Luận án Đánh Giá Nghệ Thuật Kiến Trúc Và Kỹ Thuật Xây Dựng Tháp Chăm Nhằm Phục Vụ Công Tác Bảo Tồn

Tên luận án:

ĐÁNH GIÁ NGHỆ THUẬT KIẾN TRÚC VÀ KỸ THUẬT XÂY DỰNG THÁP CHĂM NHẰM PHỤC VỤ CÔNG TÁC BẢO TỒN

Ngành:

Kiến trúc công trình

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ kiến trúc này, với tựa đề "Đánh giá nghệ thuật kiến trúc và kỹ thuật xây dựng Tháp Chăm nhằm phục vụ công tác bảo tồn", do Hồ Thế Vinh thực hiện tại Trường Đại học Xây dựng vào năm 2018, tập trung vào việc đánh giá một cách có hệ thống các giá trị kiến trúc và kỹ thuật xây dựng độc đáo của các Đền Tháp Chăm.

Nghiên cứu chỉ ra rằng các Đền Tháp Chăm ở miền Trung Việt Nam mang giá trị sâu sắc về lịch sử, văn hóa, nghệ thuật và kỹ thuật. Tuy nhiên, các công trình này đang xuống cấp nghiêm trọng, một phần do thiếu hiểu biết chính xác về phương pháp xây dựng nguyên gốc và các đặc điểm kiến trúc riêng biệt của chúng. Các nghiên cứu trước đây thường chỉ dừng lại ở mô tả khái quát hoặc phân tích cục bộ, chưa có cái nhìn tổng quan về mối liên hệ giữa hình thức kiến trúc, kỹ thuật xây dựng, điêu khắc và vật liệu, cũng như bối cảnh văn hóa, lịch sử.

Mục tiêu của luận án là phát hiện, lý giải và làm rõ hơn các giá trị vốn có của nghệ thuật kiến trúc và kỹ thuật xây dựng Tháp Chăm, từ đó cung cấp cơ sở khoa học cho công tác bảo tồn các kiến trúc Tháp Chăm hiện nay, đặc biệt là tại khu vực Quảng Nam – Đà Nẵng. Luận án sử dụng các phương pháp khảo sát điền dã, hình ảnh, chuyên gia, phân tích tổng hợp và thực nghiệm.

Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc bổ sung tư liệu nghiên cứu về kiến trúc Đền Tháp Chăm, đánh giá các giá trị kiến trúc và kỹ thuật xây dựng để làm cơ sở khoa học cho các ứng dụng liên ngành (đặc biệt trong kiến trúc và xây dựng), mở ra hướng nghiên cứu mới về phương pháp xây dựng có ưu điểm, và đề xuất các giải pháp hợp lý cho việc bảo tồn và tu bổ các kiến trúc Đền Tháp Chăm.

Nội dung luận án đi sâu vào các cơ sở lịch sử, tự nhiên, văn hóa, xã hội và tín ngưỡng ảnh hưởng đến kiến trúc Chăm; phân tích vật liệu (gạch), chất kết dính (như dầu rái, chai phà) và kỹ thuật xây dựng không chất kết dính độc đáo. Đồng thời, luận án cũng xem xét các cơ sở quy hoạch, kiến trúc (bố cục vũ trụ quan, tường dày, vòm cuốn) và nghệ thuật trang trí (chạm khắc trực tiếp trên tháp) của các công trình này. Từ đó, luận án đề xuất các giải pháp bảo tồn và tu bổ cụ thể, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì tính nguyên gốc và chân xác của di tích.

Mục lục chi tiết:

• CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN THÁP CHĂM – DẤU ẤN VĂN HÓA ĐẶC SẮC CỦA DÂN TỘC CHĂM TRÊN DÃI ĐẤT MIỀN TRUNG VIỆT NAM

  • 1.1. Khái quát nhà nước Chăm pa (TK IV – XVII)
  • 1.2. Thực trạng tồn tại các Tháp Chăm hiện nay
  • 1.3. Tổng quan về công tác bảo tồn các Tháp Chăm
  • 1.4. Tổng quan về các công trình nghiên cứu tháp Chăm
    • 1.4.1. Những nghiên cứu tổng quan
    • 1.4.2. Những nghiên cứu trên các kiến trúc đền tháp
    • 1.4.3. Đánh giá chung về các nghiên cứu
  • 1.5. Những vấn đề tồn tại trong nghiên cứu – bảo tồn tháp Chăm và hướng nghiên cứu đặt ra của tác giả
  • 1.6. Tiểu kết

• CHƯƠNG 2 CƠ SỞ KHOA HỌC ĐỂ ĐÁNH GIÁ NGHỆ THUẬT KIẾN TRÚC VÀ KỸ THUẬT XÂY DỰNG THÁP CHĂM

  • 2.1. Các cơ sở pháp lý
  • 2.2. Hệ thống tiêu chí và phương pháp đánh giá giá trị di sản
  • 2.3. Cơ sở về lịch sử - tự nhiên và văn hóa - xã hội
    • 2.3.1. Các yếu tố tự nhiên
    • 2.3.2. Yếu tố chính trị - lịch sử
    • 2.3.3. Đặc điểm về kinh tế - văn hóa - xã hội và tín ngưỡng
  • 2.4. Cơ sở để đánh giá các giá trị về kỹ thuật xây dựng
    • 2.4.1. Vật liệu xây dựng-Gạch
    • 2.4.2. Chất kết dính
    • 2.4.3. Kỹ thuật xây dựng không chất kết dính
  • 2.5. Cơ sở quy hoạch và kiến trúc
    • 2.5.1. Quy hoạch
    • 2.5.2. Kiến trúc
  • 2.6. Cơ sở về nghệ thuật trang trí
    • 2.6.1. Các loại hình trang trí
    • 2.6.2. Phương thức thể hiện trang trí trên các công trình kiến trúc
  • 2.7. Cơ sở lý luận và thực tiễn về bảo tồn và trùng tu các công trình kiến trúc đền tháp Chăm
    • 2.7.1. Cơ sở lý luận
    • 2.7.2. Cơ sở thực tiễn

• CHƯƠNG 3. ĐỀ XUẤT VỀ CÁC GIẢI PHÁP BẢO TỒN THÁP CHĂM HIỆN NAY

  • 3.1. Đánh giá các giá trị trong nghệ thuật và kỹ thuật xây dựng Tháp
    • 3.1.1. Những giá trị chung trong nghệ thuật kiến trúc và kỹ thuật xây dựng Tháp
    • 3.1.2. Đánh giá các giá trị riêng cho từng Tháp và cụm Tháp tại khu vực nghiên cứu
  • 3.2. Những nhận định có tính chuyên khảo của Luận Án về phương pháp xây dựng Tháp của người Chăm
  • 3.3. Các giải pháp cho việc bảo tồn - tu bổ Tháp trên cơ sở vận dụng những nhận định về phương pháp xây dựng Tháp của người Chăm
    • 3.3.1. Nguyên tắc chung
    • 3.3.2. Nguyên tắc đặc thù cho các Tháp Chăm
    • 3.3.3. Giải pháp thực hiện
    • 3.3.4. Đề xuất tổ chức quản lý thực hiện
    • 3.3.5. Bàn luận về các kết quả nghiên cứu

• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

  • I. Kết luận
  • II. Kiến nghị