THỊ TRƯỜNG HIỆU QUẢ VÀ VIỆC SỬ DỤNG THÔNG TIN BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA NHÀ ĐẦU TƯ: BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
Tài Chính – Ngân Hàng
Luận án này đánh giá sự hữu dụng của thông tin báo cáo tài chính (BCTC) thông qua việc kiểm định sự tồn tại của hai bất thường vững vàng trên thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2008-2021: hiệu ứng giá chuyển động theo đà lợi nhuận sau khi công bố (PEAD) và tỷ suất sinh lợi bất thường của chiến lược đầu tư dựa vào chỉ số tài chính tổng hợp F-Score. Nghiên cứu áp dụng đồng thời phân tích hồi quy và phân tích xây dựng danh mục cho dữ liệu các công ty niêm yết trên hai sàn giao dịch chứng khoán Việt Nam (HOSE và HNX), loại trừ các công ty tài chính.
Kết quả nghiên cứu xác nhận sự tồn tại của các bất thường này. Cụ thể, chiến lược đầu tư mua cổ phiếu các công ty có lợi nhuận bất thường chuẩn tắc (SUE) cao nhất và bán các công ty có SUE thấp nhất tạo ra tỷ suất sinh lợi vượt trội đáng kể, ví dụ 3.99% cho kỳ hạn nắm giữ 30 ngày và 6.94% cho 60 ngày. Tương tự, chiến lược đầu tư phòng ngừa dựa trên chỉ số F-Score (mua công ty có F-Score cao nhất và bán công ty có F-Score thấp nhất) cũng tạo ra tỷ suất sinh lợi vượt trội 18.10% mỗi năm sau khi điều chỉnh theo thị trường.
Luận án còn chỉ ra mối liên hệ cùng chiều giữa chỉ số F-Score và độ lớn của hiệu ứng PEAD. Điều này được lý giải bởi vai trò hạn chế của nhà đầu tư tổ chức trong việc thúc đẩy quá trình phản ánh thông tin vào giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Các yếu tố khác tác động đến độ lớn của hiệu ứng PEAD bao gồm chi phí giao dịch, rủi ro kinh doanh chênh lệch giá, rủi ro thanh khoản, sự hiện diện của cổ đông nội bộ, và sự chú ý của nhà đầu tư.
Từ những phát hiện này, luận án đưa ra các hàm ý chính sách quan trọng. Để cải thiện hiệu quả thị trường, cần giảm chi phí giao dịch, đa dạng hóa sản phẩm (như bán khống), tăng cường hoạt động tạo lập thị trường, và nâng cao tính minh bạch trong thông tin giao dịch của cổ đông nội bộ. Đồng thời, việc tăng cường khả năng tiếp cận và xử lý thông tin cho nhà đầu tư thông qua công bố lịch sự kiện và nâng cao năng lực nhà đầu tư cũng được khuyến nghị. Kết quả nghiên cứu khẳng định tính hữu dụng của thông tin BCTC, đặc biệt là chỉ số F-Score, trong việc hỗ trợ quyết định đầu tư trên các thị trường mới nổi như Việt Nam, đồng thời phản ánh sự hạn chế trong tính hiệu quả của thông tin trên thị trường này.