuật số cho SV sư phạm kĩ thuật theo lí thuyết tải nhận thức.
6. Phương pháp nghiên cứu
- 6.1. Các phương pháp nghiên cứu lí luận
- 6.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- 6.3. Các phương pháp hỗ trợ khác
7. Những đóng góp mới của đề tài
- 7.1. Về lí luận
- 7.2. Về thực tiễn
8. Cấu trúc của luận án
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN DẠY HỌC KĨ THUẬT SỐ THEO LÍ THUYẾT TẢI NHẬN THỨC
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về dạy học kĩ thuật theo lí thuyết tải nhận thức
1.2. Một số khái niệm cơ bản
- 1.2.1. Nhận thức
- 1.2.2. Tải nhận thức
- 1.2.3. Lí thuyết tải nhận thức
- 1.2.4. Dạy học
- 1.2.5. Dạy học theo lí thuyết tải nhận thức
1.3. Lí luận về dạy học Kĩ thuật số theo lí thuyết tải nhận thức
- 1.3.1. Cơ sở tâm sinh lí của quá trình nhận thức
- 1.3.2. Nội dung dạy học, dấu hiệu nhận biết tải nhận thức và biểu hiện quá tải trong dạy học Kĩ thuật số
- 1.3.3. Bản chất của dạy học Kĩ thuật số theo lí thuyết tải nhận thức
- 1.3.4. Mô hình thiết kế dạy học kiểm soát tải nhận thức
- 1.3.5. Tiến trình thiết kế dạy học Kĩ thuật số theo lí thuyết tải nhận thức
- 1.3.6. Nguyên tắc dạy học Kĩ thuật số theo lí thuyết tải nhận thức
1.4. Cơ sở thực tiễn dạy học Kĩ thuật số cho sinh viên đại học sư phạm kĩ thuật
- 1.4.1. Mục đích, địa bàn, khách thể khảo sát
- 1.4.1.1. Mục đích
- 1.4.1.2. Địa bàn
- 1.4.1.3. Khách thể khảo sát
- 1.4.2. Phương pháp và kĩ thuật khảo sát
- 1.4.2.1. Phương pháp khảo sát
- 1.4.2.2. Kĩ thuật khảo sát
- 1.4.3. Nội dung điều tra
- 1.4.4. Phân tích kết quả
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
CHƯƠNG 2 BIỆN PHÁP DẠY HỌC KĨ THUẬT SỐ CHO SINH VIÊN SƯ PHẠM KĨ THUẬT THEO LÍ THUYẾT TẢI NHẬN THỨC
2.1. Giới thiệu chương trình Kĩ thuật số trong chương trình đào tạo tại các trường đại học Sư phạm Kĩ thuật
- 2.1.1. Mục tiêu học phần Kĩ thuật số
- 2.1.2. Đặc điểm nội dung học phần Kĩ thuật số
2.2. Tiến trình tổ chức dạy học học phần Kĩ thuật số theo lí thuyết tải nhận thức
2.3. Biện pháp dạy học Kĩ thuật số theo lí thuyết tải nhận thức
- 2.3.1. Kiểm soát tải nhận thức bắt buộc thông qua việc tổ chức bài học thành các lớp nhiệm vụ học tập
- 2.3.2. Giảm tải nhận thức ngoại lai thông qua sử dụng đa phương tiện trong dạy học
- 2.3.3. Kiểm soát tải nhận thức thông qua tổ chức dạy học
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
CHƯƠNG 3 KIỂM NGHIỆM VÀ ĐÁNH GIÁ
3.1. Mục đích và nhiệm vụ
- 3.1.1. Mục đích
- 3.1.2. Nhiệm vụ
3.2. Phương pháp thực nghiệm
- 3.2.1. Đối tượng thực nghiệm
- 3.2.2. Nội dung thực nghiệm
- 3.2.3. Tiến trình thực nghiệm
- 3.2.4. Phân tích kết quả thực nghiệm
- 3.2.4.1. Đánh giá định lượng về kết quả học tập trước thực nghiệm
- 3.2.4.2. Đánh giá kết quả học tập sau thực nghiệm
3.3. Phương pháp chuyên gia
- 3.3.1. Chuẩn bị tài liệu xin ý kiến chuyên gia
- 3.3.2. Nội dung tiến hành
- 3.3.3. Đánh giá kết quả
- 3.3.3.1. Đánh giá về bài học được thiết kế dựa trên lí thuyết tải nhận thức
- 3.3.3.2. Đánh giá hiệu quả về cách thức tổ chức dạy học dựa trên lí thuyết tải nhận thức
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận
2. Khuyến nghị
- 2.1. Đối với các trường đại học sư phạm kĩ thuật
- 2.2. Đối với giảng viên giảng dạy các học phần kĩ thuật
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN