Luận án Công lý và sự thể hiện công lý trong Hiến pháp Việt Nam

Tên luận án:

Không được cung cấp trong văn bản.

Ngành:

Không được cung cấp trong văn bản.

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu, hệ thống hóa và phân tích sâu rộng về Chế độ pháp lý (CL), bao gồm việc đưa ra định nghĩa cụ thể, toàn diện cùng với cơ sở kinh tế - xã hội, các thành tố thiết yếu, đặc điểm cơ bản và phân loại CL. Công trình đặc biệt nhấn mạnh vai trò nền tảng của Hiến pháp trong tổ chức và quản lý xã hội, đồng thời phân tích các phương diện thể hiện của CL trong các chế định cơ bản của Hiến pháp, từ Lời nói đầu, chế định quyền con người, quyền công dân, thiết lập nền kinh tế tự do, nguyên tắc phân phối, cho đến chế định về Nhà nước pháp quyền (NNPQ), quyền lập pháp, hành pháp, cơ chế bảo hiến và đặc biệt là quyền tư pháp với nhiệm vụ bảo vệ CL.

Nghiên cứu cũng đi sâu vào giá trị của CL qua các bản Hiến pháp Việt Nam, đặc biệt là Hiến pháp năm 2013. Luận án làm rõ cách Hiến pháp 2013 định danh và tuyên ngôn CL là giá trị cốt lõi, khẳng định tính chính nghĩa của cách mạng và sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, thiết lập mô hình NNPQ XHCN, cơ chế phân phối CL qua kinh tế thị trường định hướng XHCN, cũng như giao nhiệm vụ bảo vệ CL cho Tòa án và thực hành công tố, kiểm sát tư pháp cho Viện kiểm sát nhân dân. Bên cạnh đó, luận án đánh giá thực tiễn hoạt động bảo vệ CL của tòa án thông qua các tiêu chí về thẩm quyền thụ lý, tính chính xác của phán quyết và niềm tin công chúng.

Từ những phân tích trên, luận án đề xuất các quan điểm, nguyên tắc và một hệ thống đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thúc đẩy và bảo vệ CL. Các giải pháp này tập trung vào việc hoàn thiện lý luận của Đảng Cộng sản Việt Nam về CL trong Nhà nước pháp quyền XHCN, tiếp tục hoàn thiện các chế định của Hiến pháp năm 2013 liên quan đến CL, và nghiên cứu các biện pháp triển khai thi hành Hiến pháp năm 2013 cùng các luật một cách kịp thời và hiệu quả.

Tổng kết lại, luận án đã làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn về CL tại Việt Nam trong bối cảnh cải cách hành chính, pháp luật, tư pháp, xây dựng NNPQ XHCN và hội nhập quốc tế. Kết quả nghiên cứu không chỉ cung cấp cái nhìn toàn diện, sâu sắc, khoa học về hoạt động thúc đẩy và bảo vệ CL, góp phần tích cực bảo vệ quyền con người, quyền công dân, mà còn đóng góp vào việc hoàn thiện lý luận về CL. Luận án có giá trị làm tài liệu tham khảo cho nghiên cứu, giảng dạy lý luận nhà nước và pháp luật, hỗ trợ xây dựng đường lối lãnh đạo của Đảng, sửa đổi Hiến pháp và các đạo luật liên quan, đồng thời hữu ích cho các nhà lập pháp, hành pháp, tư pháp trong quá trình xây dựng NNPQ XHCN.

Mục lục chi tiết:

• 1. Các kết quả chính

  • Luận án hệ thống hoá và phân tích, đánh giá các công trình nghiên cứu lý luận và thực tiễn trong và ngoài nước liên quan đến CL, từ đó, đưa ra định nghĩa CL với những yếu tố nội hàm cụ thể, toàn diện, đồng thời khái quát cơ sở kinh tế – xã hội cho sự hình thành và phát triển; các thành tố thiết yếu, các đặc điểm cơ bản và phân loại CL.
  • Luận án phân tích vai trò nền tảng của Hiến pháp trong tổ chức và quản lý xã hội và các phương diện thể hiện cơ bản của CL trong các chế định cơ bản của Hiến pháp như: Lời nói đầu; chế định quyền con người, quyền công dân; chế định về thiết lập nền kinh tế tự do và nguyên tắc phân phối; chế định về NNPQ, thiết lập quyền lập pháp, quyền hành pháp và cơ chế bảo hiến; và đặc biệt là chế định về quyền tư pháp, nhánh quyền lực có nhiệm vụ hàng đầu là bảo vệ CL.
  • Luận án phân tích giá trị CL qua các bản hiến pháp Việt Nam, đặc biệt là Hiến pháp năm 2013 qua các khía cạnh cơ bản: Định danh và tuyên ngôn CL là một giá trị cơ bản của cộng đồng xã hội; Khẳng định tính chính nghĩa của cuộc cách mạng giành chính quyền và tính chính đáng trong sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước; Bảo vệ các quyền con người, quyền công dân, đặc biệt là các quyền trong tố tụng; Thiết lập mô hình NNPQ XHCN, chế định về Quốc hội, Chính phủ và bảo vệ hiến pháp; Thiết lập cơ chế CL phân phối thông qua chế định về nền KTTT định hướng XHCN; Thiết lập quyền tư pháp và giao Tòa án nhiệm vụ bảo vệ CL, giao VKSND nhiệm vụ thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp.
  • Luận án đánh giá khái quát bức tranh tổng thể về thực tiễn hoạt động bảo vệ CL của tòa án thông qua các tiêu chí về thẩm quyền thụ lý/từ chối thụ lý, tính chính xác của phán quyết và cảm nhận, niềm tin đối với các phán quyết đó.
  • Luận án nêu các quan điểm, nguyên tắc và đề xuất một hệ thống đồng bộ các nhóm giải pháp chủ yếu nâng cao hiệu quả thúc đẩy và bảo vệ CL, trong đó, tập trung hoàn thiện lý luận của Đảng Cộng sản Việt Nam về CL trong Nhà nước pháp quyền XHCN, tiếp tục hoàn thiện một số chế định của Hiến pháp năm 2013 về CL; nghiên cứu các biện pháp tổ chức triển khai thi hành kịp thời, đồng bộ, hiệu quả Hiến pháp năm 2013 và các luật.

• 2. Kết luận

  • Luận án đã nghiên cứu, làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn về CL ở Việt Nam trong bối cảnh cải cách hành chính, cải cách pháp luật, cải cách tư pháp, xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN và hội nhập quốc tế sâu rộng. Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần đưa ra cách nhìn toàn diện, sâu sắc, khoa học về lý luận và thực tiễn hoạt động thúc đẩy và bảo vệ CL ở nước ta, qua đó góp phần tích cực bảo vệ quyền con người, quyền công dân, đồng thời, góp phần hoàn thiện lý luận về CL.
  • Kết quả nghiên cứu luận án có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các hoạt động nghiên cứu và giảng dạy lý luận nhà nước và pháp luật, là nguồn tham khảo đối với việc xây dựng và hoàn thiện đường lối lãnh đạo của Đảng; sửa đổi, bổ sung một số chế định của Hiến pháp, các đạo luật về tố tụng và các văn bản có liên quan; đồng thời, là nguồn tài liệu hữu ích phục vụ cho các nhà lập pháp, hành pháp, tư pháp trong quá trình xây dựng NNPQ XHCN.