Luận án Nghiên cứu một số cơ sở khoa học nhằm bảo tồn loài Đỗ quyên lá nhọn (Rhododendron moulmainense Hook. f.) tại Lâm Đồng

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU MỘT SỐ CƠ SỞ KHOA HỌC NHẰM BẢO TỒN LOÀI ĐỖ QUYÊN LÁ NHỌN (Rhododendron moulmainense Hook. f) TẠI LÂM ĐỒNG

Ngành:

Lâm sinh (Mã ngành: 9 62 02 05)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ "NGHIÊN CỨU MỘT SỐ CƠ SỞ KHOA HỌC NHẰM BẢO TỒN LOÀI ĐỖ QUYÊN LÁ NHỌN (Rhododendron moulmainense Hook. f) TẠI LÂM ĐỒNG" của Lưu Thế Trung, hoàn thành tại Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam năm 2022, tập trung vào việc giải quyết nhu cầu cấp thiết bảo tồn loài Đỗ quyên lá nhọn. Đây là loài cây có giá trị cao về cảnh quan và dược liệu, nhưng đang đối mặt với nguy cơ suy giảm nhanh chóng trong tự nhiên tại Lâm Đồng và được xếp vào mức độ Sắp nguy cấp (VU) theo tiêu chuẩn IUCN do quần thể nhỏ, phân bố rời rạc và tiếp tục giảm sút. Các nghiên cứu trước đây về loài này còn hạn chế, chủ yếu là mô tả hình thái và phân bố, thiếu các nghiên cứu chi tiết về sinh thái, lâm học, nhân giống và đa dạng di truyền.

Mục tiêu chung của luận án là xây dựng cơ sở khoa học nhằm bảo tồn nguồn gen loài Đỗ quyên lá nhọn tại Lâm Đồng. Các mục tiêu cụ thể bao gồm xác định đặc điểm sinh học, sinh thái và di truyền của loài, phát triển các biện pháp kỹ thuật nhân giống, và đề xuất các giải pháp bảo tồn. Nghiên cứu được thực hiện trên các quần thể tự nhiên tại Vườn Quốc gia Bidoup – Núi Bà, Ban quản lý khu du lịch Hồ Tuyền Lâm và Ban quản lý rừng phòng hộ Serepok thuộc tỉnh Lâm Đồng.

Kết quả nghiên cứu đã bổ sung thông tin về đặc điểm hình thái và vật hậu của Đỗ quyên lá nhọn, mô tả cây gỗ nhỏ cao tới 9,4m, hoa lưỡng tính nở từ tháng 9 năm trước đến tháng 3 năm sau. Về sinh thái, loài phân bố chủ yếu trong rừng lá rộng hỗn giao ở độ cao 1400-1500m, ưu tiên hướng phơi phía Tây, trên đất mùn vàng đỏ, chua, có độ ẩm cao. Đánh giá đa dạng di truyền bằng kỹ thuật ISSR và SCoT cho thấy mức độ đa dạng di truyền ở cấp độ loài thấp, tuy nhiên sự biệt hóa gen giữa ba quần thể nghiên cứu (Bidoup, Hòn Nga, Tuyền Lâm) là không lớn, với Bidoup có mức độ đa hình cao nhất.

Về kỹ thuật nhân giống, luận án đã xác định hom bánh tẻ dài 5-7cm, giâm vào tháng 4, xử lý bằng IBA 2.000 ppm (dạng nước) hoặc IBA 1% (dạng bột) cho tỷ lệ ra rễ tốt nhất. Thành phần ruột bầu tối ưu là 50% xơ dừa + 50% đất và chế độ che sáng 50% mang lại sinh trưởng tốt nhất cho cây con. Các mô hình trồng thử nghiệm bảo tồn chuyển chỗ đạt tỷ lệ sống cao (83,3-85,4%) sau 28 tháng.

Từ những kết quả này, luận án đề xuất các giải pháp bảo tồn tổng thể, bao gồm tăng cường quản lý bảo vệ rừng, nâng cao nhận thức cộng đồng, quy hoạch phân khu bảo tồn loài, phục hồi sinh cảnh, xúc tiến tái sinh tự nhiên và xây dựng các khu bảo tồn chuyển chỗ tại Lâm Đồng. Luận án cũng khuyến nghị tiếp tục nghiên cứu nhân giống hữu tính và khai thác giá trị kinh tế của loài.

Mục lục chi tiết:

• Phần mở đầu (4 trang)
• Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu (25 trang)
• Chương 2: Nội dung và phương pháp nghiên cứu (23 trang)
• Chương 3: Kết quả nghiên cứu và thảo luận (74 trang)
• Kết luận, tồn tại và khuyến nghị (3 trang)