Luận án Nghiên cứu tiêu chuẩn hóa hợp chất kháng acetylcholinesterase của một số loài trong họ Thạch tùng

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU TIÊU CHUẨN HÓA HỢP CHẤT KHÁNG ACETYLCHOLINESTERASE CỦA MỘT SỐ LOÀI TRONG HỌ THẠCH TÙNG

Ngành:

Kiểm nghiệm thuốc và độc chất

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung vào việc nghiên cứu và tiêu chuẩn hóa các hợp chất kháng acetylcholinesterase (AChE) từ một số loài thuộc họ Thạch tùng (Lycopodiaceae) ở Việt Nam, nhằm tìm kiếm nguồn dược liệu tiềm năng cho bệnh Alzheimer. Hiện nay, Huperzin A từ Thạch tùng răng (*Huperzia serrata*) là một chất ức chế AChE hiệu quả, nhưng nguồn tài nguyên này đang cạn kiệt. Do đó, việc đánh giá các loài Thạch tùng bản địa là cần thiết.

Nghiên cứu đã thực hiện khảo sát thực vật học chi tiết trên 10 loài Thạch tùng, xác định đặc điểm hình thái, sinh thái và giải phẫu, đồng thời phát hiện loài *Huperzia tetrasticha* mới cho Việt Nam. Hoạt tính ức chế AChE *in vitro* của cao chiết methanol từ 10 loài này được sàng lọc bằng phương pháp Ellman, cho thấy tất cả đều có tác dụng, với các loài thuộc chi *Huperzia* thể hiện hoạt tính mạnh hơn. Hai hợp chất tự nhiên mới, Lycosquarosin A từ cây Râu rồng (*Huperzia squarrosa*) và Lycocernuasid A từ cây Thạch tùng nghiên (*Lycopodiella cernua*), có tác dụng kháng AChE *in vitro* đã được phân lập, xác định cấu trúc và công bố quốc tế. Luận án cũng đã thiết lập chất đối chiếu Huperzin A từ cây Râu rồng.

Đồng thời, hai quy trình định lượng Huperzin A bằng phương pháp điện di mao quản vùng (CZE-DAD) và sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC/PDA) đã được xây dựng và thẩm định; trong đó, HPLC/PDA được ưu tiên ứng dụng để định lượng Huperzin A trong 10 loài Thạch tùng. Nghiên cứu *in vivo* trên chuột nhắt trắng cho thấy cao chiết alcaloid từ Thạch tùng nghiên có tác dụng cải thiện đáng kể chứng suy giảm trí nhớ do scopolamin gây ra, liên quan đến khả năng ức chế AChE. Kết quả này khẳng định tiềm năng của Thạch tùng nghiên như một dược liệu quý trong điều trị suy giảm nhận thức.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1. TỔNG QUAN
  • 1.1. TỔNG QUAN VỀ THỰC VẬT HỌC
    • 1.1.1. Tổng quan về họ Lycopodiaceae
      • 1.1.1.1. Vị trí phân loại
  • 1.2. TỔNG QUAN VỀ THÀNH PHẦN HÓA HỌC
  • 1.3. CÁC PHƯƠNG PHÁP CHIẾT XUẤT, PHÂN LẬP VÀ PHÁP PHÂN TÍCH HUPERZIN A
    • 1.3.1. Phương pháp chiết xuất, phân lập huperzin A
    • 1.3.2. Phương pháp định lượng huperzin A
  • 1.4. THIẾT LẬP CHẤT ĐỐI CHIẾU
  • 1.5. TỔNG QUAN VỀ PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH HOẠT TÍNH ỨC CHẾ ACETYLCHOLINESTERASE
  • 1.6. CÁC MÔ HÌNH THỬ NGHIỆM HÀNH VI
• Chương 2. NGUYÊN LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
  • 2.2. NGUYÊN LIỆU NGHIÊN CỨU
  • 2.7. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• Chương 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
  • 3.1. THỰC VẬT HỌC
  • 3.2. SÀNG LỌC TÁC DỤNG ỨC CHẾ ENZYM AChE
  • 3.3. NGHIÊN CỨU HÓA HỌC
  • 3.4. THIẾT LẬP CHẤT ĐỐI CHIẾU
  • 3.5. XÂY DỰNG QUY TRÌNH ĐỊNH LƯỢNG HUPERZIN A TRONG DƯỢC LIỆU BẰNG PHƯƠNG PHÁP CZE VÀ HPLC
    • 3.5.1. Xây dựng quy trình định lượng huperzin trong cây Thạch tùng răng bằng phương pháp CZE
    • 3.5.2. Xây dựng quy trình định lượng huperzin a trong cây râu rồng bằng phương pháp phương pháp HPLC/PDA
    • 3.5.3. Ứng dụng quy trình định lượng huperzin A trong 10 loài Thạch tùng
  • 3.6. NGHIÊN CỨU IN VIVO TÁC DỤNG CẢI THIỆN TRÍ NHỚ CỦA THẠCH TÙNG NGHIÊN
    • 3.6.1. Thử nghiệm tránh né thụ động
    • 3.6.2. Thử nghiệm Mê cung bơi
• Chương 4. BÀN LUẬN
• KẾT LUẬN
• KIẾN NGHỊ