ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ HỌC LÂM SÀNG NHIỄM NẤM Ở TRẺ SƠ SINH VÀ HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ DỰ PHÒNG BẰNG FLUCONAZOLE TRÊN TRẺ ĐẺ NON
Nhi khoa (Mã số: 62720135)
Luận án "Đặc điểm dịch tễ học lâm sàng nhiễm nấm ở trẻ sơ sinh và hiệu quả điều trị dự phòng bằng fluconazole trên trẻ đẻ non" của tác giả Thái Bằng Giang, được hoàn thành tại Trường Đại học Y Hà Nội năm 2021. Nghiên cứu này được thực hiện trong bối cảnh nhiễm trùng do nấm là bệnh lý nặng, có nguy cơ tử vong cao ở trẻ sơ sinh non tháng, đặc biệt trong môi trường bệnh viện do hệ miễn dịch chưa hoàn chỉnh và các can thiệp y tế xâm lấn kéo dài. Các tác nhân gây bệnh chủ yếu là Candida albicans và Candida parapsilosis. Tại Việt Nam, chưa có nghiên cứu nào mô tả đặc điểm dịch tễ học lâm sàng nhiễm nấm ở trẻ sơ sinh, cũng như chưa có hướng dẫn cụ thể về điều trị dự phòng nhiễm nấm cho trẻ đẻ non.
Luận án đặt ra hai mục tiêu chính: một là mô tả đặc điểm dịch tễ học lâm sàng nhiễm nấm ở trẻ sơ sinh điều trị tại Khoa Sơ sinh Bệnh viện Nhi Trung ương, và hai là đánh giá hiệu quả dự phòng nhiễm nấm của fluconazole trên trẻ đẻ non.
Về phương pháp, mục tiêu đầu tiên được thực hiện bằng nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 49 trẻ sơ sinh nhiễm nấm từ tháng 02/2016 đến 02/2017. Mục tiêu thứ hai là nghiên cứu can thiệp lâm sàng có đối chứng trên 114 trẻ đẻ non (dưới 7 ngày tuổi, cân nặng dưới 1500gr, có từ 2 yếu tố nguy cơ nhiễm trùng do nấm trở lên) từ tháng 8/2017 đến 12/2018, được chia ngẫu nhiên thành nhóm dự phòng (sử dụng fluconazole liều 6mg/kg/48h tiêm tĩnh mạch) và nhóm chứng.
Những đóng góp mới và kết quả chính của luận án cho thấy: các triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng của nhiễm nấm ở trẻ sơ sinh rất khó phân biệt với nhiễm khuẩn khác, thường biểu hiện li bì, giảm phản xạ, giảm trương lực cơ, da xanh tái, bú kém, chậm tiêu và thường không sốt. Giảm tiểu cầu là triệu chứng cận lâm sàng chủ yếu. Tỷ lệ nhiễm nấm ở trẻ sơ sinh là 1,15% (49/4264 trẻ), với tỷ lệ tử vong rất cao (42,9%). Nhiễm nấm máu chiếm đa số (85,7%), chủ yếu do Candida albicans (67,3%), thường xảy ra sau 3 tuần nằm viện.
Nghiên cứu cũng chứng minh điều trị dự phòng nhiễm nấm bằng fluconazole có hiệu quả tốt đối với trẻ sơ sinh cân nặng dưới 1500gr, làm giảm đáng kể tỷ lệ nhiễm nấm (5,4% ở nhóm dự phòng so với 24,1% ở nhóm chứng, p < 0,05) và tăng tỷ lệ sống (67,8% so với 48,3%, p < 0,05). Nguy cơ nhiễm nấm của nhóm chứng cao gấp 5,6 lần so với nhóm dự phòng. Luận án khuyến nghị điều trị dự phòng bằng fluconazole liều 6mg/kg/48h cho các trẻ sơ sinh cân nặng dưới 1500gr có các can thiệp xâm lấn, bắt đầu sau 2 tuần điều trị tại bệnh viện để giảm nguy cơ nhiễm nấm.