Luận án Bảo tồn và phát huy nhạc cụ truyền thống của người Ê Đê ở tỉnh Đắk Lắk

Tên luận án:

BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY NHẠC CỤ TRUYỀN THỐNG CỦA NGƯỜI Ê ĐÊ Ở TỈNH ĐẮK LẮK

Ngành:

Quản lý văn hóa

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Bảo tồn và phát huy nhạc cụ truyền thống của người Ê Đê ở tỉnh Đắk Lắk" của Lý Vân Linh Niê Kdăm (2023) thuộc ngành Quản lý văn hóa, được thực hiện trong bối cảnh "Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên" được UNESCO công nhận, nhưng các nhạc cụ truyền thống khác của người Ê Đê đang đối mặt với nguy cơ mai một do biến đổi đời sống và toàn cầu hóa. Đề tài nhằm nghiên cứu thực trạng tồn tại và thực hành nhạc cụ truyền thống của người Ê Đê tại Đắk Lắk dưới góc độ quản lý nhà nước về văn hóa, từ đó đề xuất các giải pháp bảo vệ và phát huy giá trị bản sắc văn hóa tộc người.

Nghiên cứu sử dụng lý thuyết Cấu trúc - chức năng và "10 chức năng của âm nhạc" của Alan P. Merriam để nhận diện giá trị, phân tích thực trạng tồn tại, thực hành, và tình hình quản lý nhà nước đối với nhạc cụ truyền thống Ê Đê. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các địa điểm Buôn Ma Thuột, Cư Mgar, M'Đrak (Đắk Lắk) từ những năm 1970 đến nay.

Luận án khái quát về tỉnh Đắk Lắk và người Ê Đê, khẳng định sự cần thiết của việc nghiên cứu để bảo tồn di sản. Các nhạc cụ truyền thống của người Ê Đê được tiếp cận từ góc độ chức năng (biểu hiện cảm xúc, thưởng thức thẩm mỹ, giải trí, phản ứng thể chất, thực thi chuẩn mực xã hội, xác nhận tổ chức xã hội và nghi lễ tôn giáo) và thực hành trong sinh hoạt cộng đồng. Nghiên cứu chỉ ra rằng nhiều nhạc cụ đã thất truyền hoặc thay đổi chức năng, được cải biến cho mục đích biểu diễn chuyên nghiệp thay vì sử dụng trong cộng đồng.

Hoạt động quản lý nhà nước về bảo tồn và phát huy di sản nhạc cụ truyền thống tại Đắk Lắk đã đạt được một số kết quả ban đầu, như tạo không gian và ứng dụng mới chủ yếu cho cồng chiêng, nhưng các nhạc cụ khác vẫn đối mặt với nguy cơ mai một. Luận án đưa ra các giải pháp dựa trên chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và nguyện vọng của cộng đồng, tập trung vào chuyển đổi chức năng của nhạc cụ (giáo dục, biểu tượng, nhận thức) và thực thi các hoạt động bảo tồn - phát huy (sưu tầm, kiểm kê, tư liệu hóa, đào tạo nguồn nhân lực, hợp tác quốc tế) để đảm bảo sự phát triển bền vững của di sản văn hóa này trong đời sống đương đại. Mục tiêu là phục hồi và sử dụng nhạc cụ truyền thống với những chức năng mới phù hợp với thời đại, phục vụ cộng đồng và bảo tồn bản sắc văn hóa.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Lý do lựa chọn đề tài
  • 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
    • 2.1. Mục đích nghiên cứu
    • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu
    • 4.1. Câu hỏi nghiên cứu
    • 4.2. Giả thuyết nghiên cứu
  • 5. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
    • 5.1. Cách tiếp cận
    • 5.2. Phương pháp nghiên cứu
  • 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
    • 6.1. Ý nghĩa khoa học
    • 6.2. Ý nghĩa thực tiễn
  • 7. Kết cấu của luận án

• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ NHẠC CỤ TRUYỀN THỐNG CỦA NGƯỜI Ê ĐÊ Ở TỈNH ĐẮK LẮK

  • 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
    • 1.1.1. Các công trình nghiên cứu về người Ê Đê ở Tây Nguyên
      • 1.1.1.1. Những tài liệu nước ngoài
      • 1.1.1.2. Công trình nghiên cứu trong nước
    • 1.1.2. Các công trình nghiên cứu về âm nhạc, nhạc cụ của các dân tộc Tây nguyên và người Ê Đê
      • 1.1.2.1 Những nghiên cứu nước ngoài
      • 1.1.2.2. Những nghiên cứu trong nước về âm nhạc và nhạc cụ của các dân tộc Tây Nguyên và người Ê Đê ở Đắk Lắk
    • 1.1.3. Những nghiên cứu lý thuyết chung về Âm nhạc dân tộc học, Quản lý văn hóa, về bảo tồn và phát huy di sản phi vật thể
      • 1.1.3.1 Những tài liệu trong và ngoài nước về các lý thuyết nghiên cứu âm nhạc và âm nhạc dân tộc học
      • 1.1.3.2. Các tài liệu về chính sách Quản lý Văn hóa, về bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể
  • 1.2. Cơ sở lý luận
    • 1.2.1. Các khái niệm liên quan
    • 1.2.2. Lý thuyết chức năng và chức năng luận - cấu trúc
    • 1.2.3. Lý luận về bảo tồn và phát huy
      • 1.2.3.1. Quan điểm về bảo tồn và phát huy
      • 1.2.3.2. Nội dung quản lý nhà nước đối với bảo tồn và phát huy nhạc cụ truyền thống
      • 1.2.3.3. Vai trò của cộng đồng và các bên liên quan trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể

• Chương 2: NHẠC CỤ TRUYỀN THỐNG CỦA NGƯỜI Ê ĐÊ TIẾP CẬN TỪ CHỨC NĂNG VÀ THỰC HÀNH

  • 2.1. Khái quát về văn hóa truyền thống của người Ê Đê ở tỉnh Đắk Lắk
    • 2.1.1 Giới thiệu chung về tỉnh Đắk Lắk
      • 2.1.1.1 Điều kiện tự nhiên
      • 2.1.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
    • 2.1.2 Khái quát về điều kiện kinh tế xã hội truyền thống của người Ê Đê ở Đắk Lắk
      • 2.1.2.1. Tổ chức xã hội
      • 2.1.2.2. Đặc điểm kinh tế truyền thống
      • 2.1.2.3. Ngôn ngữ và chữ viết
    • 2.1.3. Văn hóa tộc người
      • 2.1.3.1. Văn hóa tâm linh
      • 2.1.3.2. Văn hóa vật thể
      • 2.1.3.3. Văn hóa phi vật thể
  • 2.2. Hệ thống nhạc cụ truyền thống của người Ê Đê ở tỉnh Đắk Lắk tiếp cận từ chức năng
    • 2.2.1. Nhạc cụ với chức năng biểu hiện cảm xúc
    • 2.2.2. Nhạc cụ với chức năng thưởng thức thẩm mỹ
    • 2.2.3. Nhạc cụ với chức năng giải trí
    • 2.2.4. Nhạc cụ với chức năng tạo phản ứng thể chất
    • 2.2.5. Nhạc cụ với với chức năng thực thi sự phù hợp với các chuẩn mực xã hội
    • 2.2.6. Nhạc cụ với chức năng xác nhận các tổ chức xã hội và phục vụ các nghi lễ tôn giáo
  • 2.3. Hệ thống nhạc cụ truyền thống của người Ê Đê tiếp cận từ thực hành
    • 2.3.1. Thực hành nhạc cụ truyền thống của người Ê Đê tỉnh Đắk Lắk trong sinh hoạt cộng đồng
    • 2.3.2. Thực hành nhạc cụ truyền thống của người Ê Đê tỉnh Đắk Lắk qua sự thay đổi chức năng

• Chương 3: HOẠT ĐỘNG BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY DI SẢN NHẠC CỤ TRUYỀN THỐNG CỦA NGƯỜI Ê ĐÊ Ở TỈNH ĐẮK LẮK

  • 3.1 Các yếu tố tác động đến sự tồn tại của nhạc cụ truyền thống người Ê Đê ở tỉnh Đắk Lắk
    • 3.1.1. Sự thay đổi của sinh kế, phát triển văn hóa, xã hội
    • 3.1.2. Sự thay đổi tín ngưỡng và thói quen sinh hoạt
  • 3.2. Hoạt động bảo tồn và phát huy nhạc cụ truyền thống của người Ê Đê ở tỉnh Đắk Lắk
    • 3.2.1. Xây dựng và tổ chức thực hiện thể chế quản lý nhà nước đối với công tác bảo tồn và phát huy nhạc cụ truyền thống của người Ê Đê
    • 3.2.2. Tổ chức thực hiện các chính sách có liên quan đối với công tác bảo tồn và phát huy nhạc cụ truyền thống của người Ê Đê
    • 3.2.3. Một số hình thức bảo tồn, phát huy tiêu biểu từ điều hành của quản lý nhà nước
    • 3.2.4. Hoạt động phát huy nhạc cụ truyền thống người Ê Đê ở tỉnh Đắk Lắk của cộng đồng và các đối tượng có liên quan khác
  • 3.3. Đánh giá chung về quản lý bảo tồn và phát huy nhạc cụ truyền thống của người Ê Đê tỉnh Đắk Lắk

• Chương 4: BÀN LUẬN VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ BẢO TỒN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN NHẠC CỤ TRUYỀN THỐNG CỦA NGƯỜI Ê ĐÊ Ở TỈNH ĐẮK LẮK

  • 4.1. Bàn luận về quan điểm bảo tồn và phát huy giá trị nhạc cụ truyền thống của người Ê Đê tỉnh Đắk Lắk
    • 4.1.1. Quan điểm chung về bảo tồn và phát huy âm nhạc truyền thống của các dân tộc của Đảng, Nhà nước Việt Nam
    • 4.1.2. Quan điểm của Đảng, Nhà nước trong vấn đề bảo tồn và phát triển nhạc cụ truyền thống các dân tộc thiểu số giai đoạn 2021-2030
    • 4.1.3. Nguyện vọng của cộng đồng dân cư đối với bảo tồn và phát huy nhạc cụ truyền thống của người Ê Đê tỉnh Đắk Lắk
  • 4.2. Giải pháp bảo tồn, phát huy nhạc cụ truyền thống của người Ê Đê ở Tỉnh Đắk Lắk
    • 4.2.1. Một số đề xuất về chuyển đổi chức năng của nhạc cụ truyền thống
      • 4.2.1.1. Chức năng giáo dục
      • 4.2.1.2. Chức năng biểu tượng
      • 4.2.1.3. Chức năng nhận thức
    • 4.2.2. Giải pháp thực thi những hoạt động bảo tồn - phát huy nhạc cụ truyền thống theo chủ trương, chính sách của Đảng và nhà nước
      • 4.2.2.1. Những giải pháp trong việc ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về di sản văn hóa.
      • 4.2.2.2. Tổ chức, chỉ đạo các hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa; tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về di sản văn hóa
      • 4.2.2.3. Tổ chức, quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học; đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ chuyên môn về di sản văn hóa.
      • 4.2.2.4. Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực để bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa
      • 4.2.2.5. Tổ chức và quản lý hợp tác quốc tế về bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa.