Tên luận án:
CƠ CHẾ PHÁP LÝ KIỂM SOÁT QUYỀN LẬP QUY CỦA CHÍNH PHỦ VIỆT NAM
Ngành:
LÝ LUẬN VÀ LỊCH SỬ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án tiến sĩ này tập trung nghiên cứu cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam, một vấn đề cấp thiết nhằm đảm bảo quyền lực nhà nước thực sự thuộc về nhân dân và hoạt động hiệu quả. Quyền lập quy của Chính phủ, mặc dù mang tính chủ động và linh hoạt, tiềm ẩn nguy cơ lạm quyền, đòi hỏi một cơ chế kiểm soát chặt chẽ. Thực tiễn cho thấy cơ chế pháp lý hiện hành vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập.
Nghiên cứu của luận án làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ. Luận án xác lập khái niệm, đặc điểm, các yếu tố cấu thành của cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy, bao gồm thể chế pháp lý, thiết chế và phương thức vận hành. Đồng thời, luận án phân tích thực trạng của cơ chế này tại Việt Nam, chỉ ra những thành tựu đạt được và những hạn chế, bất cập còn tồn tại cùng với các nguyên nhân khách quan và chủ quan. Để hoàn thiện cơ chế này, luận án đề xuất các quan điểm chỉ đạo và hệ thống giải pháp toàn diện. Các giải pháp bao gồm hoàn thiện thể chế pháp lý về kiểm soát của Quốc hội, cơ chế tự kiểm soát của Chính phủ, kiểm soát của Tòa án nhân dân và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cũng như hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy và nâng cao năng lực cán bộ, công chức trong các thiết chế kiểm soát. Mục tiêu cuối cùng là nâng cao hiệu quả vận hành của cơ chế pháp lý, góp phần xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Mục lục chi tiết:
- Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU
- 1.1. TỔNG QUAN NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
- 1.1.1. Những công trình nghiên cứu ở trong nước
- 1.1.1.1. Những công trình nghiên cứu liên quan đến quyền lập quy và kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ
- 1.1.1.2. Những công trình nghiên cứu liên quan đến cơ chế pháp lý và cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ
- 1.1.2. Những công trình nghiên cứu ở nước ngoài
- 1.2. ĐÁNH GIÁ CHUNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU
- 1.2.1. Đánh giá chung những kết quả nghiên cứu được luận án kế thừa, tiếp tục phát triển
- 1.2.2. Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu
- Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CƠ CHẾ PHÁP LÝ KIỂM SOÁT QUYỀN LẬP QUY CỦA CHÍNH PHỦ
- 2.1. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, VAI TRÒ CỦA CƠ CHẾ PHÁP LÝ KIỂM SOÁT QUYỀN LẬP QUY CỦA CHÍNH PHỦ
- 2.1.1. Khái niệm quyền lập quy, quyền lập quy của Chính phủ
- 2.1.1.1. Khái niệm về quyền lập quy
- 2.1.1.2. Khái niệm, đặc điểm quyền lập quy của Chính phủ
- 2.1.2. Khái niệm cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ
- 2.1.3. Đặc điểm, vai trò của cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ
- 2.1.3.1. Đặc điểm của cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ
- 2.1.3.2. Vai trò của cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam
- 2.2. CÁC YẾU TỐ CẤU THÀNH CỦA CƠ CHẾ PHÁP LÝ KIỂM SOÁT QUYỀN LẬP QUY CỦA CHÍNH PHỦ
- 2.2.1. Thể chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ
- 2.2.2. Thiết chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ
- 2.2.3. Phương thức vận hành của cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ
- 2.3. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CƠ CHẾ PHÁP LÝ KIỂM SOÁT QUYỀN LẬP QUY CỦA CHÍNH PHỦ
- 2.4. CƠ CHẾ PHÁP LÝ KIỂM SOÁT QUYỀN LẬP QUY CỦA CHÍNH PHỦ Ở MỘT SỐ QUỐC GIA VÀ GIÁ TRỊ THAM KHẢO CHO VIỆT NAM
- 2.4.1. Cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ ở một số quốc gia
- 2.4.2. Một số giá trị tham khảo cho Việt Nam
- Chương 3: THÀNH TỰU VÀ HẠN CHẾ CỦA CƠ CHẾ PHÁP LÝ KIỂM SOÁT QUYỀN LẬP QUY CỦA CHÍNH PHỦ VIỆT NAM VÀ NGUYÊN NHÂN
- 3.1. THÀNH TỰU CỦA CƠ CHẾ PHÁP LÝ KIỂM SOÁT QUYỀN LẬP QUY CỦA CHÍNH PHỦ VIỆT NAM VÀ NGUYÊN NHÂN CỦA THÀNH TỰU
- 3.1.1. Thành tựu của cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam
- 3.1.1.1. Thành tựu về kiểm soát của Quốc hội đối với quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam
- 3.1.1.2. Thành tựu về kiểm soát của Chủ tịch nước đối với quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam
- 3.1.1.3. Thành tựu về tự kiểm soát đối với quyền lập quy của Chính phủ
- 3.1.1.4. Thành tựu về kiểm soát của Toà án nhân dân đối với quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam
- 3.1.1.5. Thành tựu về kiểm soát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức tổ chức thành viên của Mặt trận đối với quyền lập quy của Chính phủ
- 3.1.2. Nguyên nhân của những thành tựu
- 3.2. HẠN CHẾ CỦA CƠ CHẾ PHÁP LÝ KIỂM SOÁT QUYỀN LẬP QUY CỦA CHÍNH PHỦ VIỆT NAM VÀ NGUYÊN NHÂN CỦA HẠN CHẾ
- 3.2.1. Hạn chế của cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam
- 3.2.1.1. Hạn chế về kiểm soát của Quốc hội đối với quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam
- 3.1.1.2. Hạn chế về kiểm soát của Chủ tịch nước đối với quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam
- 3.1.1.3. Hạn chế về tự kiểm soát đối với quyền lập quy của Chính phủ
- 3.2.1.4. Hạn chế về kiểm soát của Toà án Nhân dân đối với quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam
- 3.2.1.5. Hạn chế về kiểm soát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận đối với quyền lập quy của Chính phủ
- 3.2.2. Nguyên nhân của những hạn chế
- Chương 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC XÂY DỰNG VÀ HOÀN THIỆN CƠ CHẾ PHÁP LÝ KIỂM SOÁT QUYỀN LẬP QUY CỦA CHÍNH PHỦ VIỆT NAM HIỆN NAY
- 4.1. QUAN ĐIỂM TIẾP TỤC XÂY DỰNG VÀ HOÀN THIỆN CƠ CHẾ PHÁP LÝ KIỂM SOÁT QUYỀN LẬP QUY CỦA CHÍNH PHỦ VIỆT NAM HIỆN NAY
- 4.1.1. Xây dựng và hoàn thiện cơ chế pháp lý về kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ phải đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ của cơ chế kiểm soát quyền lực Nhà nước ở Việt Nam hiện nay
- 4.1.2. Xây dựng và hoàn thiện cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ bảo đảm quán triệt đầy đủ các quan điểm, chủ trương của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09-11-2022 của Ban Chấp hành Trung ương về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới
- 4.1.3. Xây dựng và hoàn thiện cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam cần có sự tham khảo kinh nghiệm của một số quốc gia, vận những giá trị phù hợp với thực tiễn của Việt Nam
- 4.1.4. Xây dựng và hoàn thiện cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam cần bảo đảm tính toàn diện, thống nhất và đồng bộ
- 4.2. GIẢI PHÁP TIẾP TỤC XÂY DỰNG VÀ HOÀN THIỆN CƠ CHẾ PHÁP LÝ KIỂM SOÁT QUYỀN LẬP QUY CỦA CHÍNH PHỦ VIỆT NAM
- 4.2.1. Giải pháp tiếp tục xây dựng và hoàn thiện kiểm soát của Quốc hội đối với quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam
- 4.2.1.1. Xây dựng và hoàn thiện thể chế pháp lý về kiểm soát của Quốc hội đối với quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam
- 4.2.1.2. Hoàn thiện tổ chức bộ máy của thiết chế Quốc hội đối với kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam
- 4.2.1.3. Giải pháp về phương thức vận hành kiểm soát của Quốc hội đối với quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam
- 4.2.2. Giải pháp tiếp tục xây dựng và hoàn thiện kiểm soát của Chủ tịch nước đối với quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam
- 4.2.2.1. Xây dựng và hoàn thiện thể chế pháp lý về kiểm soát của Chủ tịch nước đối với quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam
- 4.2.2.2. Hoàn thiện tổ chức bộ máy của thiết chế Chủ tịch nước đối với kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ
- 4.2.2.3. Giải pháp về phương thức vận hành kiểm soát của thiết chế Chủ tịch nước đối với quyền lập quy của Chính phủ
- 4.2.3. Giải pháp tiếp tục xây dựng và hoàn thiện cơ chế tự kiểm soát đối với quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam
- 4.2.3.1. Xây dựng và hoàn thiện thể chế pháp lý về tự kiểm soát đối với quyền lập quy của Chính phủ
- 4.2.3.2. Hoàn thiện tổ chức bộ máy của thiết chế tự kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ
- 4.2.3.3. Giải pháp về phương thức vận hành tự kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ
- 4.2.4. Giải pháp tiếp tục xây dựng và hoàn thiện kiểm soát của Toà án Nhân dân đối với quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam
- 4.2.4.1. Xây dựng và hoàn thiện thể chế pháp lý về kiểm soát của Toà án Nhân dân đối với quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam
- 4.2.4.2. Hoàn thiện tổ chức bộ máy của thiết chế Toà án Nhân dân đối với kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam
- 4.2.4.3. Giải pháp về phương thức vận hành kiểm soát của Tòa án Nhân dân đối với quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam
- 4.2.5. Giải pháp tiếp tục xây dựng và hoàn thiện kiểm soát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận đối với quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam
- 4.2.5.1. Xây dựng và hoàn thiện thể chế pháp lý về kiểm soát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận đối với quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam
- 4.2.5.2. Hoàn thiện tổ chức bộ máy của thiết chế Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận đối với kiểm soát quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam
- 4.2.5.3. Giải pháp về phương thức vận hành kiểm soát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận đối với quyền lập quy của Chính phủ