Luận án Kinh tế ngầm trong mối quan hệ với FDI, chất lượng thể chế và bất bình đẳng thu nhập: Bằng chứng thực nghiệm từ các nước châu Á

Tên luận án:

KINH TẾ NGẦM TRONG MỐI QUAN HỆ VỚI FDI, CHẤT LƯỢNG THỂ CHẾ VÀ BẤT BÌNH ĐẲNG THU NHẬP: BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TỪ CÁC NƯỚC CHÂU Á

Ngành:

Kinh tế phát triển

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án này nghiên cứu mối quan hệ phức tạp giữa kinh tế ngầm, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), chất lượng thể chế và bất bình đẳng thu nhập tại các nước châu Á. Bối cảnh nghiên cứu chỉ ra rằng châu Á thu hút lượng lớn FDI nhưng đối mặt với chất lượng thể chế thấp, quy mô kinh tế ngầm lớn và bất bình đẳng thu nhập gia tăng, những yếu tố này ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế và phân phối thu nhập.

Mục tiêu chính của luận án là (1) kiểm tra mối quan hệ nhân quả ba chiều giữa FDI, chất lượng thể chế và nền kinh tế ngầm ở 19 quốc gia châu Á, và (2) nghiên cứu tác động của nền kinh tế ngầm lên bất bình đẳng thu nhập cùng các kênh tác động. Luận án sử dụng phương pháp định lượng, cụ thể là mô hình hệ phương trình đồng thời (SEM) với Bình phương tối thiểu ba giai đoạn (3SLS) và Moment tổng quát hóa hệ thống hai bước (Two Steps SGMM) cho mối quan hệ ba chiều, cùng mô hình phương trình tuyến tính với Tác động cố định (FE), Tác động ngẫu nhiên (RE) và SGMM hai bước cho tác động lên bất bình đẳng thu nhập. Dữ liệu được thu thập hàng năm trong giai đoạn 1999-2015.

Kết quả nghiên cứu khẳng định mối quan hệ hai chiều đồng biến giữa FDI và chất lượng thể chế, cho thấy chất lượng thể chế tốt thu hút FDI và FDI cải thiện chất lượng thể chế. Luận án cũng phát hiện mối quan hệ hai chiều nghịch biến giữa chất lượng thể chế và kinh tế ngầm: chất lượng thể chế thấp là nguyên nhân và hậu quả của kinh tế ngầm. Đặc biệt, có mối quan hệ hai chiều nghịch biến giữa FDI và kinh tế ngầm, với FDI giúp giảm quy mô kinh tế ngầm thông qua cải thiện chất lượng thể chế, và quy mô kinh tế ngầm cao cản trở thu hút FDI. Sự tương tác giữa FDI và chất lượng thể chế cũng có tác động âm lên quy mô kinh tế ngầm.

Một phát hiện quan trọng khác là kinh tế ngầm tác động âm lên bất bình đẳng thu nhập, thông qua việc tăng tỷ lệ thu nhập của nhóm 20% dân số nghèo nhất và giảm tỷ lệ thu nhập của nhóm 20% giàu nhất. Phát hiện này thách thức các nghiên cứu trước đây và ủng hộ quan điểm về tác động có lợi của kinh tế ngầm đối với người nghèo. Từ đó, luận án đề xuất các gợi ý chính sách như thực hiện đồng thời các chính sách thu hút FDI và cải thiện chất lượng thể chế, cũng như lồng ghép giải pháp giảm nghèo và bất bình đẳng thu nhập khi cắt giảm kinh tế ngầm.

Mục lục chi tiết:

• CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU

  • 1.1 Bối cảnh nghiên cứu
    • 1.1.1 Bối cảnh thực tiễn
    • 1.1.2 Bối cảnh lý thuyết
      • FDI, chất lượng thể chế và kinh tế ngầm
      • Kinh tế ngầm và bất bình đẳng thu nhập
  • 1.2 Mục tiêu nghiên cứu
  • 1.3 Câu hỏi nghiên cứu
  • 1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
  • 1.5 Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu
  • 1.6 Đóng góp của luận án
  • 1.7 Bố cục luận án

• CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC

  • 2.1. Kinh tế ngầm
    • 2.1.1. Lý thuyết về kinh tế ngầm
      • 2.1.1.1. Định nghĩa
      • 2.1.1.2. Các trường phái lý thuyết
        • 2.1.1.2.1. Trường phái Nhị nguyên (Dualism) với Lý thuyết phần dư (Residue Theory)
        • 2.1.1.2.2. Trường phái Cấu trúc (Structuralism) với Lý thuyết sản phẩm phụ (By-product theory)
        • 2.1.1.2.3. Trường phái Pháp lý (Legalism) với Lý thuyết thay thế (Alternative theory)
        • 2.1.1.2.4. Trường phái Tự nguyện (Volntarism) với Lý thuyết lựa chọn hợp lý của cá nhân (Theory of individuals' rational choice)
        • 2.1.1.2.5. Trường phái Lý thuyết bổ sung và kinh tế ngầm (Complementary theory and shadow economy)
    • 2.1.2. Các nghiên cứu thực nghiệm về kinh tế ngầm
      • 2.1.2.1. Phương pháp ước lượng quy mô kinh tế ngầm
      • 2.1.2.2. Nguyên nhân của nền kinh tế ngầm
      • 2.1.2.3. Tác động của nền kinh tế ngầm
  • 2.2. Kinh tế ngầm, FDI và chất lượng thể chế
    • 2.2.1. FDI và chất lượng thể chế
      • 2.2.1.1 Lý thuyết về FDI
      • 2.2.1.2 Lý thuyết về chất lượng thể chế
      • 2.2.1.3 Mối quan hệ giữa FDI và chất lượng thể chế
    • 2.2.2. Chất lượng thể chế và kinh tế ngầm
    • 2.2.3. Kinh tế ngầm và FDI
  • 2.3. Kinh tế ngầm và bất bình đẳng thu nhập
    • 2.3.1. Bất bình đẳng thu nhập
      • 2.3.1.1. Định nghĩa
      • 2.3.1.2. Lý thuyết
      • 2.3.1.3. Đo lường
      • 2.3.1.4. Nhân tố ảnh hưởng
    • 2.3.2. Tác động của quy mô kinh tế ngầm lên bất bình đẳng thu nhập

• CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU, MÔ HÌNH VÀ DỮ LIỆU

  • 3.1. Khung phân tích
  • 3.2. Mô hình và dữ liệu
    • 3.2.1. FDI, chất lượng thể chế và kinh tế ngầm
    • 3.2.2. Kinh tế ngầm và bất bình đẳng thu nhập
    • 3.2.3. Dữ liệu
  • 3.3. Phương pháp ước lượng
    • 3.3.1. FDI, chất lượng thể chế và kinh tế ngầm
    • 3.3.2. Kinh tế ngầm và bất bình đẳng thu nhập

• CHƯƠNG 4: FDI, CHẤT LƯỢNG THỂ CHẾ VÀ KINH TẾ NGẦM: BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TỪ CÁC NƯỚC CHÂU Á

  • 4.1. Giới thiệu
  • 4.2. Phân tích dữ liệu
    • 4.2.1. Kiểm tra nghiệm đơn vị
    • 4.2.2. Phân tích tương quan
  • 4.3. Kết quả thực nghiệm và thảo luận

• CHƯƠNG 5: TÁC ĐỘNG CỦA KINH TẾ NGẦM LÊN BẤT BÌNH ĐẲNG THU NHẬP: NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM TỪ CÁC NƯỚC CHÂU Á

  • 5.1. Giới thiệu
  • 5.2. Thống kê mô tả dữ liệu
  • 5.3. Kết quả thực nghiệm và thảo luận

• CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH

  • 6.1. Kết luận
  • 6.2. Gợi ý chính sách
  • 6.3. Hạn chế của luận án và hướng nghiên cứu trong tương lai